Domineesdochters

5 February 1842. 's Nachts te half 12 Grietje geboren. Huizinga stond toen in Den Horn, Groningen.

30 Maart 1842. Grietje voor 't eerst recht helder gelachen.

13 Juny 1842. Ali en ik op reis met Grietje naar Westzaan (Dirk bij zuster Sientje Meihuizen).

18 Juny 1842. Grietjes 2e tandje doorgekomen.

2 tot 5 Augustus 1842. Ali en ik met de beide kinderen naar 't Hoogezand.

1 September 1842. Grietje begint vandaag voor 't eerst te tateren en wel druk.

12 September 1842. Grietjes 5e tandje doorgekomen.

23 September 1842. Grietje niet regt vlug, wordt telkens met schrik wakker.

27 September 1842. Grietje eet met smaak een stukje witbrood.

16 October 1842. Dirks verjaardag; Grietje begint reeds achter het paardje te loopen, zelfs voor enkele seconden alleen.

11 November 1842. Grietje loopt achter het paardje alleen.

20 November 1842. Grietje wat ongesteld, aan de tanden.

22 December 1842. Grietje des morgens een stuip gehad, spoedig was zij weer beter; den 28sten weer, ook 29 en 30 December en 2 January.

10 January 1843. Grietje 's morgens tweemaal stuipen, de 12e weer, zoo ook 14 en 16; Dr. Wildervank schrijjft voor een spaansche vliegpleister op den rug; den 17den weer, ze krijgt poeders, de spaansche vliegpleister aan 't been.

25/26 January 1843. Grietje weer stuipen gehad.

20 February 1843. Grietjes toestand wordt ongunstiger; soms 4 maal stuipen op een dag.

27 February 1843. Grietje schijnt volkomen weer hersteld door behandeling van Dr. Eekma.

3 Maart 1843. Grietje af en toe weer een stuip. Van 22 December tot nu toe heeft ze 52 maal stuipen gehad.

11 April 1843. In Groningen bij Reiling over Grietje gesproken. Hij houdt 't er voor, dat de oorzaak van haar stuipen zeer zeker in 't hoofd, doch dan ook in de geheele constitutie van 't ligchaam, als zijnde scropuleus, gezocht moet worden, daarom op tijd levertraan, klismata 2x in de week met aftreksel van valeriaanslijmstroop, poeders van Artemis vulgaris en koude wasschingen op 't hoofd. De kwaal kan genezen worden, zoals hij bij ondervinding weet, doch zoo de stuipen heviger worden en de tusschenpoozen korter, is een organisch gebrek te vreezen en epilepsis of de dood.

12 April 1843. Linkerhandje en linkervoet van Grietje dik en gespannen, van binnen ongewoon rood; de pink zoo blauw als potlood, zeer pijnlijk.

5 Mei 1843. Grietje heeft nog dagelijk meermalen lichte stuipjes. Zij wint nochtans zeer in kracht, zij kan reeds alleen loopen, dus durft niet wagen zich los te laten.

26 Mei 1843. Grietje begint des morgens 8 uur alleen te loopen.

29 Mei 1843. Wildervank ziet het nog niet best in met Grietje en raadt ons aan La Faille te raadplegen.

3 Juny 1843. Grietje veel ongemak in 't achterhoofd, waaraan zich thans knobbels beginnen te vormen.

7 Juny 1843. Ali met 't kind naar Groningen, naar La Faille. Hij rekende de kwaal van groot belang, doch niet ongeneeslijk. Het is hydrops violentus cerebri met neiging tot hydrorachis; de aanleiding rachitis, de causa pronima congestio. Het kind moet nog altijd calomel en digitalis hebben, 2 maal daags levertraan, een theelepeltje martialia, terstond een fontenel op de arm of liever nog tusschen de schouderbladen.

27 Juny 1843. Wij naar 't Hoogezand tot 1 July.

J.H woog 126 pond, A.M. 114, D.H. 35, G.H. 23.

18 Augustus 1843. Grietje loost vele wormen; is niet vlug.

30 Augustus 1843. Grietje een zeer goede nacht gehad; zij wandelt weer als naar gewoonte vlug en vroolijk door de kamer rond en schijnt van geen ongemak te weten.

16 October 1843. De 3e verjaardag van Dirk in welstand en vreugde doorgebragt. De kinderen zijn regt vlug; doch Grietje weet nog niets te praten. Zij is minder bevattelijk dan anders een kind dat een jaar jonger is, zoals Julyus Voget.

31 October 1843. Grietje spreekt nog niet dat op woorden gelijkt, schoon wij aan sommige klanken gaarne eenige beduidenis geven.

19 January 1844. Dirk leest alle de letters van 't A B C en begint ook reeds eenige woorden te lezen. Grietje ontwikkelt zich ook iets meer, kan zeer geschikt in haar stoel zitten en boterham eten, spreekt echter nog geen woord en betoont volstrekt geen zucht tot navolging.

14 Maart 1844. Grietje weer lichte aanvallen van stuipen.

4/5 April 1844. Alida en ik met de kinderen in 't Heerenlogement in Franeker gelogeerd; te 10 uur 's morgens op zee. Ali en Dirk vrij wat zeeziek; te 4 uur namiddags op 't Oude Schild aangekomen, door den Burgemeester met zijn rijtuig afgehaald. Sientje en Dirk bij Jan Jans Bakker op de wagen. In de pastorie P.Bakker en J.S.Keyser met koffij en brood ons wachtende. 's Avonds nog aldaar Bok, Simon Keyser, de vrouw en dochter van de Burgemeester, hij zelf. Sientje en Dirk bij hem gelogeerd. 's Avonds nog 2 wagens vol goed aangekregen, met wagens van den Burgemeester. Ali en ik met Grietje in de wieg bij J.S. Keyser gelogeerd. In de pastorie druk aan 't ontpakken, ons overige goed wordt aangebragt met 13 wagens.

8 Juny 1844. De knecht van Pronk de schommel voor de kinderen gebragt waarmee zij zich bijzonder diverteeren.

18 December 1844. Ali tegen de avond even met Dirk en Grietje uitgegaan. Zwaar verschrikt, doordien Dirk voorbij een paar paarden liep in gevaar van er onder te komen. H. Plavier brengt haar te huis. Ik, haar niet alleen willende laten, niet bij Vrendenberg ter kerk geweest.

1 Mei 1845. Na 't eten op 't land gewandeld met Dirk en Grietje, die zich zeer vermaakten in het zien van schapen en lammeren.

23 Juny tot 20 July REIS met het hele huisgezin en Grietje Keyser naar 't Hoogezand, den Horn, Oostwold, 't Hooge Land, Noordbroek, Terug met de wagen naar Harlingen en met de stoomboot naar Texel.

8 tot 15 September 1845. (Samenvatting Ali H.) Met het heele gezin (en Welmoet en Johannes Bok) naar Amsterdam met 't schip (van 's morgens 3 tot 's avonds 7) naar Oom Meihuizen. "s Morgens naar den Dam, den koning aldaar zien aankomen, inwijding der nieuwe Beurs, de schoorstenen zelfs bezet met menschen. Naar Westzaan, met de beurtman terug naar Texel, gelaveerd tot Staveren, allen erg zeeziek. Sientje Meihuizen mee, zij logeerde tot 20 October bij hen.

6 July 1846. Kwart over 4 's morgens Katrina Abella geboren. Tot 12 uur 's nachts hadden wij nog bezoek gehad van S. Keyser en vrouw en om 1 uur werd van Deinse geroepen. 't Ging voorspoediger dan met de vorige kinderen, de kleine is dan ook veel tengerder en minder zwaar dan hare 3 voorgangers.

25 September 1846. Alida is ziek. Hulp van de vrouw van Fehres, die sedertdien de verzorging van de kleine Katrina op zich nam, terwijl Maartje Plavier dagelijks de andere kinderen bezighield.

Geppie met haar zuster Maartje sliepen in de voorkamer met de kinderen. Later gingen de kinderen overdag naar verschillende buren.

27 September 1846. (Samenvatting Ali H.) Voormiddag half 11 kwamen wij op Texel aan. Wij reden met Aris Bremer naar den Burg, waar wij vlug en gezond aankwamen en ook alle de andere kinderen in den besten welstand troffen. Grietje en Samuel konden zich nauw verzadigen van lachen en springen en allerlei betooningen van blijdschap, terwijl zij om mij drongen.

Hartelijk verheugd was ook mijn lieve gade over onze wederkomst. Ik vond haar echter te bed liggende. Zenuwkoortsen. Zij dacht steeds dat haar einde naderde. De vrouw van Freerks nam de verzorging van Katrina op zich voor 3 gulden per week. Maartje Plavier hield de andere kinderen bezig. Op 4 October scheen zij te sterven, doch van Deinse legde haar bloedzuigers aan de slapen en zij kwam weer bij. Mevrouw van Deinse waakte de volgende nacht bij haar, op 6 October merkte den Doctor een stilstand van het bloed bij haar op. Van 27 October beterde het.

9 December 1846. Onze kleine Katrina is vandaag weer te huis gekomen van Dirkje Fehres, waar zij juist vandaag 2 maanden is geweest.

27 December 1846. Mijne vrouw, die nu volkomen hersteld is, behalve dat zij 's avonds meestal een tijd vrij wat vermoeid is, waarschijnlijk ten gevolge van binnenkoorts, doet nu de huishouding alleen sedert het vertrek van Trijntje Koning. Alleenlijk is Maartje Plavier hier overdag, hetgeen ons aanvankelijk goed bevalt.

8 February 1847. Katrina kan thans, 7 maanden oud, geheel alleen bij eene stoel staan. Dirk gaat dagelijksch naar de school met veel lust. Grietje begint nu in het tweede boekje van Rijkens te lezen. Samuel wint nog immer in zwaarte en snapachtigheid.

In November schreef Alida aan haar ouders over de situatie van Huizinga : "Iemand, die het niet bij ondervinding heeft, kan zich niet begrijpen, wat men in zulke omstandigheden in huis veel troost aan elkander heeft en hoeveel op beuring men dan ook zelfs aan kleine kinderen kan hebben. Ik heb thans bijzonder veel gezelschap aan Dirk en Grietje. Dirk is goed ontwikkeld voor zijn jaren en kan bijzonder goed zien of zijn moeder opgeruimd is of niet. Grietje en Samuel kunnen soms door hunne kluchtige kinderlijke zetten ons zeer veel onaangenaams doen vergeten en Katrina is zoo vlug, dat het een lust is, zij loopt bijna alleen, zij kan vlug het gansche huis doorkomen, bij de muur langs of kruipende".

Brief van Alida: Grietje heeft bijzonder veel zin in 't leeren, zij is niet tevreden als zij niet een of meermalen op een dag een lesje ontvangt.

17 Maart 1848. Des avonds om 9 uur Sientje geboren.

18 Maart 1848. Geboorte Sina. Jan Lammertsz List bragt de boodschap aan Lotje aan de Waal, om in de Waal en Oosterend enz. aanzegging te doen. Guurtje Dros deed het aan den Burg, Klaas Geus aan 't Oude Schil, den Hoorn, de Westen, enz.

Samuel en Grietje bij mevrouw Baert ( den volgenden dag bij Plavier), Dirk bij Vrendenberg.

29 Maart 1848. Katrina een stuipje.

5 April 1848. Ik vanmorgen vroeg met Dirk en Grietje gewandeld, doornvischjes gevangen. Onze Sientje verlaat 't pak.

15 April 1848. Katrina gisteren en vanmorgen al weder een stuipje gehad, gebruikt poeders, raakt veel wormen kwijt.

14 tot 20 Mei 1848. Met Dirk en Grietje naar Westzaan. Moeder is gedurig koortsig en zeer zwak.

3 Juny 1848. Des namiddags met de kinderen Dirk, Samuel en Grietje gewandeld naar de Veen. De kinderen vermaakten zich regt en kwamen met een getal kievitseieren enz. te huis.

