het huwelijksleven van Jan Simonsz Duinker
|
In slechts 9 jaar beleefde deze Jan 3 huwelijken die met de dood eindigden, de eerste twee met die van de echtgenote, het laatste met zijn eigen dood. Daarbij raakte hij aan de drank, misschien door wanhoop of verdriet. Jan Duinker trouwde pas als het nodig was. Zijn dochter Naatje werd 7 maanden na de trouwerij geboren. Bij het tweede huwelijk kwam het kindje na 6 maanden en bij het derde huwelijk na 5 maanden. Het was op Texel heel gewoon om pas te trouwen als de vrouw ruimschoots zwanger was [zie Trouwen op z’n Texels]. Huizinga maakte weinig aantekeningen over Duinkers, die waren niet doopsgezind. De eerste echtgenote van Jan Duinker, Vrouwtje Dijksen, was dat wel, daar had Huizinga direct mee te maken. Jan Duinker was voor hem vooral een treffend voorbeeld van wat drank kapot kan maken. Hij beschreef in enkele aantekeningen de rampzalige levensloop van deze man. Duinker van de Koog Waar nu Boodtlaan 1 in de Koog is waren ooit, voor 1840, twee boerderijtjes. In een ervan woonde Simon Jansz Duinker. Zijn huis had het nummer 23. Simon was in 1829 getrouwd met Annaatje Gerrits Kooiman uit Oosterend (1794-1832). Zij stierf na de geboorte van haar derde zoon, het kindje overleefde haar niet lang. Door zijn huwelijk kwam Simon in het bezit van een ander huis, gelegen waar nu Dorpsstraat 65 is. Het eigen huis werd verhuurd. Simon hertrouwde met Martje Jans Daalder (1789-1868), een ongehuwde vrouw met een zoontje. Toen Simon in 1853 dood ging, kort voor het overlijden van zijn oudste zoon, erfde Jan het huis nr. 23 en Martje hield het huis aan de Dorpsstraat. |
 |
Ligging van de genoemde huizen in het dorp en van de stukjes land
die bij Jan's dood zijn eigendom waren.
die bij Jan's dood zijn eigendom waren.
|
Het eerste huwelijk met Vrouwtje Dijksen Huizinga 25 November 1854. Vrouwtje Dijksen, onlangs voorspoedig bevallen, is nu krankzinnig en zeer gevaarlijk. Huizinga 8 December 1854. Begrafenis van Vrouwtje Dijksen in de Waal, voor 14 dagen van haar eerste kind bevallen en daarna in eene hevige krankzinnigheid gestort waarin zij zelfs eenmaal bed en huis naakt ontvlugtte. Dit was Vrouwtje Pieters Dijksen (geboren 30-3-1831), vrouw van Jan Simonsz Duinker. Zij lijkt een kraamvrouwenpsychose te hebben gehad, ook nu in de moderne tijd moeilijk te behandelen. Hun kind was Naatje Jans Duinker, geboren op 15-11-1854. Ze trouwde met Arie Hendriksz Geus en leefde tot 19-3-1913. ‘[Martje Daalder] bleef bij het jonge echtpaar inwonen’ staat in het Boerderijenboek. Dat lijkt niet vreemd. Iemand moest voor Jan en het kindje zorgen nu de moeder op zo’n nare manier aan haar eind was gekomen. Gelukkig dat Martje dit wilde doen, al was ze slechts de stiefmoeder van Jan. Ze moest wel, er was niemand anders. Maar dat inwonen blijkt niet uit de Bewonerslijsten, ze staat vermeld op huisnummer 46, terwijl Jan op 55 woonde. Misschien kwam ze alleen overdag. Het tweede huwelijk met Gerbrig Duinker Volgens het Boerderijenboek woonden Jan en zijn tweede vrouw op Dorpsstraat 10, ‘nog steeds samen met zijn stiefmoeder’. Ze trouwden in 1856 en kregen twee kinderen, Nanning en Gerbrig. De moeder stierf binnen een maand na de tweede bevalling. 1 Mei 1860. Op de Koog begrafenis van Gerbrig Duinker, vrouw van Jan Duinker, aan de Waal. Ik reed daarheen met Albert Mulder en Cornelis Kuip. Gerbrig was nog geen 25 jaar oud. Martje Daalder was inmiddels 71, of ze ook deze moederloze kinderen verzorgde? Jan zocht snel een andere vrouw, dat wel. Gerbrig was van een heel andere tak van Duinkers dan Jan, haar vader was Nanning Pietersz. Haar broers Pieter Nanningsz en Arie Schouten (Nanningsz) Duinker woonden ook in de Koog, net als haar moeder Marijtjes Aries Schouten, stiefvader Albert Mulder en grootmoeder Duinker wed. Arie Schouten. Drank Jan Duinker had toen al drankproblemen, zo groot dat Huizinga er praatjes over hoorde. 