Brief aan J.B. Warendorf Commissaris vanwege de Raad van Oorlog

Over noodzakelijke bevoorrading

Het jaar 1799 noodlottig door de vyandelyke Invasie en vooral ons, die omtrent 3 maanden zo zwaar en zugtend 'er onder door bragten, legt ons om van geene vroegere te gewagen nog best in geheugen, wanneer van 13 December tot 29 Maart 1800 ons Eiland door 't Ys geblocqueerd, en alle aan en afvoer (zelfs 19 dagen met de vaste overkust) afgesneeden was.

1aan het departementaal bestuur Texel

Medeburgers-

Ter voldoeninge Uwer resol. van den 2 deeser omme ten spoedigste intezenden, een nauwkeurig en omstandig proces verbaal van het voorgevallene binnen onse gemeente tydens dat den Vyand dit Eiland had geoccupeerd, zullen wy daaraan zo veel mogelyk tragten te voldoen met te zeggen:

dat op den 27 ^e Aug. ll den dag dat de nootlottige Landing der Eng. Ondernomen wierd

Op ons Eiland aan de dorpen de Hoorn en Koog gecantonneerd lagen een detachement Bataafse Militaire van het 3 Batt. 7 ½ Brigade sterk 50 a 60 Man, onder Command van Cap. J. Cornelisse- welke op zijn woord van Eer aan ons verklaard tot bewaaring der publ. rust het Eiland niet te zullen verlaten voor de Vyand aan Land, hem met zynde Manschappen noodsaakte te retireeren-

Wanneer by ons geant. wierd, dat zo ras gem. Militairen waaren vertrokken de Burgery te zullen wapenen tot bewaring der inwendige rust en daar over met de voorheen gemob. sisteerd hebbende Offic. der gewapende Burgermagt te zullen confereren- zo als dan ook geschied- dog by dewelke daartoe weinig Lust gevonden werd-

Dat de avond van dienzelve dag gen. Cap. Cornelisse, de tyding de Helder aan de Engelsche overgegaan was, konde bevestigen, door zyn Serg. Major, die tot afhaling der Leening voor zynde Manschappen na 't Batt. Te Alkmaar afgereisd was, dog door de affaire aan de helder belet derwaarts te gaan- welke tijding zig meer en meer versekerde door gevlugte die herwaards kwamen

2 gemelde Cap. Cornelisse verklaarde geresolveerd te zyn, alle zyne buiten posten intetrekken, dewyl niet in staat zig bevond, zo 'er aanval op Texel geschieden van aanbelang met Vrugt defensie te doen- als alleen van de Schans- zullende op instantelyk versoek xx niettemin tot bewaaring van de rust aan den Burg voor het Raadhuys 10 man agterlaten- dat hy de Schans zo lang bezet zoude houden als mogelyk was, ter tyd en wyle de Engesche Meester van de Rheede zyn, of wel preparatien maakte voet op dit Eiland te zetten, wanneer zig genoodzaakt zoude vinden, met zyn volk te retireeren, omme het Vaderland nog elders van dienst te kunnen weesen-

De 28 ^e des morgens 9 uuren berigte de Schout van Texel den Burger M. Langeveld aan de Municipaliteit dat dien zelve morgen circa ½ 9 uure by hem waaren gekomen een Jan Schagen geweest zynde assistent by de Gemeene Middelen en H.M. Ahlé Chirurgyn wonende alhier in substantie te kennen gevende: daar de Helder nu aan de Engelsche over was, en de Vlaggen bereids van de Toorens de Waal en Oosterend waaide, of men die ook niet aan den Burg zoude opzetten, om dat men vreesde, die van Oosterend zulks zoude komen doen, hetgeen aanleiding konde geeven tot verstooring der rust, hij Schout daarop had geantwoord zulks volstrekt niet konde aanraaden-

Intusschen wierd onder de Militaire wagt voor het Raadhuys op Last van Cap. Cornelisse agtergelaten, zeer veel sterke drank geconsumeert ook droegen 'er zommige van hen reeds Orange, en was onder deselve een Sterke beweeging; vooral liepen zy over