24 July 1848. Met Dirk en Grietje op reis naar Groningen en Hoogezand.

Op 11 Augustus vertrokken Huizinga en Dirk weer, Grietje bleef in Hoogezand.

16 Augustus 1848. Weer op Texel.

22 September 1848. Alida vandaag veel beter, Doctor Scheurleer stemt toe om geen medicijnen meer te gebruiken, daar de kleine Sina er blijkbaar last van heeft. Gisteravond schreide zij zeer sterk, zij had duidelijk pijn, de eerste maal van haar leven. Anders is zij altijd stil en zoet en hoogst tevreden.

4 October 1848. [Huizinga is terug van een reis naar Westzaan]: naar den Burg waar ik het geluk had mijn huisgezin in de beste welstand aan te treffen. Samuel was regt blijde met zijn kruiwagen, Dirk met zijn verfdoos enz. Katrina met haar koetsje.

14 October 1848. Aan Plavier een comediegebouw voor de kinderen besteld.

25 January 1849. Mijn lieve vrouw is sedert vele weken dikwijls zeer zwaarmoedig. Veeltijds bestaat bij haar een geheele onvatbaarheid voor alle blijde gewaarwordingen.

Katrina kreeg op Oudejaarsavond een hevige stuip, waarbij zij zich tong en wangen vrij wat beschadigde.

Dirk las en herlas tot 3 maal toe in de laatste week Van Lennep "Onze Voorouders" I, II en III en begon in Stuarts RoMeinsche Historie.

9 Maart 1849. Onze Sientje krijgt 's avonds op den arm van Ali een brandwonde van heet water.

Des namiddags jufvrouw Burgemeester hier om eens naar Sientje te zien. Zij is en blijft zoet niettegenstaande zij een groote blaar van heetwaterbrand heeft. Zij schijnt er niet veel hinder van te hebben.

29 April 1849. Sina kan nu bij een stoel alleen staan. Zij is de laatste tijd nogal ongemakkelijk geweest.

18 Juny 1849. Grietje op 't Hoogezand aan de kinkhoest, waarom wij niet derwaarts durven reizen met de kinderen.

2 January 1850. De kinkhoest blijft hier aan huis heerschen. Het meest ziek zijn Katrina en Sina, wier hoest meer benauwd dan zwaar is. Omtrent Sina hadden wij zondag vóór kersttijd vel zorg, die ook thans nog niet geheel geweken is. Dirk is reeds een 14 dagen te huis om een ongemak aan zijn voet.

Alida zware kiespijn, de Doctor raadt kreosoot aan.

Monsieur Verberne spreekt steeds met hooge lof van Dirk, hij heeft hem nu met 't gebruik van 't Fransche leerboek van Baudet in de eerste klasse geplaatst. Hij had nog nooit zulk een leerling gehad.

4 January 1850. Alida niet regt wel, de baker Grietje Fehres komt.

De kinderen hebben vandaag een vrij goeden dag. Katrina is voor een tijd zelfs praatachtig. Het been van Dirk staat naar beterschap. Sientje lacht zelfs vrolijk, in vele weken hadden wij geen lachje van haar gezien, ook heeft zij vanmiddag weder natuurlijk geschreid wat wij ook in de laatste weken nimmer hoorden.

Katrina eet vooral appelsop, dat zij soms midden in de nacht eischt.

11 January 1850. 's Morgens half 10 of iets vroeger onze Juriaan Menno geboren. Dirk, Samuel en Katrina waren zeer blijde met hun kleine broer. Sientje schreide er van toen zij hem in 't wiegje zag.

26 January 1850. Sientje neemt in vlugheid toe, zij begint nu weer te kruipen over de vloer evenals toen zij nog nooit geloopen had.

Veel wordt er thans, vooral na 't ontvangen van de brief van 't Hoogezand over gesproken, dat onze Grietje toch weer te huis moet komen. Wij hopen dat dat met 't voorjaar gebeuren zal. Alle kinders hoesten.

16 Juny 1850. Met de kinderen naar de Tent op de Hooge berg, ons allen regt vermaakt. Gesprekken na 't bezoek van Jakob Keyser, over de groote verandering, waardoor nu verscheidene menschen ons allerlei vriendschap zoeken te bewijzen, die ons vroeger 't meest vijandig waren.

21 Juny 1850. Reeds verleden woensdag voor 8 dagen hadden wij de familie hier verwacht. Doch ontvingen dien avond berigt dat zij eerst vrijdagmorgen van Harlingen zou gaan. Die vrijdag evenwel en zaterdag was er een harde W en NW wind die belette de haven van Harlingen te verlaten. Eindelijk zondagnamiddag half 5 hadden wij het genoegen ze te zien aankomen. Moeder Meihuizen en de zusters Eke en Obbina met onze Grietje. Allen waren gezond en regt blijde.

27 Juny 1850. Grietje is weer regt blij dat zij te huis is. Ik houd des morgens met de 4 oudste kinderen school in 't zijkamertje, nu Dirk met de vacantie ook te huis is. Het schrift van Samuel is merkelijk beter dan dat van Grietje, doch Grietje leest al zoo goed.

28 Mei 1851 Alida gaat met Grietje naar Westzaan, ik breng haar met alle kinderen behalve Menno die bij Marijtje te huis bleef, naar de boot. Zij was daar in 5 jaar niet geweest. Van jaar tot jaar werd het plan gemaakt, maar gedurig weer verijdeld.

8 July tot 7 Augustus. De heele familie, 9 man sterk, de meid Marijtje Buijs ook mee, naar 't Hoogezand.

25 Augustus 1851. In een brief aan moeder en zuster: Sientje wordt een dikke meid en leest met Katrina de letters. De laatste is wat agterlijker in het leeren als wij gewoon zijn, maar begint nu aardig te breijen. Grietje is een voorbeeld van vlijt en netheid. Wij hebben waarlijk al een groot geluk met onze kinderen.

25 October 1851. Brief: Onze Juriaan Menno is een allerliefst snappertje. Hij is 7/4 jaar. Hoort hij bijvoorbeeld Grietje of Katrina vragen: "Moeder wat zal ik nu eens doen?", dan is zijn vaardig antwoord: "Breijen of haken".

29 October1851. Alida sterft met het kind in het kraambed, 34 jaar oud, 13 jaar getrouwd met Huizinga.

11 November 1851. Brief: mijne meid houdt zich voortreffelijk. Geen moeite is haar te groot. Zij doet alles wat zij kan. Ik heb alle redenen om zeer met haar te vrede te zijn.

3 December 1851. Brief: ik maak nog geen plan op om mijne huiselijke omstandigheden te veranderen door het nemen van een huishoudster. Mij dunkt het is het beste zoo lang ik Marijtje houden kan nog zoo voort te leven.

Voor de 3 meisjes is het een groot genot om des zondagmiddags eens te wandelen, jufvrouw Burgemeester heeft ze ook gaarne eens bij zich.

Als ik den tijd af en toe heb, zit ik nog al dikwijls op zulk een stillen avond neder en schrijf mijne gedachten op als sprekende tot mijn geliefde, wier geest ik mij voorstel als in mijne nabijheid te verkeeren, dat geeft mij dan ook een weemoedig genoegen.

6 December 1851. Met Marijtje merken met inkt van ondergoed der kinderen.

13 December 1851. Brief Grietje: wij hebben zooeven sagomelk gedronken omdat Marijtje jarig was. Jannetje Bruin komt hier alle dagen om op de kinderen te passen, en 's avonds gaat zij naar huis.

22/25 December 1851. Brief: deze of gene der kinderen moet soms nog al eens hoesten, misschien door eenige koude te vatten, en onze kleinste ie nu en dan 's avonds nog al eens wat onrustig, misschien een weinig koortsig. 't Gebeurt wel dat hij des nachts te weinig slaap krijgt. Overdag is hij anders regt vlug meestal en is ons aller vreugde. Zulke kleine ongesteldheden komen bij kinderen niet zelden voor, doch zijn op zichzelve niet verontrustend, evenwel vereischen de kinderen meerdere oppassching en ik verheug mij dat Marijtje, al moet zij ook soms hare nachtrust daaraan opofferen, evenwel niet moede wordt, ook na eene drukke dag, dit offer aan hen te brengen. Ik kan niet genoeg dankbaar zijn dat de Goddelijke Voorzienigheid het zoodanig bestuurd heeft dat ik een zoo goede meid heb, want er kan niet anders van gezegd worden dan dat zij har taak, die niet gemakkelijk is, met getrouwen ijver vervult. Zij zorgt behoorlijk voor de kinderen met wasschen, reinigen, enz. Houdt goed toezigt over hunne kleeding. Houdt eene goede orde in hare werkzaamheden, gaat 's avonds niet eer naar bed voor dat het noodige werk af is, al zou het ook 2 uur of later in den nacht worden. Legt 's avonds, vooral des zaterdags, alle de kleederen voor de kinderen voor den volgenden dag klaar, maakt de boterhammen gereed, enz. Met zindelijkheid en spaarzaamheid gaat het ook goed.

Dat alles neemt niet weg dat ik altijd mijne lieve vrouw met hare trouwe zorg voor alles blijf vermissen. Hoe veel deed zij niet dat u door anderen wordt gedaan!en hoeveel dat anderen zoo goed niet kunnen doen als zij. Doch als ik op vele anderen zie in soortgelijke omstandigheden, hoevele voorrechten heb ik dan nog!

Marijtje geeft op alles zorgvuldig acht en langzamerhand brengt zij alles wat er is aan kinderkleedingstukken op eene lijst, zoodat ik vervolgens zelf over alles het oog zal kunnen houden. Overigens wensch ik geene eigenlijk gezegde huishoudster te hebben die eenigermate als jufvrouw zoude ageren. Een geschikte meid, met de meisjes zoo als ik thans heb, komt mij verreweg verkieslijker voor (diepe rust, alleen de meid zit nog in 't voorkamertje met haar beminde bij zich).

12 January 1852. Brief van Samuel aan zijn vader te Westzaan: Het regend nu zeer hard. En het is nu ook zeer donker. Toen wij van het school kwamen was de weg vol plassen en wij konden wegens de donkerte niet zien waar de plassen waaren en daarom trapten wij er iedere keer in en toen wij te huis kwamen waren wij doornat.

Nu heeft Katrina en Grietje papilotten in het haar en Sientje ook, maar zij heeft ze eruit gedaan omdat het haar te lastig was op bed.

16 January 1852. Brief van Samuel: Toen wij naar de school gingen nam Dirk het lantaarntje mede om als het donker was beter te kunnen zien. En toen staken wij het kaarsje op dat Dirk van Neeltje Bruin gekregen had en toen gaf het veel licht.

17 January 1852. Brief van Samuel: Nu is het Zaturdag en wij worden strakjes verschoond, maar Menno is nu al verschoond. Nu is het op onze klok over drieën maar vanmorgen heeft onze klok een tijdje stil gestaan.

25 January 1852. Brief naar Westzaan : Ik heb vandaag de zuster van Marijtje als tweede meisje gehuurd voor 14 stuivers per week. Ik hoop dan de hulp van wasch- en werkvrouw te kunnen ontberen [voor 2 meiden moest hij 20 gulden belasting per jaar betalen].

Huishoudster? Ik begin toch meer en meer te begrijpen dat ik iemand hebben moet, die meer dan een gewone dienstbode dit kan, geschikt is om de directie te voeren in mijn gezin, vooral ten behoeve van mijn kinderen [Bakker uit Hoogezand ried hem een jufvrouw Van Giffen aan].

2 Maart 1852. Ik heb veel plezier aan de gewillige vlijt van Dirk en Grietje, maar ook aan alle de kinderen. Gode zij dank.

4 Maart 1852. Ik des namiddags bij de kinderen. Marijtje druk aan het zolder schonen.

6 Maart 1852. Grietje des namiddags naar jufvrouw Bakker te naaijen. Zij komt zeer tevreden tehuis daar zij voor het eerst hempjes voor Sientje heeft genaaid.