23 February 1859. Reijer Daalder hier, hij berigt mij dat helaas Jan Duinker van de Koog weder tot verregaand misbruik van Sterke Drank is vervallen. Behalve buurman was Reijer ook familie van Jan, zoals vrijwel iedereen in de Koog min of meer verwant was. Reijer Zoetelief Daalder was de stiefbroer van Jan, zijn moeder was Martje Daalder. De naam Zoetelief Daalder doet vermoeden dat de vader van Reijer bekend was en Zoetelief heette. Het derde huwelijk met Franciska van der Wal Franciska was in 1837 geboren in De Cocksdorp. Ze trouwde in 1861 met Jan Duinker. 21 November 1860. Des namiddags met Menno naar de Koog geloopen naar het strand en de 3 schepen aldaar (2 uur van den Burg). Eén met steenkool is geheel verbrijzeld. Het groote schip met planken La Favourite zit hoog en droog. Wij wandelden daar om. Het was reeds donker doch maanlicht. Ik sprak daar Jan Duinker, de commiezen, enz. Bij het teruggaan langs de rollende golven der zee is Menno eerst zeer angstig. Wij volbrengen echter de reis beter dan ik gedacht had, ofschoon ik zelf niet minder en meer welligt nog dan hij van een loop van 4 en een half uuren zeer vermoeid was. Nog steeds spoelt er af en toe steenkool aan op het Texelse strand. 7 Mei 1863. Reijer Daalder hier, berigt dat zijn halfbroer Jan Duinker deze morgen in zee drijvende is gevonden. Duinker had van Maart tot December geen drank gebruikt, maar met het verkoopen van een varken dat niet op straat kon gebeuren maar in de herberg was hij er weer afgeraakt, vooral de vrouw van Klaas Boon had altijd haar best gedaan om hem weer te verleiden en ‘t was haar gelukt. Duinker had finantiële problemen, zei “Wij zijn arm, straatarm”, liep het huis uit, door zijn vrouw teruggeroepen. Des nachts bemerkte zij dat hij niet meer naast haar in bed lag, zij haalde de buren die nu overal tevergeefs zochten. Eindelijk vonden zij de stappen zijner blote voeten op ‘t strand regt op zee aangaande en te 5 ure werd zijn lijk gevonden, 33 jaar oud. Dat was een bijzonder tragisch einde, dat veel opschudding en verdriet in het dorp zal hebben veroorzaakt. Zelfmoord kwam aan de westkant van Texel niet zo vaak voor. In de inventaris die na de dood van Jan Duinker werd opgemaakt door notaris Kikkert, staat precies vermeld hoe het met de armoede van de familie gesteld was. Dat viel zeker niet mee. Er waren inderdaad schulden aan Klaas Jacobsz Boon, die ‘tapper’ van beroep was. Zijn vrouw Meijs Jans Boon was dus degene die Jan aan de drank hield. Franciska was ook nog zwanger. Na de geboorte van de kleine Jan vertrok zij met haar kinderen naar de Overkant. Zij hertrouwde daar met ene Hendrik Hilkhuizen. Naatje ging naar het Weeshuis. Waar de kleine Nanning en Gerbrig bleven? Ook naar het Weeshuis, of naar hun grootmoeder Marijtje Aries Schouten? 2 October 1874. Vanavond bezocht de weduwe Veenstra, zij verhaalt van de onbillijke bepaling dat de verpleegden in het Weeshuis die nog iets bezitten kostgeld moeten betalen, zooals Dirk Zuidewind, Naatje Duinker, enz, allen Doopsgezind. Boedelbeschrijving In het Jaar 1863 den 16den Mei des morgens 11 ure, ten verzoeke en in bijwezen van 1 Fransciska van der Wal, zonder beroep wonende aan de Koog binnen deze gemeente, weduwe van wijlen Jan Simonszoon Duinker, met wien zij in derde huwelijk onder de tegenwoordige wetgeving in gemeenschap van goederen is gehuwd geweest, in hare hoedanigheid van moeder en mitsdien wettige voogdesse over haar minderjarig kind Simon Duinker met opgemelde haren man ten echt verwekt.