3 en weder na een groote meenigte Volks zommige met Orange en een Vlag by hun welke voor het Huys van opgemelde Ahlé wonende op de Vischmarkt digt by het Raadhuys, vergaderd stonden- waarop direct vanwege de Municip. eene Missive is afgesonde aan den Cap. Cornelisse in de Schans met versoek dat door het toesende van een goed en bekwaam Officier onder de Militaire voor het Raadhuys tot bewaaring der goede ordre en algemeene rust zoude medewerken- dog waar aan deselve Cap. by monde van een der Leeden liet verklaaren niet te kunnen voldoen, trekkende kort daar na zyn Militaire Wagt in-

Intusschen zette de [het volk- doorgestreept] de fanatique meenigte voor het Huys van Ahlé versameld als van de Militaire niets te vreesen hebbende, de Vlag op de Tooren van den Burg onder een groot gejuyg- en geschreeuw- waayende als toen van alle de Kerk Toorens except van het Oude Schil, alwaar deselve door bedreiging van cap. Cornelisse was neergehaald

Denzelve avond verliet Cap. Cornelisse met zyn volk het Eiland Texel, gaande zo men meend naar Medemblik, na dat reeds in de Voordemiddag de Schout by Nagt Story de Rheede had verlaten en naar de Vlieter was opgezeild-

4Op den 29 ^e namen de Engelschen in naam des Konings van Engeland en prins van Orange bezit van het Eiland met wel 100 Man welke zy in de Schans plaatse-

des S' avonds 6 uuren op last des Commandant Cap. Paddon de Munnich hebbende doen vergaderen, gaf deselve door interpretatie van een Engelsch Officier die Hollandsch sprak daarvan kennis- te gelyk zig informeerende, of 'er ook goederen of Amunitie het Bataafsch Gouvernement aankomende, dan die in de Schans gevonden wierden, op Texel waaren-

Zulks ontkennender wyse, behalve hetgeene de Synposten aanging beantwoord te hebben-

Eyschte deselve in naam der Generaal Ralph Abercrombie eene juyste opgave der Trekpaarden bove de 3 jaare oud-

Na vooraf onder het oog te hebben gebragt, dat men in de eigentlyke zin geen Trekpaarden had anders als die on ontbeerlyk tot de Veld en Akkerbouw waaren en men nog in den Oogst was, waar van dus het geringste getal niet kan worden gemist- moest men egter zo na mogelyk het getal daarvan opgeeve- zo ook of 'er Slagtbaar rundvee zoude te bekomen zyn-

Waarna diezelve Officier te kennen gaf dat de Troupes alleen waare gekomen, omme de rust en tranquilliteit onder de Ingezeetenen te bewaaren- en zy zig in de Schans zoude blyven ophouden- dog begeerde dat 'er geadverteerd wierd, dat die geene welke Levensmiddelen og noodwendigheden

5 aan de Troupes in de Schans deed toekomen niet meerder daar voor zoude mogen vorderen, dan de burgery die gewoonlyk betaalde, op poene van Exemplaare straf, die Contrarie deed-

Voorts dat alle Leverantien contant betaald zoude worden

De Leeden van de Municipaliteit op hunne ontslag insteerende, wierden dezelven geordonneerd provisioneel hunne posten te moeten blyven waarneemen- en dat alles op de voet vande oude constitutie voor de jaare 1795 plaats hebbende moest worden geadministreert, met overleg van de fungeerende Commandant, en zulks tot nadere ordres-

Wyders gelasten den Commandant alomme de Vryheids Boomen op dit Eiland, welke hy Zogenaamde Steenen des aanstoots noemde in Stilte onverwyld te doen wegneemen-

Ook versogt hy de Municipaliteit dat het zyn Generaal aangenaam zoude weesen, wanneer men zig van een Orange teeken voorsag, en het zelve droeg-

By deeze gelegenheid was 'er voor het Raadhuys een groote menigte Volks met Orange opgesierd, die nu en dan Orang Boven schreeuwde welkde de officiers van het raadhuys gaande onder een woest geschreeuw vergezelde-

Van veele Huysen op Texel waaide zederd Vlaggen, ook wierd het Orange algemeen gedragen.