10 Maart 1852. Groote kindervisite bij den Heer Bok. Dirk, Grietje, Samuel, Jan, Anton, Betje en Leentje Vrendenberg, Naatje, Arend en Herman Kikkert, Betje Brouwer, Pietje Koning, Trijntje Langeveld, behalve de kinderen van Bok. Zij kwamen pas na 11 uur thuis.

9 Maart 1852. Marijtje wandelde met Menno en de meisjes.

15 April 1852. Monsieur Verberne sprak met alle lof van de kinderen, vooral ook van Katrina. Samuels schrijven liet echter veel te wenschen over.

16 April 1852. Des middags kwamen moeder Meihuizen en zuster Obbina met jufvrouw W.L. van Giffen.

17 April 1852. De huishoudster, tante Mietje van Giffen wijdt zich met lust aan hare taak.

21 April 1852. Moeder Meihuizen en zuster Obbina zijn dag aan dag ijverig in de weer met 't maken van nieuwe en 't verstellen van oude kleren. Gister hebben zij de kleeren van mijn lieve vrouw in de roode kist gepakt. Vandaag hebben zij de kleederen der kinderen overgebracht en geordend in de nieuw aangekomen eiken kast, terwijl jufvrouw van Giffen bewonderenswaardige blijken geeft van hare geschiktheid voor haar taak vooral ook in de behandeling der kinderen die haar zeer aanhangen.

21 April 1852. Van broeder Juriaan een pak met schrijfboekjes, 6 zwartlederen met vergulde, 3 met katoenen band, 2 potlooden, 1 portemonnaie, postpapier, 6 groote leijen en 1 bos griffen.

3 Mei 1852. Moeder Meihuizen en zuster Obbina zijn al 2 weken dag aan dag met verwonderlijken ijver bezig met het herstellen en maken van kleedingstukken, gordijnen enz.enz., eene onnoemelijke menigte stukken hebben zij reeds afgewerkt.

4 Mei 1852. Marijtje is nu haar dienstwerk uitgetreden en legt bezoeken af [zij gaat trouwen met Auke Griek]. Met aandoening zien wij haar henen gaan die tot dusver zoo hartelijk deelde in de lotgevallen van ons gezin.

7 Mei 1852. Marijtje Buijs vertrekt. Haar zuster Aafje wordt hier meid.

11 Mei 1852. Vertrek moeder en Obbina.

30 Mei 1852. Dezen morgen te half 5 werd ik uit de slaap gewekt door de komst van broeder Juriaan.

Des namiddags met Juriaan en jufvrouw van Giffen en de kinderen gewandeld om de Boogaard.

31 Mei 1852. Des namiddags met Juriaan, jufvrouw van Giffen, Dirk, Grietje en Samuel gewandeld naar de duinen. Juriaan was zeer gelukkig [zie de aantekeningen van Samuel over deze tocht].

1 Juny 1852. Dezen avond zal waarschijnlijk beslissend zijn voor 't levensgeluk van hem en haar.

2 Juny 1852. Vertrek Juriaan.

4 Juny 1852. Ik schreef vandaag een uitvoerigen brief aan zuster Trijntje om haar 't engagement van broeder Juriaan te berichten.

10 tot 13 Juny 1852. Juriaan na een reis naar Groningen weer aan den Burg.

8 July 1852. Mietje meent dat zij alleen zonder meid (in geval van nood) het geen week hier zoude kunnen uithouden. Laatst toen Aafje een paar dagen van huis was, was zij des avonds dood af.

16 July 1852. Juriaan en Mietje naar Westzaan. Marijtje Buijs komt dien tijd te helpen.

30 July 1852. Mietje weer terug uit Westzaan. Ik speek met haar af dat haar zuster Geke voor haar in de plaats zal komen.

5 Augustus 1852. Menno verlaat voor 't eerst de wieg en gaat bij mij slapen in de krebbe. Sientje gaat nu in de andere krebbe, bij Grietje en tante van Giffen [die blijkbaar samen in een bedstee sliepen].

26 Augustus 1852. Geertje (Geke) van Giffen komt om Mietje op te volgen als huishoudster nu Mietje gaat trouwen met broeder Juriaan (Huizinga).

1 September 1852. Mietje en Geke geven hare verwondering te kennen over hare [Grietjes] vlugheid, bijvoorbeeld in het aanleren van het haken, letteren, enz zoodat zij na eenig onderrigt geheel geene fouten maakt. Zij kunnen zich niet begrijpen dat zoo velen haar vragen of zij het met Grietje wel kunnen vinden. Grietje is vandaag een groot haakwerk, een lampedoek, begonnen.

1 September 1852. Dirk, Samuel en Katrina vanavond op groote kindervisite bij Vrendenberg. Zij hebben zich goed gediverteerd, doch 't was voor Katrina er te druk. Zij wil er liever niet weder heen.

Mietje begint vandaag mij "Huizinga" te noemen.

7 September 1852. Mietje vertrekt.

12 September 1852. Menno en Sientje hangen mij zeer aan zoodat ik mij haast niet van hen verwijderen kan.

11 0ctober 1852. Katrina bleef 6 October ziek uit school, ging vandaag weer heen doch is nog niet in orde, zij eet omtrent niet, is zeer bleek en mager, hoest tusschenbeide ook vrij wat. Ik heb zorg voor haar.

25 October 1852. Grietje en Samuel waren regt blijde. Zij hadden elk een prent gekregen omdat zij altijd hunne Fransche lessen beter dan een ander konden opzeggen. Dirk leert al Grieksch en Latijn.

15 February 1853. Op de middag ging ik met alle de kinderen naar het ijs op de Ielmert tot hunne groote vreugde. Samuel voor 't eerst de schaatsen beproefd.

18 February 1853. Dirk, Grietje, Samuel en Katrina ook aan de Waal op het ijs. Dirk weet al aardig voort te komen, alleen. Samuel begint achter 't stoeltje maar heeft er niet veel zin in. Zij kwamen des namiddags al spoedig weder te huis.

19 February 1853. Grietje kreeg op haar 11-e verjaardag een kerkboek. Visite van Adriana en Betje Vrendenberg.

15 Maart 1853. Gé, Aafje en Grietje waren vanavond druk bezig om een pop voor Sientje tegen haar verjaardag te maken.

17 Maart 1853. Sientje jarig. Johanna en Henriëtte Bok te poffertjes bakken tot 11 uur des avonds.

20 Maart 1853. Met Dirk, Grietje, Samuel en Aafje Buijs naar Oosterend en terug, Aafje te Oosterend bij Marijtje gebleven.

3 April 1853. Den Heer J. Koning van Amsterdam hier met dameshoeden. Wij kopen van hem een hoed voor Grietje en Katrina en laten die van Sientje en Menno herstellen.

20 Mei tot 3 Juny op reis naar Westzaan:

25 Mei 1853. (te Amsterdam) Met Grietje en Samuel de Zoölogische Tuin bezien, 3 groote leeuwen, zwarte jonge olifant.

24 Juny 1853. Brief van 't Hoogezand met een trommel met 2 hoeden en een hok met 4 kippen. De kinderen daarmede zeer verblijd.

30 Juny 1853. Des morgens met 5 kinderen en Engel en Cornelis Douwes Dekker en Herman Kikkert eene dagwandeling gemaakt over de Mient, door de duinen naar 't Westerstrand. Bij Frans Koorn koffij gedronken en onze broodjes opgegeten. Te half 4 weer te huis.

14 July 1853. Geke met Grietje en Katrina naar Groningen tot 6 Augustus.

6 Augustus 1853. Naar de stoomboot van Harlingen komende, Gé met de beide kinderen Grietje en Katrina afgehaald en, in welstand, met alle blijdschap ontvangen.

2 January 1854 Dirk en Grietje vandaag voor 't eerst geheel uit de school gehouden. Zij zullen nu hun schoolwerk bij mij in huis verrigten. Dirk verraste mij gisteren zeer met een latijnsche Nieuwjaarswens.

3 January 1854 des avonds monsieur Verberne hier koffij gedronken. Ik deel hem mede dat ik nu Dirk en Grietje wensch te huis te houden. Hij prijst Dirk zeer. Hij heeft slechts één wensch, dat de geest van werkzaamheid die hem bezielt in zijne school mogt agterblijven. Hij zegt dat Samuel al schrijft, maar slecht zoodat Katrina hem daarin vooruitgaat. Ook gesproken over Grietje ergens op het naaijen te doen (bij Bok). Mevrouw raadt Jantje de Wijn aan, niet bij Heintje als veel te driftig.

5 February 1854.Verjaardag van Grietje. Haar een naaikistje gegeven. Emilie en Theodora Bok, en Betje en Adriana Vrendenberg bij haar.

10 February 1854. Aafje des morgens teruggekomen van het Eijerland waar zij dingsdag was heengegaan. Geke heeft het de laatste dagen zeer erg met maagpijn, zoodat zij soms wegkrimt van pijn. Zij krijgt een hevig zenuwtoeval.

Rekening doctor Scheurleer 9,50 voor Huizinga, 28,70 voor Geke van Giffen.

11 February 1854. Geke des voormiddag iets beter en een paar kinderen verschoond. Op de middag weer met hooge zenuwtrekkingen naar bed. Ik begin vrij wat zorg over haar toestand te krijgen. Zij eet en slaapt niet.

5 Mei 1854. De moeder van Geke komt tot de 30ste.

10 Mei 1854. Met Dirk en Sina naar Amsterdam. Bij de kapper Sientjes haar laten snijden. De franzoos zegt dat hij 20 jaar hier te lande verkeerd heeft. Zijn Hollandsch is evenwel bijkans onverstaanbaar, maar hij zegt "hij behoeft het niet te leeren want elk leert hier ZIJN taal de Fransche, die eenige educatie krijgt, en het is hem ook te moeijelijk". Ik ben verontwaardigd over mij selven, dat ik bij zulke kerels mijn geld breng.

14 Juny 1854. Adolphine Wentink bij Grietje geloogeerd tot 24 Juny.

30 Juny 1854. Geke, Katrina en Sina door mij met Grietje en Menno met de wagen afgehaald [van begin Juny naar Groningen]. Niet ver van den Burg brak er iets aan 't rijtuig, de wagen liep in de diepe goot ter linkerzij en wij allen lagen in de brijzels van de wagen. Gelukkig dat niemand zich belangrijk bezeerde, Geke nog 't meest, doch geen blessuren. Op een ander rijtuig kregen wij plaats.

Kort daarop viel Katrina van de zoldertrap, ook dat liep, Gode zij dank! gelukkig af.

19 July 1854. Des namiddags met 't heele huisgezin (9 personen) en 't heel huisgezin van Dominee Wentink (8 personen) en Vrendenberg en 2 kinderen, en 5 kinderen van Bok zeer genoeglijk in 't Boschje enz op de Hoogeberg den dag doorgebragt. Des avonds te 10 uren weer te huis.

Dirk werkt dagelijksch aan de opgave der Kindercourant "een tijdtafel der Vaderlandsche geschiedenis".

18 October 1854. Catechisatie aan den Burg, Sientje voor 't eerst mede.

Menno en Sina gaan zeer dikwijls op uitnoodiging naar den Heer Bok, ook meermalen naar Scheurleer, doch Sina gaat daar niet gaarne. Zondag l.l. wilde zij er volstrekt niet heen.

Grietje heeft laatst den dag zeer genoeglijk doorgebragt bij Grietje Bakker-Keyser en ontving zelfs nog een paar mouwtjes ten geschenke.

6 December 1854. De meisjes hadden van de week 2 paar kousen gebreid om met deze en met eenige oude kleedingstukken daarbij ook aan eenige armen een blijde St. Nicolaas te verschaffen.

2 January 1855. Sina voor 't eerst naar school. Zij had een aanval van croup gehad, doch bloedzuigers aan de keel gaven verlichting.