- 2 Arie Schouten Duinker, doende boerenbedrijf wonende aan de Koog gemeld, ten deze in qualiteit van voogd over Naatje Duinker, kind van genoemde Jan Simonszoon Duinker in eerste huwelijk verwekt bij Frouwtje Dijksen, zoomede over Nanning en Gerbrig Duinker, kinderen van denzelve Jan Simonszoon Duinker in tweede huwelijk verwekt met wijle Gerbrig Nannings Duinker [Arie was haar broer, vernoemd naar de vader van haar moeder, Arie Schouten], daartoe benoemd en aangesteld blijkens acte op den 22sten October 1860 ten overstaan van ons Notaris in presentie van getuigen verleden, na doode geregistreerd.- 3 Cornelis Pietersz Dijksen [broer van Frouwtje], doende boerenbedrijf wonende in den polder Oosterend binnen deze gemeente meergemeld, ten deze in qualiteit van toeziende voogd over de minderjarigen Naatje Duinker, Nanning, Gerbrig en Simon Duinker, benoemd tot curator over het kind waarvan requirante zwanger is, in welke betrekking hij is benoemd en aangesteld blijkens procesverbaal op den 10den January 1855 en den 12den Mei laatstleden ten overstaan van den Heer Regterplaatsvervanger in het kanton Helder te Texel residerende, verleden, behoorlijk geregistreerd.- Nog in bijwezen van: Jan Simonsz Wuis, koopman, wonende aan den Burg alhier, ten deze in relatie van benoemde deskundige tot taxatie der natemelden roerende goederen blijkens procesverbaal van benoeming en beediging op den 12den Mei laatstleden ten overstaan van den Heer Regterplaatsvervanger voornoemd verleden, behoorlijk geregistreerd.- Tot bewaring van de regten van partijen en van ieder ander die daarbij belang zoude mogen hebben, wordt door Johannes Ludovicus Kikkert Notaris in het Arrondissement Alkmaar, te Texel residerende, ter presentie van de natenoemen getuigen, overgegaan tot de beschrijving des boedels van wijlen Jan Simonszoon Duinker voornoemd gewoond hebbende aan de Koog gemeld, zoo als dien boedel het laatst door de requirante in gemeenschap met genoemden haren man is bezeten geweest, en zulks ten sterfhuize van den overledene aan de Koog alhier geteekent nommer 54 [volgens de bewonerslijst op alfabet 53] waarin of waaromtrent de roerende goederen zich bevinden, alles naar de opgave en de aanwijzing die daarvan zal worden gedaan door de comparante ten eenre, dewelke met de bewaring het opzigt en beheer daarvan is belast geweest. En hebben partijen met den Schatter benevens Willem Faas Notarisklerk wonende aan den Burg alhier en Hendrik Gerssen Junior, onderwijzer wonende aan de Koog gemeld, als aan ons bekende getuigen hiertoe verzocht, onmiddellijk na voorlezing alhier met ond Notaris geteekend om te strekken tot hoofd van dezen Inventaris.- H Gerssen J F van der Wal W. Faas Arie S Duinker G. Dijksen Johannes Ludovisus Kikkert Not En tot de boedelbeschrijving overgegaan zijnde is bevonden hetgeen volgt: In de Voorkamer uitzigt hebbende aan de Straat Een greenenhouten kabinet gewaardeerd op 14,- Een tafel en 5 stoelen 9,- Een staartklok 16,- Een spiegel en 4 schilderijen 5,- Een koperen doofpot en vuurcomfoor 8,- Tabakskistje, 2 idem kistjes, doofpotje 2,50 Sigarenpotjes en 5 kommetjes op het kabinet 2,- Vloermatten en raamgordijnen 1,- In het kabinet Kleederen aan de tweede vrouw behoord hebbende Drie vrouwenjakken 3,- Een kleedje 2,- Een rok 1,- Kleederen van den overledene Een duffelsche jas 13,- Een zwarte jas 4,- Een dito 8,- Twee blaauwe buizen 3,50 Een zwart idem 2,- Een zwarte broek 2,50 Een duffelsche idem 3,- Drie oude dito 2,- Twee zwarte vesten 2,- Een hoed en pet 1,50 Twee wollen hemden en twee dito broeken 4,50 Een katoenen broek en 3 overhemden 2,- Drie paar kousen en een borstrok 2,50 Een paar laarzen 4,- Een zwartzijden doek 1,- Drie overhemden 3,- Eenige oude kleedingstukken 4,50 De kleederen van de Inventariente werden geacht eene