6 den 30 requireerde de Engelsche Commissaris generaal Henry Motz by schriftelyke ordre door assistent Commissaris John Longden overgebragt van Texel 50 wagens met 2 paarden en bequaame voerman ofwel 40 wagens en 20 Karren bespannen en voorsien als vooren dadelyk te leveren- waarvoor daags betaald zoude worden f 4.10- per wagen paarden en Man en f 2.5- per Kar paard en Man- dog foeragie genietende uit S' Konings mag. f 3.15- de Eerste en f 1.17.8 de andere daags- op poene van Militaire Executie

Waaraan den 31 voldaan wierd

Den 5 Sept. geschiede een tweede requisitie van 30 wagens als vooren- dog vermits 'er maar 44 wagens en 108 paarden op Texel overig en 10 wagens gerequireerd waren door den Admiraal Michel omme water voor de Engelsche Vloot aantevoeren agter strand ook gemerkt de beswarende omstandigheeden waarinne men was, omme de te veld staande Hooy en Zaadgewassen binne te krygen, is na de Commissaris Motz eene Commissie gedepecheerd, omme afslag te versoeken van de requisitie-

Op deeze dag gaf de precident kennis van de op den 3 ontfangen publicatie van het Uitvoerend Bewind van 23 Aug ll welk hij uit hoofde der tyds omstandigheeden ongerade had gevonden te doen publiceeren

Zynde de Engelsche Vloot in staat van Bataille het Oude Schil voorbij tot na de Vlieter

7 bragt de zelveCommissie dan 6 ^e rapport, de requisitie in zo verre verminderd te hebben gekreegen namentlyk: op 10 Wagens en 20 paarden-

de 10 ^e versogt de precident in de Notulen te insereeren, dat hij den 28 ^e der gepasseerde Maand Aug. op bekomen Missive van de precident van het Gem. Bestuur op de Helder J. Bakker door Last der Engelsche Commandant onder bedreiging van ongenade, naar het Nieuwe diep had moeten, zynde alle de Lootschuyten en Lootsen van den Hoorn, gelyk ook de 29 ^e daar aan op order van de Luytt. ter Zee W.H. Sprengler in Naam der Engelsche Militairen alle de Lootsen op Texel, en welke hy beval uit hoofde der tydsomstandigheeden had moeten vorderen, produceerende de opgemelde byde ordres ter zyner decharge

Dien zelve dag S' middags 4 uure beriep zeker Officier de welke zig Major van der Hoop noemde aan de Vergadering, vragende aan deselve de volgende order geteekend W.F. Erffprins van Orange-

Fiat insertio-

-Kennis gevende, dat 'er van de Manschappen berieds tusschen de 3 a 4000 op Texel waaren- requireerende tot plaatsing van deselve alle publicque gebouwen waar inne zy nog Heede avond moeten gelogeerd weesen- zynde 'er provisioneel voor deselve Manschappen

xx

8 den 11 ^e S' morgens ½ 8 uure eyschte de Officieren, by deselve Manschappen, dadelyk inquartiering by de Burgery en dat ieder Man ½ Lb Vlees en 1 Lb brood van de prins zou gegeven worden, waaraan men moest gehoorsamen

Aan de Burg bevonden zig als Officieren A.C. Swart Capt, Fagel en Trip Luytenant,

nades W. van Vos, 't Hooft en van Son

Oudeschil Van der Hoop Majoor Baron van Duvestein van Sipaan na des

Panhuijs Collenel, Bennet, Hofman, Vos

Oosterend Martinus, nades Dykers

Waal Fagel, Woldering

Hoorn Luyten

Koog Vos

En daar de burgerij zig over verder drukkende inquartiering beklaagde, is op deselver voorstel uit hun midden benoemd eene Commissie na de Erffprins op de Helder- bestaande in de persoonen van Hermanus Kikkert en H.M. Ahlé

Den 13 ^e werd op Last der Commandant Panhuijs alle de Sterke drank op Texel in requisitie genomen- ook verbode aan het geinquartierde volk geen Sterke Drank te verkoope op de Boete van 10 Goudgulden

Daar Texel zederd de Engelsche Scheepen de Zuyder Zee opgezeyld waare, geen de minste toevoer van eenige graane nog Levensmiddele konde bekomen- en man alzo voor gebrek aan Brood en verder noodwendigheden vreesde, eensdeels daar de Engelsche scheepen alles opkogte en weghaalde, en het groot getal der Manschappen van de vloot, werd de staat der rogge opgenome- en wanneer men bevond dat 'er nog voor 6 dagen woorraad was- zijnde er nog Gort, nog Erwte nog boter meer voor hande-