7 January 1855. Vanavond bij Faas hoorde ik hoe men het mijne lieve Grietje meent aan te zien dat zij niet regt goed is. Ik kan het moeijelijk verdragen dat men zoodanig over haar spreekt. 't Zal best zijn dat zij een tijd lang naar grootmoeder gaat. Zij heeft nu toch ook zoo weinig.

14 January 1855. Aafje vanavond weder uit. Grietje is dan mijn eenig gezelschap en maakt gaarne voor mij koffij klaar, enz.

28 January 1855. Zondag. Ik met Dirk en Grietje naar 't Oostereind. Zeer glad te loopen. Door 't verschil der klokken kom ik een kwart uur te laat. Men was reeds aan 't zingen.

11 February 1855. Vandaag brief van 't Hoogezand ontvangen. Grootmoeder wil graag dat Grietje daar een tijdlang komen zal.

25 February 1855. Dirk naar den Hoorn. Lodeezen neemt 't beroep aan naar Knollendam. Ik voorzag dit, en alzoo heb ik reeds den geheelen dag mij in den treurig vooruitgezienen tijd verplaatst, waarin ik mijn Dirk, die mij zooveel genoegens schenkt, zal moeten missen. En dat Grietje ook nog henen gaat, ach wat zal het mij eenzaam zijn.

22 Maart 1855. De meisjes van Wentink (Dolfine en Koosje) hebben hier den dag doorgebragt.

8 April 1855. De nieuwe hulp jufvrouw Baldine Balkema, 6 April gekoomen, ligt 8 April al de gehele dag met koorts te bed. Ze wil al 11 April terug naar Groningen. Grietje reist met haar mee naar Groningen.

11 April 1855. Jufvrouw Balkema komt bij mij op de studerkamer en zegt dat zij bezwaar vindt in het werk 't welke zij hier voor zich vindt, en dat zij alzoo liefst naar Groningen wil terugkeeren. Ik zoek haar zooveel mogelijk te bemoedigen, maar geef haar intussschen vrijheid om te gaan. Dit wordt op a.s. dingsdag bepaald. Zij wil gaarne Grietje medehebben (later wil zij eerst overleggen met hare ouders).

23 April 1855. Ik ontvang een zeer onaangename brief van den vader van Baldine, waarover zij zeer verlegen is. Ik beantwoord dien op beminnelijken toon.

24 April 1855. Met Menno en Sientje 't reisgezelschap naar 't Oude Schil gebragt. Baldine Balkema des morgens met de wagen van J.C. Bakker. Afscheid van Grietje. Wanneer zal ik haar en wanneer haar HIER wederzien? Zij zelve ging er met een vroolijk gemoed op af.

25 Juny 1855. Dirk en Samuel vandaag naar 't Oude Schild, Catootje Wentink gehaald om hier te logeeren.

28 Juny 1855. Jufvrouw Wentink kwam met Martinus om Catootje weder te halen. Zij nam Katrina mede, tot 2 July. Stolp komt gedurig Dirks vinger verbinden, 't topje afgeneden bij 't grassnijden voor de konijnen.

15 July 1855. Met Dirk en Samuel op reis, om 6 uur des morgens van Cocksdorp afgevaren, kwamen wij des nachts te ruim 2 uren binnen de wallen van Groningen. Om 12 uur naar 't Hoogezand gevaren (met Reijer Koning, aan dezen betaalde ik 8 gulden, aan zijn knecht 2 gulden).

Men was in huis en op school zeer tevreden over Grietje. Dirk zou daar ook blijven.

18 September 1855. Geke op reis naar Westzaan. De kinderen brengen haar met Aafje naar de wagen.

6 December 1855. De konijnen zijn allen door de katten gegrepen op de ram na. De voedster hebben wij egter nog kunnen consumeeren.

De kinderen verheugen zich zeer in hun Sint Nicolaasgeschenken. Sientje en Katrina met haar nieuwe hoed enz. Samuel met zijn verfdoos en passer en boek, getiteld "Bloemen'. Menno met zijn paardestal enz.

2 Maart 1856. Brief van Samuel aan zijn vader in Westzaan: Wij zijn hier allen nog gezond, doch het werd vanmiddag aangezegd, dat de vrouw van Jakob Keyser gisteravond om half 6 overleden is, in den ouderdom van 51 jaren en 7 maanden. Er is geen van hen in de kerk geweest. Dominee Vrendenberg preekte over 1 Petrus 1 18:19, dat wij de korte tijd dat wij hier op aarde zijn moeten gebruiken om God niet te mishagen, maar verder kon ik er weinig van begrijpen. Sientje, Katrina en Aafje zijn er ook naar toe geweest.

17 Maart 1856. Sina jarig. Zij is zeer blijde met "Levensbeschrijving van beroemde kinderen", een springtouw, enz. Blijde dag.

10 Mei 1856. Met Samuel broeder Juriaan en Mietje met hun kleine van de stoomboot Texel gehaald.

16 Mei 1856. Juriaan vertrokken, Mietje en de kleine blijven hier nog.

2 Juny 1856. Mietje en de kleine met Katrina vertrokken. Sina was door 't afscheid zeer droevig.

3 Juny 1856. Cato Wentink mee naar den Burg genomen.

4 Juny 1856. Des avonds haalt Dominee Wentink zijn dochtertje terug, dat wij hier anders gaarne een 14 dagen gehouden hadden, doch zij wilde hier niet naar de school.

10 Juny 1856. Des avonds bij Jakob Dijksen. Zijn krachten verminderen. Over de wijze waarop de moederzorg in 't huis van Simon Keyser vervangen werd. Zij hadden het ook wel zeer gewenscht dat hij, evenals ik, een jufvrouw bij zijn kinderen genomen had. Jufvrouw Dijksen was zeer bedroefd geweest over 't overlijden van mijne vrouw, en verheugde zich nu zeer als zij mijne kindertjes nu zoo vlug en wel langs straat zag gaan.

26 Juny 1856. Onze Katrina van de Texelaar gehaald. Wij waren alle zeer blijde met haar behouden terugkomst.

28 Juny1856. Des avonds kwamen Dominee Dekker en vrouw en Gerard (8 jaar) hier logeeren.

1 July 1856. Dekker vertrokken, jufvrouw Dekker en Gerard blijven nog.

4 July 1856. Vertrek jufvrouw Dekker en Gerard, zij nemen Sina mede (tot 11 July).

6 July 1856. Katrina verjaart, haar een naaikistje gegeven.

20 July 1856. De komst van Dirk en Grietje en Jan Wildervank die gisteravond te half 10 van Harlingen afgevaren en vanmorgen te half 7 gearriveerd waren. Ik zag eerst bijkans niet dat het Dirk was.

6 Augustus 1856. Jan naar de haven gebragt op de boot naar Harlingen. Dolfina Wentink, Hiltje Eelman, Betje Vrendenberg, Theodora en Emilia Bok bij Grietje theegedronken en den avond gepasseerd.

21 Augustus 1856. Weer naar Texel. Sina had de waterpokken.

4 September 1856. Grietje naar 't Hoogezand.

7 September 1856. Samuel was met zijn aanhoudend gesnap, waarbij hij blijken gaf dat hij wat hij las zeer goed onthield, een aangenaam reisgenoot. Grietje is weer naar 't Hoogezand.

Dirk gaat 26 October naar Zutphen op het Gymnasium.

14 November 1856. Vanavond vertoefde ik een kwart uur in de school van Verberne. 't Beviel mij er niet, 't ging er zeer ordeloos toe, de onderwijzer scheen zeer slaperig, toen ik kwam zaten de kinderen zich in 't duister te vervelen.

6 December 1856. De kinderen alle zeer verheugd (St. Nicolaas), behalve Samuel, die gisteren de school verzuimde. Later ook hij.

14 January 1857. De kinderen zijn gezond behalve dat Menno nogal moet hoesten.

6 Maart 1857. Brief van Dirk, schrijft veel van de genoegens die hij te Zutphen geniet.

Met mijne kinderen zeer genoeglijk de verjaardag van Oom Juriaan gevierd.

18 Maart 1857. Sina had vanavond 15 meisjes bij zich tot viering van haar verjaardag gister. Zij hadden veel genoegen.

26 Maart 1857. Te huis de kinderen in vreugde om de chocolade van gisteren.

30 Mei 1857. Broeder Juriaan en Mietje met hun kleine hier.

3 Juny 1857. Mijn verjaardag. Broer Juriaan naar 't Oude Schild gebragt. Bij mijne tehuiskomst de kinderen allen druk in de weer met Gé en Mietje om een bloemkrans voor mij gereed te maken.

5 Juny 1857. Aafje Jakobs Buijs des namiddags vertrokken. De nieuwe meid Tjaltje Ratsema gekomen.

9 Juny 1857. Mietje, Catharina, Sina en ik naar Alkmaar en Westzaan. Sina bleef in Westzaan tot 11 July.

10 Juny 1857. Ringsvergadering in Alkmaar, de 11e weer op Texel.

3 July 1857. Een regenboog bij maanlicht gezien.

Sina was daar op school bij Meester van Tiel, met haar naar Texel.

16 July 1857. Brief naar 't Hoogezand. Ik geef daarmee mijn verlangen te kennen dat Grietje van het jaar zoo mogelijk nog eens overkomt met iemand. Zij het slechts onder geleide tot Harlingen.

23 July 1857. Dirk te huis gekoomen. Algemeene blijdschap ook der kinderen toen die te 6 ure uit school kwamen.

29 July 1857. Des namiddags met Dirk, Samuel, Katrina, Sina en Menno naar de Koog gewandeld en over de duinen in zee. Omstreeks een paar uur hebben wij ons daar op het strand vermaakt. Dirk en Sina met baden, de anderen met plassen in het water, schelpen zoeken, enz. Daarna bij Jan Jansz Duinker, hijzelf niet thuis, gedronken en gerust, en vervolgens weer naar huis.

20 Augustus 1857. Vrouwtje heeft in de laatste tijd zoo goed als niet gegeten, ofschoon zij haar werkzaamheden steeds behoorlijk verrigt. Nu evenwel begint zij weer behoorlijk te eten. Zij wil geen doctor maar zegt dat het vanzelf wel beteren zal.

23 Augustus 1857. Vrouwtje heeft om de middag eene sterke bloedspuwing gehad, hetgeen mij zeer verontrust.

24 Augustus 1857. Nog eens en aanhoudend pijn en benaauwd.

25 Augustus 1857 Sina en Katrina belasten zich met de werkzaamheden van Vrouwtje, tot haar groot genoegen. Des middags komt Vrouwtje weer op en begint zij weer haar werk.

29 Augustus 1857. Weer bloed opgegeven.

23 October 1857. Vrouwtje is ook alle dagen nog met zware hoofdpijn bezet, echter zij doet haar werk, schoon met last.

7 November 1857. Vrouwtje heeft 's nachts de koorts. Verleden week is zij adergelaten. De huishoudster Gé heeft al weken koorts, pijn op de borst, moet veel het bed houden, lusteloos.

Sedert Kerstijd is Vrouwtje ernstig ongesteld, soms geheel verstijfd, en met pijnen die haar onophoudelijk dwongen te jammeren. Gé heeft haar tot het Nieuwe Jaar opgepast, raakte toen zelf te bed, zoo dat er vreemde hulp moest komen. Ook Dirk had koorts.

13 December 1857. Sientje bij Dirk Schuit op de kastanjes poffen.

20 December 1857. Zondag. Naar Oosterend met Samuel, Katrina en Menno.

(Samenvatting van Ali) 23 December 1857. Des avonds te half 7 komt Dirk, tot ons aller groote vreugde, doch hij heeft de koorts en moet spoedig naar bed. Vrouwtje lag ziek te bed, Geke lag boven ziek en Dirk lag in de achterkamer. Verschillende menschen kwamen om te waken. Dirk vertrok weer 15 January).