gelijke waarde te hebben als van den overledene en dus gesteld op 63,- Eenig bed- en tafellinnen 2,50 In eene bedstede Een bed, peluw en twee kussings 30,- Twee wollen en katoenen dekens, lakens en sloopen 10,- In eene andere bedstede Een bed, peluw en twee kussens 30,- Twee katoenen, een wollen deken, lakens en sloopen 10,- In eene kast Eenig aardewerk 5,- Een olie en azijnstel en eenig glaswerk 1,50 In eene kamer uitzigt hebbende op het land Een ladetafel 8,- Een hoekkastje 2,- Een tafeltje, twee stoelen en kinderstoel 3,- Eene spiegel en drie schilderijen 2,- Een blik trommeltje drie bladen en broodbak 2,- Op de ladetafel Een grijs servies 1,50 Twaalf kopjes en schotels 2,- Een koperen koffijketel, twee stoven en theestoof 2,- Op de hoekkast Een koffijmolen en tabaksdoos 1,50 In dezelve eenig Engelsch aardewerk 2,- Eenige vloermatten en raamgordijnen 1,- Eene kanarie met kooi 1,- In het voorhuis Een glazenkastje 1,50 Een tafeltje, twee oude stoelen en twee schilderijen 2,50 Op de glazenkast Drie pullen en twee kommen -,80 In dezelve eenig aardewerk en borden 1,- Drie porceleinen borden en twee kopjes en schotels 2,- Eenig glaswerk, trommeltjes en ornementen 2,50 Een jagtgeweer en naaikistje 3,- Een tobbetje en bloempotten 1,- Eenige vloermatten en raamgordijnen ,- In het achterhuis uitzigt hebbende op de duinen Eene oude aanregtbank en kist 1,- Eene kuip en twee tobbes 2,50 Een koperen theepot en schenkketel 3,50 Een blikken trommel, bos en blaadjes 1,- Twee ijzeren potten, ketting, tang en pan 3,50 Eenig grof aardewerk, messen en vorken 1,50 Op den Zolder Een spanmolen, bedbank en hooivork 2,- Eenig touw, ijzerwerk en gereedschap 3,- Een oude kolomkagchel met pijpen 2,50 Eene wieg, vuurmand, kruiken en flesschen 3,- Eenig spek 3,50 Eenige rommeling 2,- Om het huis op het erf Een varken 24,- Een hok, emmer en bak 2,- Een kippenhok 1,50 Eene kar en waterton 4,- Zestien kippen 8,- Eenig los houtwerk 7,- Goud- en zilverwerk Een gouden voornaald 9,50 Een paar dito zijnaalden 12,12,5 Een paar dito kapspelden met zwarte steenen 10,50 Een dito slot met bloedsteen 6,85 Een paar dito oorbellen 6,35 Drie dito vingerringen 6,50 Twee snoer bloedkoraalen 28,50 Een zilveren oorijzer 8,85 Een dito tabaksdoos 12,80 Een knipje met koralenbeurs 3,50 Een zilveren reukdoos 1,85 Een kerkboek met twee zilveren krammen en dito hoeken 4,50 Twee kerkboeken met zilveren kram 2,50 Een nieuw testament en liederenboek 2,- Op de Landerijen Twee stuks eenjarige koeschetten 45,- Twintig lamschapen 240,- Vijftien Enterlingen 225,- Twee en twintig lammeren 110,- Drie schapenkribben 4,- In de boet Een graaf 1,50 Eenige rommeling 4,- Pretentien en Inschulden De boedel heeft te vorderen van Den Notaris Kikkert landhuur voor het 1862, vervaldag 24 junij aanstaande 362,- Martje Daalder weduwe Simon Duinker per resto van afrekening 500,- Totaal 2009,62,5 Schulden en lasten des Boedels De boedel is verschuldigd aan: De minderjarige Naatje Duinker volgens afrekening 1936,19 De directie der Credietvereniging te Amsterdam obigatieschuld 1620,- Den Notaris Kikkert wegens geleende en voorgeschoten gelden 796,- Klaas Boon alhier volgens handschrift 50,- [drank!] Denzelver volgens rekening 81,85 Hendrik Luitze voor geleverde winkelwaren volgens rekening 144,46,5 F. Tijsen voor een geleverd varken 21,- Pieter Bakker volgens rekening 52,95 De erven Gerrit Bakker idem 29,- J.J. Knap genees en heelmeester voor geleverde medicamenten en gedane visites 26,20 Simon Leijen voor geleverd brood 37,22 Nanning Kikkert volgens rekening 11,- Doodschulden en begrafeniskosten van den overledene 60,- Grondlasten en dijklasten over het lopend jaar voor Memorie Verdere schulden en lasten des boedels tot nog toe onbekend worden