9 waarop den 16 de voornaamste uit de Burgerij geconvoceerd zynde, met gemeen goedvinden is geresolveerd andermaal eene commissie aan den Erffprins op de Helder te depecheeren, welke gemunieerd met een requeste de dringende nood en behoefte zoude te

kennen geven en omme spoedige middelen van voorsiening versoeken-

die Commissie bestond uit de persoonen van Harmamus Kikkert, Willem Keyser en Leendert Pruyt- zynde het request van de volgende inhoude

fiat insertio

En ia al verder geresolveerd, daar het Slagtvee zo sterk verminderde alle Slagters en Vleeshouwers op Texel te verbieden, geen Slagtbaar vee het zy Levend of dood van dit Eiland te mogen afvoeren, zonder speciaal consent van de regeering-

Den 18 ^e is op voorstel der Huyslieden, wegens de desfavorabele gerugten nopens de gerequireerde Wagens en Paarden van hier eene Commissie benoemen uit de Huyslieden zynde Arie Jansz Dyker en C.W. Smit, by de Engelsche Commandant Gen. H. Motz- omme naar hetselve ondersoek te doen-

Den 25 deede W. v. Vos als Commandant over het Volk van de Vloot aan den Burg klagten at niettegenstaande het verbod van 't verkoopen van drank, zommige van de burgers egter hier inne voortgingen- dat hy 2 uit de Burgerij daarop geattrapeerd had, welke hy voor

10 middel van Klingslagen zou doen Heffen tot een Exempel voor andere, eyschende al verder dat de grossiers in Sterke dranken, onder Ede zoude verklaren, geene dranken meerder onder zig te hebben, als zy waarlyk opgegeven hadde- het geene dan ook verrigt is-

Den 26 beklaagde gen: Commandant voor zig de Grossier A.J. Verberne welke voorgewend had op requisitie der Engelsche Commandant in de Schans 1 anker genever te hebben moeten afgeeven- het geene hy bevonden had abusief te zyn- dierhalven eyschte hy dat zyne Acte als Grossier prov. moest worden ingetrokken-

3 October- de precident geeft kennisse dat op gister avond door Leendert den Berger, Lid van het Comm: tot de Zeeweeringen des voormalig gewest Holland en Commies van de Schans alhier aan hem was ter handen gesteld eene order van Hendrik van Stralen Jr geauthoriseerd door zyne doorl. Hoogheid den Heere Erffprins van Orange geschreeven aan de Helder den 1 October 1799 luidende als volgt

par insertio

Dat hy ter voldoeninge aan die ordre van de Ontfanger der Verpondingen opgave had gevraagd hoe veel ieder daar van in Casse had- stellende alzo voor, die opgave aan Leendert den Berger naar luid de ordre te verzenden- en is naar deleberatie conform geresolveert-

11 gevende de Secretaris als de ontfang hebbende, van de penningen der Cuilatherale Successie 40 penn: &a meede kennisse: van gelyke ordre door Leendert den Berger hem ter handen gesteld- en dat hy ingsgelyks de opgave van hetgeene by hem in Cas was, had gedaan-

Wyders steld de precident voor, dat 't gebrek aan Graanen nu op dit Eiland tot die hoogte geklommen is, dat de Burgerij thans geen Brood meer heeft, en het vooruitzigt tot bekoming van Rogge als andersints nog ten eenemaale ongunstig blyft, of men daar Hendrik van Stralen Jz veel pouvoir schynt te hebben, niet aan deselve op het deemoedigst zoude addresseeren met versoek zyn veel vermogen te willen aanwende dat het Eiland van Graanen voorsien worden- en is het zelve geconcludeerd- zynde de Secretaris gelast ten spoedigste een Missive in de geest deeser Vergadering aan Hendrik van Stralen Jr aan de Helder te depecheeren-

Zynde die Missive van de volgende inhoud

fiat insertio

12den 15 d gaf de precident kennisse dat de Engelsche Officieren in de Schans Haver Hooy en Stroo voor hunne Paarden requireeren, en daar hij vermeend deselven het uit S Konings Magazynen moeten hebben aan de Helder; daar het van hier gegeven wordende vertrouwt geen betaling voor geschieden zal- steld dezelve voor zig deswegens per Missive te addresseeren aan de Engelsche Commissaris generaal Hendrik Motz- en werd conform beslooten-