Samuel wil nu i.p.v. boer houtkooper worden, n.a.v. een schrijven van broeder Juriaan. Die wilde Samuel op een kostschool hebben.

5 February 1858. Aan Grietje geschreven [te Groningen bij grootmoeder] met 3.70,5 gulden voor haar verjaardag.

19 February 1858. Grietje is gelukkig gezond. Men vindt het goed dat zij van 't zomer huiswaarts terug keert, en wil Katrina daar wel weer hebben.

24 Maart 1858. Sientje en Katrina hebben kindervisite van 23 meisjes.

27 Maart 1858. De meisjes hebben vanmiddag Kato Wentink die hier sedert woensdag logeerde weggebragt.

7 April 1858. Gé deelde mij mede dat Vrouwtje te onvrede is omdat ik aanmerking maakte dat zij mijn studeerkamer niet goed schoonmaakt, en zij zelve zegt dat zij hier ook wel den langsten tijd geweest zal zijn, vermits de kinderen haar soms onaangename woorden toevoegen (tegen mijn weten en willen) en ik soms vrij wat kort af ben.

9 April 1858. Gé tracteert de kinderen op olijkoeken.

25 Mei 1858. Met Katrina in de nachtschuit van den Helder naar Alkmaar, waar wij beiden ons ter ruste leiden, ofschoon een kaartspelend gezelschap ons vrij wat in het slapen hinderde. Ik hoorde daarbij een Jood zeer uitvaren tegen een medespeler, die soms in herinnering bragt dat hij een Jood was. Dit kwam niet te pas, zeide hij "het getuigde dat hij geen opvoeding genoten had, dat hij van geen fatsoen wist, als hij sprak van iemand religie".

26 Mei 1858. Voor 5 uur waren wij te Alkmaar, het was steeds regenachtig en zeer koud, zoodat ik Katrina het genoegen niet kon doen van met haar te wandelen. Wij namen ontbijt in de "Hollandsche tuin" en wachtten daar de Stoomboot "Stad Alkmaar" af. Ik recommandeerde Katrina aan de zorg van kapitein Dalmeijer en een familie, die zich mede in de kajuit bevond. Zij vertrok te 8 ure naar Westzaan.

Ik naar de Ringsvergadering in Alkmaar. De Heer De Hoop Scheffer opende de vergadering met een Redevoering die mij zeer interesseerde over de geschiedenis van de Zwitsersche Doopsgezinden.

Naar Haarlem, Amsterdam. Dirk had nog steeds de derdedaagsche koorts.

28 Mei 1858. Met Dirk in Arti de Tentoonstelling van Oudheden bezien. Naar Westzaan.

3 Juny 1858. Te Amsterdam bij Dirk. Mijn verjaardag gevierd. Wij met elkander des avonds ter wille van Katrina langs Kalverstraat en Nieuwendijk gewandeld.

4 Juny 1858. Te Amsterdam bij Dirk. Ik en Katrina op de kamer van Pekelharing, deze bij Dirk op de kamer. Katrina en ik des morgens uitgegaan, verschillende straten doorwandeld, buiten de Willemspoort het uitrijden der treinen gezien. Bij Keyzer, hoek Heerenmarkt eenige meubelen gekocht. Bij Dirk op de kamer koffij gedronken, wederom eenige winkels bezocht. Gegeten bij Weyer. Wij brengen Katrina in het Jagt [naar Westzaan].

5 Juny 1858. Met de Texelaar naar Texel. De 3 kinderen halen mij van de haven af, teleurgesteld dat Katrina er niet bij is.

11 Juny 1858. Katrina in Westzaan is aan de derdedaagsche koorts en kan niet overkomen. Brief van het Hoogezand. Men verwacht mij om Grietje te halen die zeer naar ons verlangt.

24 Juny 1858. De Texelaar niet gevaren waaruit ik anders Dirk en Katrina verwachtte.

26 Juny 1858. Dirk en Katrina weer te huis.

29 Juny 1858. Des morgens te 8 ure met alle 5 de kinderen naar den Hoorn gewandeld. De lucht is wel betrokken, maar wij zijn reeds gewoon geen regen te verwachten, schoon wij het van elk uur hopend tegemoet zien. Menno, Sina en Katrina bij ons gewacht, toen met de kinderen van Meester Hillenius mede. Toen naar de duinen (de verrekijker van Klok mede) waar wij weldra Dirk en Samuel vonden. Ons daar wat vermaakt en verkwikt met brood, wijn en water.

De kinderen des namiddags naar de Kermis.

30 Juny 1858. Dirk en Katrina gelukkig weer beter [vroeg naar bed met derdedaagsche koorts].

2 July 1858. Katrina is weder den geheelen dag ongesteld. Sina vanmorgen naar D. Leijen gebragt door Dirk en zij daar des middags gegeten. Des namiddags met hem en zijne kinderen rijdende over 't Oude Schild naar hier gekomen.

6 July 1858. Katrina verjaart, zeer genoeglijke dag, des avonds Adriana en Anna Vrendenberg bij haar.

8 July 1858. Katrina is nu gelukkig sedert eenige dagen weer goed in orde, en is vlug en vroolijk, in de beste gemoedstemming. Dirk laboreert nog aan de derdedaagsche koorts. Gister brief van het Hoogezand, Grietje verwacht ons met groot verlangen.

9 July 1858. Katrina ook weer eens mede ter school.

20 July 1858. Met Katrina, Sina en Vrouwtje op reis naar Harlingen. Om half 7 met C. Bakker afgevaren kwamen wij, door windstilte en later tegenwind, pas te half 11 des avonds te Harlingen. Katrina lag den ganschen dag op dek en lustte haar hoofd niet op te beuren. Poll kon ons niet bergen en wees ons naar "het Schipperswelvaren" van Balkstra, waar wij 't goed hadden.

21 July 1858. Katrina vanmorgen gelukkig weer beter. Wij naar Poll, kaartjes gehaald voor de diligence. Te kwart voor 2 afgereden in een der bijwagens (45 personene) naar Leeuwarden, aldaar te 5 uur. Verder naar Buitenpost en vandaar in 1 uur naar Grijpskerk bij broeder de Waard.

Vrouwtje naar Workum vanwege het overlijden van haar vader l.l. zaterdag. De jufvrouw heeft toen den ganschen dag tot 's avonds laat met haar en eene dochter van Dalmeijer zitten naaijen om haar rouwgoed klaar te krijgen. Huizinga bragt haar naar de Workummer schipper. Haar broeder heet Ype Hootes.

Huizinga reist met Katrina en Sina met de diligence naar Leeuwarden en naar Grijpskerk naar broeder de Waard, getrouwd aan Sientje Huizinga.

23 July 1858. Moeder, Grietje, Jakob en nichtje kwamen met de wagen hier, heerlijke doch weemoedige ontmoeting. Grietje was zeer groot en zwaar geworden.

24 July 1858. Huizinga en Sina op 't Hoogezand. Moeder verhaalt veel van Grietje, met wier ijver, zucht voor orde, bekwaamheid en lust tot allerlei verrigtingen zij zeer ingenomen is, doch die soms in hare begrippen zeer onverzettelijk is. Met zachtheid komt men met haar tot de beste uitkomsten. Ze wil gaarne alles voor een ander doen. Ze was doorgaans zeer stil in gezelschap van anderen.

1 Augustus 1858. Ik sprak met Dekema over het onderwijs van Katrina. Zijn secondant hield school met meisjes, voornamelijk Duitsch en Fransch. Ik wenschte dat zij ook Nederlandsche taal, Geschiedenis en Aardrijkskunde zou leeren, daar kwam, zeide hij, anders niet veel van, maar hij zou trachten het daarheen te leiden.

17 Augustus 1858. Afscheid genomen van moeder, die zich voorstelt dat het voor eeuwig zal zijn, en van mijne Katrina. God geve dat ik haar eerlang gelukkig wederzie! Zij was mede zeer aangedaan.

18 Augustus 1858. Plaatsbriefjes genomen voor de diligence van vanavond. Tegen 11 uur met Juriaan en vrouw en kind mede afgereist. Grietje en Sientje gaan mede naar Texel.

19 Augustus 1858. Naar Harlingen, met C. Bakker afgevaren, te kwart over 8 uur aan 't Oude Schild.

2 September 1858. Grietje naar Wentink tot 3 September.

5 September 1858. Dolfine Wentink en Betje Vrendenberg bij Grietje.

1 November 1858. Trijntje Leenderts Brans bij Sina te logeeren.

13 December 1858. Gister had Grietje Dolfine Wentink, Hiltje Eelman en Betje Vrendenberg bij zich.

24 February 1858. Ik Grietje teregt geholpen met haar brieven schrijven.

23 Maart 1859. Sientje viert haar verjaarsfeest met 13 meisjes, daarbij Kato Wentink die blijft logeren. Zij had een paar zilveren oorbelletjes en een zijden zakdoek gekregen.

26 Mei 1859. Brief aan Samuel geschreven tot 's nachts half 3. Katrina bewoont nu met Grootmoeder het nieuwe huis.

3 Juny 1859. [Huizinga 50 jaar] Allen zijn wij gezond, ook alle de mijnen elders, zoo ver ik weet.

13 Juny 1859. Sientje naar Westzaan gebragt.

30 Juny 1859. Dominee Wentink en Dolfine hier, over de kermis gewandeld. Zij bepraten Grietje om met hen mede te gaan en morgen weerom te komen.

2 July 1858. Dirk, Grietje en Menno in de Vergulde Kikkert de toneelvoorstelling bijgewoond van 8 tot kwart over 12 uur. Menno vooral gevoelde zich daarin vooraf zéér gelukkig.

6 July 1859. Brief naar 't Hoogezand naar Katrina die heden 13 jaar wordt. Des namiddags Dirk, Grietje en Menno naar de Tent.

11 July 1859. Sientje van 't Nieuwe Diep gehaald. Ze had in Westzaan veel genoegen aan de kleine kinderen.

13 July 1859. Geke vertrokken naar Groningen. Grietje is dus thans met de huishouding belast.

14 July 1859. Ernstige gesprekken met Grietje, waarvan ik hoop dat het gevolg zal zijn dat zij nu voortaan zich boven alles beijveren zal om niet zozeer haar eigen, als wel haars vaders wil te volbrengen.

16 July 1859. Ondermeester De Wind zal Menno en Sientje op zijn zangschool nemen. Zij gaan daarheen en keeren weer met groot genoegen.

17 July 1859. De kinderen van den Burg hebben zich zeer vermoeid met 3 weggeloopen veulens.

18 July 1859. Sientje klaagt zeer over pijn in de maag (wellicht heeft zij gisteren toen zij op de jarigheid was bij Sientje Kalis en toen de kinderen van den Burg zich zeer vermoeid hebben met 3 weggelopen veulens, zich wel wat te veel bezweet en verkoeld.

8 Augustus 1859. Grietje mede op reis naar Westzaan, Samuel mee terug op 16 Augustus.

15 Augustus 1859. Des morgens onaangename woordenwisseling met Juriaan ten gevolge van aanmerkingen die hij gedurig maakt op Samuel. Te zamen naar Amsterdam, maar Juriaan spreekt geen woord en gaat zijn weg.

Portret van Grietje laten maken bij den daguerrotypist Heyke, dat niet zeer goed is uitgevallen.

Grietje, Samuel en ik naar de Zoölogische tuin.

16 Augustus 1859. Naar Texel. Broeder Juriaan nog niet recht opgeruimd.

22 September 1859. Feest in de Tent ter eere van Leentje Vrendenberg en Koning (bruid en bruidegom): Voigt en vrouw, Wieringa en vrouw, Kikkert, P. Koorn en Anna Kikkert, van Deinse en dochter Anna, Kleinkens, Vrendenberg en vrouw en zuster Gerritje en dochter Betje en Hendrik en wij (ik, Geke, Dirk, Samuel), de zuster van Koning, Wentink en Dolfina, tot 3 of 4 uur 's nachts. Grietje was ook op 't feest in de Tent verwacht geweest, maar dit was niet goed bericht.