alhier mede gebragt voor Memorie Totaal 4865,87,5 Vaste goederen Tot de gemeenschap behoorende 1 Een perceel weiland genaamd Lange Hooiland H 119 2 een perceel weiland genaamd de Paardekoog H 125 3 een perceel weiland genaamd de Kolkkoog H 126 4 drie perceelen land genaamd Pieter Kikkertsland H 140, 141 en 142 5 een perceel Bouwland genaamd Pietertjesland H 150 6 twee perceelen weiland genaamd de Honderdjes H 122 en 123 7 een perceel weiland genaamd Langeland H 124 8 een perceel weiland genaamd Eerste Mienterglop H 244 9 een perceel weiland genaamd het Omloopje H 245 10 een perceel weiland genaamd de Noord H 130 Titels en papieren Afschrift acte van scheiding des boedels van wijlen Jan Simonszoon Duinker en Frouwtje Pieters Dijksen den 19den februarij 1855 ten overstaan van ons Notaris in presentie van getuigen verleden, behoorlijk geregistreerd en overgeschreven ten kantore van de bewaring der Hypotheken te Alkmaar den 24 Februarij daaraan in deel 136 onder nommer 43. Dit stuk is gequoteerd en geparapheerd en op den Inventaris gebragt onder nommer Een.- Men is bezig geweest van des morgens 11 ure tot des namiddags 3 ure met eene dubbele vacatie tot de beschrijving en waardeering der roerende goederen, pretentien en inschulden, de schulden en lasten des boedels, voorts het omschrijven der vaste goederen, en titels en papieren, al het welke gelaten is in het bezit en onder de bewaring van de eerste comparante, die zulks erkent en aanneemt al hetzelver weder te voorschijn te zullen brengen of te verantwoorden wanneer en aan wien zulks zal behooren.- De voornoemde Fransciska van der Wal heeft vervolgens in handen van ons Notaris de bij de wet vereischte Eed afgelegd, dat zij van den boedel niets heeft verduisterd, noch weet noch gezien heeft, dat daarvan door anderen iets verduisterd is.- Nog verklaren partijen in hunne verschillende betrekkingen de boedel en nalatenschap van voornoemde Jan Simonszoon Duinker niet anders te aanvaarden dan onder het voorregt van boedelbeschrijving aan hen bij de wet toegekend.- De partijen hebben voorts in hunne verschillende betrekkingen verklaard niets van de opgemelde minderjarigen te vorderen te hebben.- Zijnde de verschijnende personen ons Notaris bekend. Goedgekeurd de doorhaling van een woord [groot] in den vijfden regel op de achtste bladzijde.- Waarvan wij dit procesverbaal hebben opgemaakt en gesloten, ten tijde en plaatse gemeld in tegenwoordigheid van Willem Faas en Hendrik Gerssen Junior beiden voornoemd, als aan ons bekende getuigen hiertoe verzocht, welke deze Minute met partijen de schatter en ons Notaris alhier onmiddellijk na voorlezing hebben onderteekend.- W Faas H. Gerssen Jr F van der Wal Arie S Duinker G P Dijksen Swuis JohLudKikkert not Ze kenden elkaar allemaal, als ze al geen naaste familie waren: Buren in de Koog, lijst bijgehouden na 1859 36. Duinker wed. Arie Schouten (Kuiper Pieter Cornelis) Kuiper Jacobus 37. Mulder Gerrit Zuidewind Jacob Mz 38. Daalder Simon Rz 39. Daalder Reijer Zoetelief Johannes Rz 40. Bakker Jacob Gerssen Hendrik Klok Cornelis Kuhn Jan Rutger 41. Kuiper (Klaas) Jacobus 42. Daalder Klaas Rz Kuip Cornelis Senior 43. Huisman Jacob Huisman Jacob Junior 44. Möller Johan Carel Gustav 45. Burgman Luit Daalder Arie Eelman Arie 46. Gorter Cornelis Eelman Jacob Arisz 47. Ridder Cornelis de 48. Daalder (Martje wed. Duinker) Boogaard (Jacob) Roeper Pieter Korsz 49. Duinker Pieter 50. Luitze Hendrik 51. Boon Klaas Boon Cornelis Klaasz 52. Dalmeijer Willem Kikkert Dirk Dijksen Cornelis (Kooiman Trijntje wed. P. Koorn) 53. (Duinker Jan Simonsz ) Wal Francisca v/d wed. Jan S. Duinker Kuiper Maria wed. Petersen Tussen haakjes de namen die op de lijst waren doorgestreept wegens overlijden of verhuizen. |