Ter Tafel gebragt zynde de volgende ordre van de Luit: Coll: Panhuys- luydende als volgt

"de ondergeteekende Luitenant Collonel Commandeerende op het Eiland Texel, ingezien hebbende de drukkende Last van Inquartiering op de inwoonders, ontslaat de bakkers op het Eiland, by het ontfangen der aankomende rog van de Oude sluys gerequireerd, van de Betaling der ronde Maat en accys, zullende de Bakkers uit dien hoofde de prijs de rogge betalen het Last a 245 goudguldens en het brood zwaar 12 ponden geven tegens 18 Stuyver"-

Oudeschild 12 October 1799 (getekend) J.V.B. van Panhuys Lt. Coll

13 Waarover zynde gedelibereerd en gesprooken met de Hoofdgaarder van de Gemeene Middelen- is beslooten- daar het zelve geen directe Order aan de regeering nog Hoofdgaarder inhoud, het zelve te seponeeren

Waarna de volgende order inkwam

"de Commandeerende Officier op het Eiland Texel last hiermeede aan de provisioneele regeering aan den Burg resideerende, omme op het geheele Eiland te publiceeren dat de Setting van de 12 ponden roggebrood, ingezien de duure inkoop van rogge, word vastgesteld op 21 stuyvers"

Oudeschild den 15 October 1799

(was geteekend) J.V.B. van Panhuys Lt. Coll

en is de Secretaris gelast hier van uit Naam der Luit. Coll gemeld advertentie te doen-

In de Vergadering kennis wordende gegeven dat de Haver op Texel opgekogt word, omme deselve aftescheepen- is uit aanmerking der omstandigheeden van ons Eiland geresloveerd: de afscheeping te beletten-

Dan 19 ^e wierd van de Engelsche Commissaris Generaal van Texel gerequireerd 840000 ponde hooij mitsgaders Staat over te zenden van alle de Hooy Turf Brandhout en Kool- waarover met Commissarissen uit de huyslieden en uit de Burgerij op den 20 ^e een definitive gehouden wierd en (marge Men dienaangaande allen in order houden orange)

beslooten terwyl inmiddels eene commissie na de Commissaris generaal te depecheeren met aanzegging van de behoeftige

14 en kommervolle toestand van ons Eiland, ten eynde zo het mogelyk was, deselve recognitie van Hooy agterblyven, de verdere voorraad bleeven behouden, en nog meerder toevoer mogte bekomen, zynde daartoe benoemd Hertje Dogger en C.W. Smit.

In de Laate avond wanneer men nog vergaderd was kwam 'er een klyne flikkering van Hoop in onse benarde toestand- een de Manschappen van de Vloot bragt de tyding dat de Engelsche en Russchen zig begonnen intescheepen, en de gerugten op de Helder van Vreede waaren-

De precident steld voor: daar de gerugten ons meer en meer Verseekeren 'er eene gesloten Capitulatie met de Engelsche plaats hebben, en zulks vooral bevestigd word door den spoed die zy met hunne inscheeping maaken, ook daar het Volk van de Vloot van van dit Eiland den 17 ^e reeds vertrokken zyn- of men nu niet daar 'er vrij wat kosten alhier zo door de Engelsche in de Schans als het zelve Volk van de Vloot gemaakt zyn, daar van ten spoedigste een reekening zoude formeeren en daar voor betaling van de Engelsche Commissaris vragen-

En is zulks conform geresolveert, zynde tot bekoming van betaling na de Engelsche Commissaris een Commissie benoemd uit de Schout dese Eilands, met de precident deeser Vergadering-

Dan ingevalle de betaling ten opzigte van het Volk der Vloot daar volgen wilde- werd de Commissie versogt daarover aan de Heer Hendrik van Stralen Jz als een de representanten van de Erffprins zynde, en welke in deese zaak zyne behulp aangeboden had, zig te addresseeren-

15

16 29 d of de Ontfanger der Verponding van den Hoorn kennisse dat de Verponding gelden, door Leendert den Berger op Last van de gequalificeerde van de erffprins Hendrik van Stralen Jz uit zyn Comptoir geligt, nu wederom door denzelve Berger aan hem gerestitueert waaren, zynde alzo S' Lands Cas schadeloos gesteld.