26 September 1859. Luisterrijke partij bij Vrendenberg ter eere van 't trouwen van Leentje.

Ik zat tusschen Grietje en de zuster van Koning, Adriënne. Echter gevol ik mij op zulke partijen nooit goed thuis, daar ik te weinig tot verhooging der feestvreugde kan bijdragen.

28 October 1859. Brief aan Samuel in Mulhouse: Het was eerst regt stil en eenzaam na uw vertrek. Twee kinderen te bed (Sientje en Menno). Vrouwtje was ook ongesteld en menigmaal niet aan de etenstafel aanwezig, zoodat wij dan dikmaals alleen maar met ons drieën, Grietje, Tante en ik den maaltijd hielden. Groote verandering bij eenige weken vroeger toen dat drietal nog een achttal was.

5 December 1859. Menno had een zeer gelukkige dag doordien het hem vergund was om voor St. Nicolaas te spelen, waartoe tante Gé hem een zeer net costuum (als Turk) had gereedgemaakt. Sina insgelijks gecostumeerd, bij den Heer Kikkert, deelde ook in de pret. Zij hebben den Burg doorwandeld met de kinderen van Kikkert en Westenberg en hier en daar bezoeken gebragt om zich te vertoonen.

6 December 1859. De kinderen zeer tevreden met hunne geschenken, Sina vooral met haar naaikistje van glas.

11 December 1859. Den Heer van Heeckeren had hier op St. Nicolaasavond eenig letterbanket (in letters) doen bezorgen. Ik vernam later dat het van hem kwam, en nodigde hem uit om het met ons te gebruiken. Alzoo bragt hij de avond met ons door.

25 December 1859. Dirk te huis gekomen tot 9 January.

28 December 1859. Des avonds Menno en Sina zeer verblijd, daar wij gebak (olykoeken) aten.

30 December 1859. Des avonds zangfeest voor de kinderen, daarbij ook Menno en Sina, in de Kikkert. Ik met Dirk derwaarts, er was een talrijk en aanzienlijk publiek (25 cents entrée). De kinderen vooral hadden zeer groot genoegen ook later met spel en dans en aangename verkwikkingen. Sina kwam eerst te 12 ure te huis, doch Menno was niet goed in orde en ging reeds terstond te 10 uur met mij mede en dadelijk naar bed. O.a. is gezongen "'t Weesje" door de Weeskinderen.

29 February 1860. Van Samuel en Katrina krijgen wij van tijd tot tijd goede berigten.

7 Maart 1860. Grietje vanavond naar Jufvrouw Westenberg met Koosje Wentink en Betje Vrendenberg.

18 Maart 1860. Vrouwtje jarig, haar een kerkboek met Evangelische gezangen gegeven, en Sina haar een naaldenboekje.

21 Maart 1860. Sina houdt vandaag haar verjaarsfeest [jarig op 17 Maart] met 12 meisjes. Kato Wentink daartoe overgekomen.

23 Maart 1860. De meisjes uit het Weeshuis bij Sina en Kato.

24 Maart 1860. Kato vertrekt weer [naar Oudeschild].

13 April 1860. Sientje met Adriana bij Kato Wentink te logeeren tot maandag. Dominee Wentink in zwakken staat, heeft gedurig koorts, ligt meest te bed.

29 April 1860. Half 8 met Grietje, Sina, Menno en Vrouwtje in de wagen van J.C. Bakker naar Cocksdorp gereden, ik bij Meester Brouwer, de anderen bij Aafje Buijs.

26 Mei 1860. Broeder Juriaan, Mietje en de kinderen Catharina en Dirk Heiko gekomen.

13 Juny 1860. Des namiddags naar de Tent met Geke en de kinderen. Een tijd daar gewandeld met de oude Mevrouw Westenberg [na het overlijden van jufvrouw Wentink was zij een tijdlang daar in huis geweest]. Zij is zeer bekommerd over de kinderen van Wentink, daar er geen voldoende middelen zijn om van te leven, en de kinderen niet genoeg geleerd hebben.

Dolfine is zeer slordig en niet zeer gereed om iets aan te nemen.

9 July 1860. (Samenvatting Ali) De huissleutel was bij Sipkes gebragt, de tuinsleutel bij J.T. van Grouw. Allen op reis gegaan naar Harlingen. Grietje en Sientje hadden bij aankomst sterk de zonneroos in 't gezicht. Vrouwtje ging naar Workum, des morgens om 4 uur met de trekschuit naar Leeuwarden vertrokken. Gé ging met de diligence naar Groningen, wij met de boot naar Dokkum, toen met de snik naar Stroobos, vandaar over in de snik naar Groningen. Dit om de kosten te beperken.

Grietje bij de Gaarkeuken door zuster Sientje afgehaald, wij bij brieder Samuel in Groningen.

16 July 1860. Grietje schijnt zich weer regt gelukkig te gevoelen. Zij zou zeer gaarne hier op 't Hoogezand willen blijven. Katrina en Sina zouden wel willen blijven, doch Sina zou toch moeilijk kunnen besluiten om vader te verlaten, en Katrina zou ook wel met vader terug willen.

10 Augustus 1860. Met de kinderen (behalve Katrina) op de diligence naar Harlingen. Sientje zit steeds met haar kanarie op schoot. Des morgens te half 8 met Vrouwtje in Harlingen in 't schip van Teunis Timmer. 's Avonds 8 uur op Texel. Aldaar Gé, een uur vroeger van Westzaan gearriveerd.

26 September 1860. Vanmorgen was hier C. van Es om zijne dochter als meid aan te bieden, en tevens met verzoek van Aafje Buijs dat Sientje daar morgen zou komen. Wij besloten om haar nu maar met Van Es mede te laten gaan om eerst a.s. woensdag terug te keeren.

Ze mag aansluitend nog een week te Cocksdorp blijven [tot 13 October].

9 October 1860. Vrouwtje gistermiddag 4 uur vertrokken. Gé bragt haar met de familie Westenberg naar de haven. Onze nieuwe Meid Jantje Bispinck gisteravond gekomen.

13 November 1860. Grietje moet sedert lang veel hoesten. Doctor van Deinse heeft haar nu poeders gegeven.

23 November 1860. Sientje heeft 4 weesmeisjes bij zich, kinderen van T. Duinker en M. Zuidewind.

17 November 1860. Grietjes hoest schijnt ook te beteren maar zij heeft met de laatste bittere poeders haar etenstrek verloren, en is na het innemen daarvan misselijk, zoodat zij ze gister heeft laten staan.

3 December 1860. Brief aan Samuel: Monsieur Verberne is veel ziek (tering?).

Grietje en onze tegenwoordige meid harmonieeren zeer goed, veel beter als te voren met Vrouwtje, die doorgaans wat stroef was, Grietje is nu veel opgeruimder dan te voren. Menno heeft tot den arbeid steeds aansporing nodig.

Brief Sientje aan Samuel: Ik ben Woensdag voor 't eerst van mijn leven te vergulden geweest van taaitaai bij Jacob Bouwe Bakker. Ik heb daar veel plezier gehad en ben des nachts om half 1 te huis gekomen.

31 December 1860. Van de week brief aan Doctor de Waard geschreven over den toestand van Grietje, haar hoesten en koortsigheid is wel wat minder, maar zij eet nog onbeduidend, is zeer vermagerd.

31 December 1860. Van de week brief aan Doctor de Waard geschreven over den toestand van Grietje, haar hoesten en koortsigheid is wel wat minder, maar zij eet nog onbeduidend, is zeer vermagerd.

10 January 1861. Brief aan Samuel: Grietje komt nu des morgens wat later op, 's avonds gaat zij op gewonen tijd naar bed 11 à 12 uur. Wij zullen het nu zoo inrigten, dat zij in de achterkamer in plaats van op haar bovenkamertje kan slapen en daartoe bij dit koude weer een kacheltje voor de achterkamer zien te krijgen. Dit is ook daarom beter omdat er 2 bedsteden zijn, een van welke tante Gé en Sientje dan kunnen gebruiken. Dirk moet dan zoolang in 't voorkamertje. Gij zoudt veel aan Grietje verloren hebben als gij haar zaagt, wij hopen dat alles zich nog schikken mag en dat zij weder spoedig herstellen zal. Bij God zijn alle dingen mogelijk, maar hij zal alles ten beste besturen.

Als wij vast staan in dat geloof dan zal geen kommer ons kwellen.

16 January 1861. De toestand van Grietje boezemt mij aanhoudend groote bezorgdheid in, zij gaat zichtbaar agteruit. Zij moet vooral 's avonds veel hoesten. De diarrhea des nachts is iets minder. Zij slaapt nu in de achterkamer (Gé en Sina in de andere bedstede) waar wij onlangs een kagcheltje hebben gezet. Zij staat nu doorgaans te 10 ure op en gaat ruim 10 ure weer naar bed. Overdag houdt zij zich nog steeds met eenig werk, borduuren enz. bezig, doch zij is niet lustig, echter ook niet zwaarmoedig.

18 January 1860. Grietje had vanmiddag vrij wat gebraakt, uit angst dat dit braken weer zou beginnen zou durfde zij ook niets te gebruiken. Haar spraak was sinds eenige dagen wat belemmert, zoodat zij zeer langzaam sprak, en dat haar oogen een buitengewonen glans vertoonden. Zij had in de kamer op een stoel zittende sterk geweest, maar bij het naar bed gaan viel zij neder, zeer koud, ook haar wangen en voorhoofd. Ik sprak met haar in zachte bewoordingen, gedachtig aan hetgeen ik eens met mijne zuster Mentje ondervonden had, en vroeg haar of zij het goed vond om door het maken van een uiterste

wilsbeschikking menigerlei moeyelijkheid voor mij. Indien ik haar mogt overleven, te voorkomen. Ofschoon zij wel dacht spoedig weer beter te zijn, zoo oordeelde zij het wenschelijk dat zulks spoedig geschiedde, Ik overlegde daarna met Gé en Dirk en besloot nog de Heer Bok te schrijven om zoo het zijn kon, nog hedenavond met de getuigen te komen. Zij kwamen (kwart voor 11) Bok, Bruno Bok en de 2 veldwachters. Zij was toen nog al wel en verklaarde gaarne haar naam te willen teekenen, gelijk zij deed. Zij wilde hier nog gaarne wat blijven, want, zeide zij, ik ben nog zoo jong. O mogten er spoedig blijken van beterschap zich opdoen en mogt er nog een geheel herstel kunnen volgen! Dat geve ons de al magtige!

10 January 1861. Brief aan Samuel: Grietje komt nu des morgens wat later op, 's avonds gaat zij op gewonen tijd naar bed 11 à 12 uur. Wij zullen het nu zoo inrigten, dat zij in de achterkamer in plaats van op haar bovenkamertje kan slapen en daartoe bij dit koude weer een kacheltje voor de achterkamer zien te krijgen. Dit is ook daarom beter omdat er 2 bedsteden zijn, een van welke tante Gé en Sientje dan kunnen gebruiken. Dirk moet dan zoolang in 't voorkamertje. Gij zoudt veel aan Grietje verloren hebben als gij haar zaagt, wij hopen dat alles zich nog schikken mag en dat zij weder spoedig herstellen zal. Bij God zijn alle dingen mogelijk, maar hij zal alles ten beste besturen.

Als wij vast staan in dat geloof dan zal geen kommer ons kwellen.

16 January 1861. De toestand van Grietje boezemt mij aanhoudend groote bezorgdheid in, zij gaat zichtbaar agteruit. Zij moet vooral 's avonds veel hoesten. De diarrhea des nachts is iets minder. Zij slaapt nu in de achterkamer (Gé en Sina in de andere bedstede) waar wij onlangs een kagcheltje hebben gezet. Zij staat nu doorgaans te 10 ure op en gaat ruim 10 ure weer naar bed. Overdag houdt zij zich nog steeds met eenig werk, borduuren enz. bezig, doch zij is niet lustig, echter ook niet zwaarmoedig.

18 January 1860. Grietje had vanmiddag vrij wat gebraakt, uit angst dat dit braken weer zou beginnen zou durfde zij ook niets te gebruiken. Haar spraak was sinds eenige dagen wat belemmert, zoodat zij zeer langzaam sprak, en dat haar oogen een buitengewonen glans vertoonden. Zij had in de kamer op een stoel zittende sterk geweest, maar bij het naar bed gaan viel zij neder, zeer koud, ook haar wangen en voorhoofd. Ik sprak met haar in zachte bewoordingen, gedachtig aan hetgeen ik eens met mijne zuster Mentje ondervonden had, en vroeg haar of zij het goed vond om door het maken van een uiterste

wilsbeschikking menigerlei moeyelijkheid voor mij. Indien ik haar mogt overleven, te voorkomen. Ofschoon zij wel dacht spoedig weer beter te zijn, zoo oordeelde zij het wenschelijk dat zulks spoedig geschiedde, Ik overlegde daarna met Gé en Dirk en besloot nog de Heer Bok te schrijven om zoo het zijn kon, nog hedenavond met de getuigen te komen. Zij kwamen (kwart voor 11) Bok, Bruno Bok en de 2 veldwachters. Zij was toen nog al wel en verklaarde gaarne haar naam te willen teekenen, gelijk zij deed. Zij wilde hier nog gaarne wat blijven, want, zeide zij, ik ben nog zoo jong. O mogten er spoedig blijken van beterschap zich opdoen en mogt er nog een geheel herstel kunnen volgen! Dat geve ons de al magtige!

26 January 1861. Grietjes toestand is niet gunstiger geworden. Zij was nog altijd gewoon om zich als zij opkwam geheel in orde te maken en te kleeden, ofschoon het opmaken der haren ook door haaruitval, vrij wat moeite koste. Zij heeft zich nu laten gezeggen om een mutsje op te zetten, de crinoline uit te laten en gaat geregeld 's middags te bed. Veel hoesten enop te geven, en te zweten, weer diarhee. Zij blijft hare tevredenheid bewaren en

is altijd rustig en gelaten. Gister voor 5 weken is zij nog met mij naar de Rederijkerskamer geweest, en nu schijnt het mij zoo goed als zeker dat hare voeten den drempel des huizes nooit weer zullen betreden.

Sina is ook ongesteld, koorts.

Berigt van het overlijden van tante Romkes, dit bedroefde Grietje, dat zij die goede vrouw nu niet meer zien zou. Dit gaf mij aanleiding om met haar te spreeken over onze hope des wederziens aan de andere zijde des grafs. Zij laat nu toe dat tante haar ondersteund en zelfs haar aan- en uit-kleedt. L.l. zaterdag heeft zij bij het verwisselen van ondergoed nog zichzelve alleen kunnen helpen. 26 December liep zij nog met mij naar Oosterend, de 16e was zij het laatst in de kerk. Hoe grijpt het mij aan het hart dat Samuel en Katrina haar nooit zullen wederzien!

1 February 1861. Brief aan Samuel: Gij zoudt uw anders zoo bloeiend gezonde zuster niet meer herkennen. Ook Sientje is sedert 23 January ongesteld. Van Deinse beveelt haar bijzonder aan om zich zeer bedaard te houden.

5 February 1861. Brief aan Samuel over Grietje: Haar stoffelijk overschot zal donderdag namiddag ter aarde besteld worden. Met Gods hulp zullen wij de droefheid te boven komen, hopende daaruit slechts een heilige ijver tot trouwe plichtsbetragting te zullen behouden. Ik zend dezen [brief] aan den Heer Koechlin met verzoek dat hij u dezen op gepaste wijze ter hand stelle. Ik voeg hierbij 't albumblaadje, dat zij vrijdag nog als met stervende hand voor u onderteekend heeft.

11 February 1861. Hoe veel is er in eene week tijd veranderd- ik heb mijne lieve dochter verloren, reeds rust haar lijk onder de aarde. Zij is weg van hier en altijd zonder haar zetten wij het leven voort tot dat ook onze tijd verstreken zal zijn. 29 January vergden wij alreeds aan Grietje het gebruik van geneesmiddelen niet meer, echter bleef zij daarmede volhouden, alleen de levertraan heeft zij laten staan. Zij kleedde zich niet meer, maar plaatste zich in een stoel met een deken omgeslagen. Zij zeide dat zij zich niet zoo ziek gevoelde. Tante Gé was meermalen veel zieker geweest en levensgevaarlijker geweest, en toch ook nog weder hersteld. Zij hield niet van gesprekken over de mogelijkheid van een spoedig naderende dood, die zij somber noemde, en brak ze af met te zeggen laat ons nu eens over wat anders praten.

Zij zei : Vader moet niet denken dat ik bang ben van de dood, want de Goede God heeft nu zoo vele jaren altijd ten besten voor mij gezorgd en mij alle liefde bewezen, zoude hij daarmede nu zoo opeens kunnen ophouden, nee ik geloof eerder dat hij mij bij mijne lieve moeder brengen zal, en waar die is, daar moet het wel goed wezen.

Zij schreef met de grootste moeite haar naam op voor Samuel. Voor Katrina wilde zij iets borduuren op een albumblaadje en maakte een begin maar na eenige steeken kon zij volstrekt niet meer, en moest alles nederleggen. [Huizinga blijft bij haar waken] mijn opblijven daarmede verontschuldigend dat ik Samuel moest schrijven.

Op 2 February zou Sientje haar oppassen, die zulks met veel genoegen deed, zich verheugende dat zij eenige dienst kon doen. Na het eten moest Grietje de pot gebruiken, ze scheen zeer benaauwd te zijn. Ik moest haar opligten en haar bij de armen vattende voelde ik eerst regt hoe vreeselijk vermagerd zij was. Als zij zoo benaauwd was vroeg zij: zou Vader daartegen nu niets kunnen doen, maar Doctor van Deinse zeide te vreezen dat het wel spoedig zou afloopen, hij verordende een drankje waar zij om het half uur een eijerlepeltje van moest nemen. Zondagsmorgens 2 ure hoorde ik de luide ademhaling van de lieve kranke niet meer.

De treurige dag der begrafenis was 7 February 1861 (gestorven 3 February). Met aandoening wierp ik, staande aan de open grafkuil nog eens mijne blikken op de ontblootte kist van mijne lieve vrouw, en wees die aan mijne kinderen, om die nu nooit weder te zien. Weldra was ook de kist met het overschot mijner lieve Grietje onder de aarde bedolven.

Over Sina: God geve dat het lieve kind een vaste gezondheid mag herkrijgen.

18 February 1860. Dirk naar Amsterdam vertrokken. Sientje veel beter.

25 February 1861. Sientje is gelukkig veel beter.

4 Maart 1861. Sientje kwam vanmorgen koortsig uit de catechisatie, klaagde over pijn in de borst. Gé vertelde mij, dat zij vanmorgen zeer droefgeestig was geweest en bij haar boven was gekomen en gezegd had, dat zij zich geheel niet wel gevoelde, dat zij toch nog zoo gaarne wat bij Vader en Tante enz. wilde blijven, maar dat zij wel vreesde dat het zoo niet zijn zou, maar dat er toch vooral gezorgd moest worden, dat Vader hier niets van merkte. Telkens als ik haar dan ook vroeg hoe het ging, antwoordde zij "Best", of gaf althans een bevredigend antwoord. Ik begin waarlijk wel beducht te worden voor het lieve kind, ons aller vreugde. O God, mocht het uwer wijsheid behagen haar voor ons hier beneden te sparen!

Doctor van Deinse zei laatstleden maandag op 't Nut nog: "Zij moest eens uit logeeren gaan om in een andere atmospheer te komen". Daar de pijn in de borst niet altijd op dezelfde plaats is, hoop ik nogal dat het een voorbijgaande aandoening van rheumatischen aard mag zijn. Den 17den dezer maand zal 't haar 13de verjaardag zijn. God alleen weet hoe die dag ons komen zal!

10 Maart 1861. Dagelijks spreek ik met Gé: hoe wij het Sientje het best afleiding zullen bezorgen. Dagelijks zal zij met Gé uitgaan, waarnaar zij zelve ook zeer verlangt, maar het ongunstige weer belet haar allen uitgang. Te Westzaan wil men haar gaarne hebben, maar daar past 't thans niet best.

Wij spreken er over dat zij eens naar den Helder zal gaan naar Dominee Dekker, maar zie ik haar niet reeds langzamerhand wegkwijnen? Ontviel ze mij, hoe zou ik anders dan treurende tot aan mijn graf mijn weg kunnen bewandelen. Maar zoo wellicht wil de Almachtige de vereischte gezindheid in mij werken.

11 Maart 1861. Ach, als ik op de toestand van mijn lieve Sientje zie, hoe zou ik dan vroolijk kunnen zijn. Zij gaat zigtbaar agteruit. Gé had dit l.l. zaterdag bij het verschoonen ook al opgemerkt.

12 Maart 1861. Sientje er op uitgegaan naar Pronk. De vrouw van Pronk had haar op alle wijzen genoegen zoeken te doen, zodat zij des avonds zeer opgeruimd te huis kwam. Zij bragt een handvol fraaije hoorns en schelpen mede. Wij verheugen ons allen zeer in hare vreugde.

17 Maart 1861. Blijde verjaardag van Sientje, zeer in beterschap toegenomen en vlug en vroolijk.

3 April 1861. Brief aan Samuel: Menno verlangt nu weder naar school, maar zijn verlangen zal spoedig bevredigd zijn.

Sientje zal nu alleen de voormiddagen naar school gaan om zich des namiddags hier in huis met andere werkzaamheden onledig te houden.

11 April 1861. Sina moet van Doctor van Deinse 3 maal daags 5 pillen gebruiken.

6 Juny 1861. Aankomst van zusters Sina en Obbina met Katrina. Allen zeer wel. Katrina zag er zoo gezond en blozend uit als men maar wenschen kan, ook is zij altijd even vroolijk en opgeruimd van humeur.

11 Juny 1861. Allen naar den Hoorn, naar 't strand, bij Wieringa. Beladen met schelpen en zeegewassen keerden wij naar huis terug 's avonds laat.

12 Juny 1861. Naar de Tent.

14 Juny 1861. Broeder de Waard afgehaald, naar de Tent.

16 Juny 1861. Verjaardag zuster Obbina, 34, de kamerdeur omkranst.

17 Juny 1861. De familie naar 't Oude Schild gebragt. Katrina blijft nog wat, Grootmoeder kan 't wel redden met Janneke.

1 July 1861. Brief aan Samuel: Doctor de Waard raadt sterk aan, dat men Sientjes klierachtig gestel zoeke te verbeteren door veel beweging, vooral in de frissche lucht. Zoo gaat zij nu dan ook dagelijks gymnastische oefeningen maken door gedurig een tijd lang te hangen en de spieren te rekken en te spannen aan een stok in de gang hangende.

22 Juny 1861. Sientje moet altijd de oogen met eene klep bedekken.

5 Augustus 1861. Met Sientje en Katrina naar Amsterdam en Westzaan. De meisjes gephotografeerd, naar Artis. Samuel kwam 15 Augustus te Westzaan.

17 Augustus 1861 weer op Texel.

3 September 1861. Dirk, Samuel en Katrina naar de haven gebragt. Zij gingen naar Harlingen enz. Katrina weer naar Grootmoeder op 't Hoogezand.

10 November 1861. Bij den Heer Leigh, Teekenmeester aan 't Nieuwe Diep vond ik ook geloogeerd de jufvrouw Godefrei., secondante bij Meester Dekker. Sientje had met haar kennis gemaakt ten huize van de weduwe Douwes Dekker toen zij daar in de vorige maand geloogeerd was.