Den 15 Nov. wierd door de Engelsche Commissaris Generaal ten sterkste geeyscht, als nu onverwyld aan de requisitie van Hooy te voldoen, zendende tot dat eynde een Officier met eenige suppoosten, omme de afgeeving ten spoedigste te doen voortgaan, waarmede men dan alzo genoodzaakt zynde een begin te maken- zynde een Ligter de volgende dag met Hooy beladen geworden, die dan ook naar het Nieuwe diep vertrokken is, maar daar de Engelschen intusschen Texel geabandonneerd hadden, is deselve Ligter in de Have van Texel te rug gekomen, en heeft ieder zyn Hooij wedergekregen

De Commissie den 23 ^e der voorgaande Maand benoemd omme met de reekeningen der Engelsche geweest zynde in de Schans en van het Volk der Holl. Vloot tot betalinge na de Engelsche Comm. Generaal gedepecheert- rapporteeren

17 dat zy nu een en andermaal te vergeefs by gemeld Commissaris hadde geweest, van deselve te rug bekwaamen de reekening betreffende het Volk der Hollandsche Vloot met het apostel 'deeze reekening behoord ingezonden te worden, by de Hollandsche Troupes, ik ben niet gequalificeert deselve te authorisseren"

(wasgeteekend) H. Motz- en dat niettegenstaande alle instantien zy voor die reekening geen betaling hadde kunnen krygen-

Dat wat die der Engeslche in de Schans geweest zynde betreffende de form daar van veranderd hebben zodanig als deselve gerequireerd wierd, had men hun verminderd van f 300.11- op f 163.10- uit hoofde dat de Bons niet in order waare, welke Laaste som zy alzo ontfangen hadde-

Dat zy alzo ingevolge de resolutie deeser vergadering zy met de Reekening der Holl. Vlootelingen vervoegd hadde by den Heer H. van Stralen Jz zig bevindende op deese Eilande,

Gemelde van Stralen die reekening had aangenomen, met byvoeging dat hij Zyne Hoogheid de erffprins daar over zoude schryven, niet twyffelende of daar zoude betaling voor geschieden

Den 19 ^e is geresolveert daar de Engelsche van Texel vertrokken waaren- de Vlaggen van de Toorens en de Orangeboomen welke laaste geduurende het verblyf van het volk van de Vloot alom op deese Eilande geplant waare, te doen wegneeme

Den 21 daar aan de precident zegt dat alzo de Engelsche nu geheel en al het Vaderland ne de Rhee verlaten hadde men dit Eiland moest beschouwen als onder het Bataafsch Gouvernement te rug gebragt, het alzo hoog tyd worde, dat het Orange dragen ophoud, daar zulks by S Land Placaaten

18 ten strengste verboden word- stellende dierhalven voor eene waarschouwing deswegens over Texel te doen

Dat ook als nu moest ophouden het luyden der Klokke voor de gereformeerde godsdienst en het drgagen van alle ordens Kleederen mede by S' Lands wetten verbode- en de Schout van Texel versogt en des noods gelast worden, op een en ander toetezien, dat aan deselve wetten geen de minste atteinte word toegebragt

Zynde dit Conform geconcludeerd- en de Secretaris gelast, de nodige publiciteit te doen-

Wyders is op requisitie van de Bataafsche Luit. Coll. Abbema van de helder naar het Nieuwe diep gesonden een dek Lootschuit tot overbrenging van de Engelsche Generaal Dogly-

Den 26 is geresolveert: daar de posten nu weder regulier beginnen te gaan: aan het departementaal bestuur van Texel kennis te geeven: dat de Schout en de Municipaliteit by de in bezet neeming van dit Eiland door de Engelsche was geordonneerd te moeten blyven fungeeren- en dat men also tegen dank in functie blyvende, direct naar het Vertrek der Engelsche het Eiland beschouwde als te rug gebragt onder het Bataafsche Gouvernement, alzo alles wederom had gebragt op den oude voet

Hiermeede vertrouwende aan Uwe Intentie voldaan zyn, hebben wij de Eer ons te noemen naar toewensching van

Heyl & Broederschap

Texel den 31 Dec. 1799