15 November 1861. Sientje moet weer sedert eenige dagen hoesten, en gevoelt daarbij pijn in de borst. Zij gebruikt aanhoudend pillen van Doctor van Deinse.

25 November 1861. Brief aan Grootmoeder en Katrina op 't Hoogezand:[bedankt voor de toegezonden Sinterklaascadeaus, o.a. een broek voor Menno] Hij kan er nogal eenige aan. Ik heb onlangs een paar daagsche broeken laten maken van een ouderwetsche lakensche damesmantel van eene mijner [overleden] zusters.

Sientje, sterk is zij niet, maar wat zouden wij ook op ligchaamsterkte bouwen? Wij, die in Grietje het voorbeeld zien hoe de blozende gezondheid in zoo korten tijd kan wegkwijnen!

5 December 1861. Doctor Haremaker van 't Nieuwe Diep, die bij Adriaan Keyser kwam en ook Sientje onderzocht, vond haar zeer scrofuleus. Zij mocht de levertraan niet laten staan, moest des morgens gort eten, moest borst en rug met koud water wasschen, veel beweging nemen. De werking der longen was regelmatig. Ik werd door dien getuigenis zeer gerustgesteld.

6 December 1861. Gister bij Honigh een paar boeken gekocht voor St. Nicolaasgeschenk voor de kinderen, o.a. "Het boek der uitvindingen".

24 December 1861. Met het geheel gezin, Gé, Jantje, Sina, Menno en ik met de wagen van J.C. Bakker naar den Hoorn bij Dominee Frerichs. Te half 10 Bevestiginspreek.

23 January 1862. Pauline Bok hier.

24 January 1862. Sientje des namiddags bij Bok tot 's avonds laat zeer genoeglijk.

6 February 1862. Het was een jaar geleden dat ik het lijk van mijn Grietje volgde.

24 February 1862. Daarna schreef ik nog afzonderlijk een brief aan Katrina zeer uitvoerig. Sientje is vandaag te gast bij Pronk. Mevrouw Huidekoper zendt voor de kinderen een stuk van een heerlijke taart van gisteravond.

1 Maart 1862. Brief aan Samuel: Sientje is ons allen tot grote vreugde. Het gaat met haar nu zeer goed. Zij ziet er nu ook zeer goed en volstrekt niet meer zwakkelijk uit. Zij gebruilt nu des avonds nog levertraan en eet des morgens gort, maar daar heeft zij den zin af. Zij gaat nog dagelijks naar de school des voormiddags, en 3 maal in de week des namiddags om les te nemen in 't Engelsch, waar zij zich met ijver op toelegt, gelijk zij in al haar doen ijver is.

[Menno gaat op de nieuwe school van meester Bosch] Ik denk dat ik Sientje eerst nog maar bij Verberne zal laten, waar zij altijd nogal gaarne henen gaat en ook goed schijnt te leeren.

Grootmoeder kan zonder hulp niet meer in of uit 't bed komen.. Tante Sientje prijst zeer de gewilligheid, waarmee Katrina haar altijd hielp en bijstond.

3 Maart 1862. Aangetekende brief ontvangen van broeder Jakob van 't Hoogezand. Ik berigt hem terstond de ontvangst en voeg daar de reeds geschreven brief voor Katrina met andere van Menno en Sina bij.

17 Maart 1862. Sina jarig. Zij ontvangt "Bazar 1ste kwartaal" en is daarmede zeer verheugd.

30 Maart 1862. Albumblad voor Sina van den Heer van Heeckeren.

1 April 1862. Sina ging tot dusver nog bij Verberne ter school des voormiddags, en des namiddags een uur voor het Engelsch. Ik besluit om haar bij den Heer Bosch te doen, die slechts 15 leerlingen heeft, en Verberne 30. Ik naar den Heer Bosch bij Sipkes om daarover afspraak te maken. Zij zal nu des voormiddags gaan en des avonds, voor 40 gulden.

8 April 1862. Sina naar Margo [Simons Keyser].

23 April 1862. Dirk des namiddags aangekomen.

4 Mei 1862. Omdat ik des middags voor Frerichs aan den Hoorn zou preken, gelijk ik deed te 2 ure, ik met Sina daarheen gewandeld. Sina bij Schuit.

7 Mei 1862. Des namiddags Gé en ik, Menno en Sina naar de Tent voor de eerste maal, aldaar Vrendenberg, Westenberg, Kikkert, Voigt en familie. Toem wij er waren zwaar onweer.

11 Mei 1862. Gé en ik en Sientje den avond genoeglijk doorgebragt bij Sipkes.

27 Mei 1862. Brief aan Samuel: Denk erom, het gaat er om om eerlang u zelven een goed bestaan te verschaffen. Geld hebt gij niet te wachten waarop gij steunen kunt. Gij zoowel als uwe broeders en zusters moeten alleen door bekwaamheden vooruit.

1 Juny 1862. Huidekoper geeft mij 2 kaartjes voor de Rederijkerskamer van vanavond voor Menno en Sina. Ik des avonds met Gé en Menno en Sina naar de Rederijkerskamer vergaderd voor de brand van Enschede (bragt 81 gulden op).

3 Juny 1862. Mijn 53e verjaardag. De kinderen Menno en Sina bieden mij met Tante Gé en Jantje een portemonnaie met zilver aan. Wij brengen den dag in eene zeer genoeglijke stemming door (des avonds tulband).

Uitgebreid verslag over de vlucht van Dirk naar Zwitserland.

3 July 1862. Sientje gaat des morgens met den Heer Bosch en Naantje Sipkes Roeper op reis naar Amsterdam en Westzaan, en keert 5 Augustus terug.

3 July 1862. Sientje naar Westzaan tot 5 Augustus. Zij schreef:"Men doet mij hier alle mogelijke pleizier, dus kunt gij u mij den geheelen tijd als in genot levende voorstellen". Bij thuiskomst nam zij haar nichtje Catharina mee.

4 Augustus 1862. Toen ik des avonds te huis kwam vond ik tot mijne groote teleurstelling Sientje niet maar vernam bij Sipkes van den Heer Bosch dat hij gemeend had niet over de Zaan naar 't Nieuwe Diep te kunnen reizen en dus met de stoomboot direct naar 't Nieuwe Diep was vertrokken. Wij zijn daardoor in ongerustheid over Sina.

5 Augustus 1862. Des morgens half 11 was gelukkig Sientje er met den wagen van C. Smit. Zij was gistermiddag met de stoomboot Stad Alkmaar vertrokken van Zaandam, had zich aan 't Nieuwe Diep naar den Heer Schlüter begeven, die met zijne vrouw echter niet thuis was. Zij werd er zeer vriendelijk ontvangen en logeerde er zeer genoeglijk. Catharina van oom Juriaan was met haar. Wij waren allen te zamen regt blijde.

Sina ging spoedig eens Sipkes, Jantje Bispinck, Cornelie Kikkert, enz. bezoeken. Des namiddags waren Cornelie Kikkert en Margo Keyser hier.

6 Augustus 1862. Brief geschreven aan den Heer Schlüter om hem te bedanken voor Sina.

16 Augustus 1862. Tante Gé bragt Catharina weer naar Westzaan.

20 Augustus 1862. Wij des namiddags naar de Tent, Samuel, Sina, Menno e.a.

27 Augustus 1862. Des middags naar de Tent, aldaar Heringa c.s., Kleinkens, Jufvrouw Voigt en moeder en tante, Betje Vrendenberg en Dolfina Wentink.

17 September 1862. Gé was vandaag bij Jantje om haar te helpen aan het kindergoed [kennelijk is Jantje getrouwd].

5 December 1862. Brief aan Samuel : Sientje en Menno gaan nog dagelijk bij den Heer Bosch op school, waar Menno nog al eens een uurtje langer dan een ander moet vertoeven. Het was hun regt aangenaam, dat Monsieur van namiddag en morgenochtend vacantie gaf, zoodat zij zich nu eens geheel en al aan de vreugde van 't Sint Nicolaasfeest konden wijden.

' t Onwelluidend hoorngeblaas (het teeken van 't onophoudelijk voorbijtrekken der gemaskerden) vervult 't heele dorp. Sientje slaat bij Margo Keyser 't straatgewoel gade. Menno heeft zich vanmiddag goed geamuseerd, zoo toegetakeld als hij was en geweldig op de hoorn blazende.

Sina aan Samuel : De Heer van Heeckeren heeft ons toch banketletters gezonden [hoewel nu in een andere plaats Ontvanger].

6 December 1862. Sina aan Samuel : Ik ben gisteravond, net als verleden jaar, bij Margo Keyser geweest om naar de Sinters te kijken. Er waren een heele boel mooie witte, er zijn ook 5 leelijkers bij Mijnheer Keyser in huis geweest. Die maakten heel wat geweld. Een wilde appels verkoopen, maar ik zeide, dat ik er niet van hield, wat hij zich maar niet kon begrijpen. Mijnheer is ook nog met ons aan 't wandelen geweest. Wij zijn in de Lindeboom en het Wapen van Texel geweest. Ik heb heel veel pleizier gehad.

21 December 1862. Met Sina naar Doctor Haremaker in 't Nieuwe Diep over haar oogen, die des morgens zoo zeer traanden dat zij niet zien kon. Zij kreeg een smeersel om achter de ooren te smeren, dat bragt verlichting.

28 January 1863. Brief aan Samuel: Sientje, die thans volmaakt gezond is, heeft er veel schik in om voor huishoudster te spelen. Zij heeft 't van 't winter druk met uitgaan op en kopje. Op 't oogenblik heeft zij haar vriendinnetjes (een 12tal) bij zich, zoodat 't hier beneden een groote drukte is. Menno heeft ook eenig aandeel in de pret. Ik houd mij hier maar op de studeerkamer .

11 February 1863. [De vrouw van Dominee Huidekoper in het kraambed overleden] Weder naar de Waal, met Sina, met dezen tegen de middag naar huis.

16 February 1863. [De huishoudster van Huizinga is gevraagd door Huidekoper om bij hem te komen werken en neemt deze betrekking aan]. Gé gaat bij dominee Huidekoper in de Waal werken op zeer voordeelige voorwaarden (175 gulden per jaar) en komt dan nog 1 keer per week bij Huizinga. Zij zou dan vrijheid hebben om ook nog toezicht te houden op mijn huishouding door eenmaal 's weeks hier te komen. Met 't midden van Maart zal zij haar nieuwe betrekking aanvaarden.

20 February 1863. Brief aan Samuel: Sientje is eigenlijk nog te jong om haar van de school te nemen en met de taak van huishoudster te belasten. Ik weet niet of ik weder genoodzaakt zal zijn naar een andere jufvrouw om te zien, maar waar vind ik eene die Tante Gé vergoeden kan, die immers altijd met zooveel liefde als een moeder voor u gezorgd heeft. Kon Katrina nu geschikt tehuis komen, dan zou 't zeker nog wat beter gaan, maar Grootmoeder zal haar ongaarne missen. Nu zal het zich nog wel zoo wat schikken, zoolang Tante Gé hier zoo in de nabijheid blijft, maar 't zal wel niet lang duren of Huidekoper wordt beroepen en dan ben ik van een hoognoodige hulp verstoken voor altijd.

27 February 1863. Sientje vandaag te gast bij Pronk (aldaar Maartje Brouwer).

7 Maart 1863. Brief aan Samuel: Gé zal met 4 dagen vertrekken. Sientje wil nog graag deze maand op school blijven en dan alleen des avonds als wanneer zij nog Duitsch en Engelsch leert. Zij kan dan 12 kaartjes krijgen, waaraan 't verkrijgen van een prijs verbonden is. Kon Katrina maar thuis komen, maar Grootmoeder zal haar niet kunnen missen.

11 Maart 1863. Ik des morgens met J.C. Bakker naar de haven, de moeder van Huidekoper afgehaald. Zij bleef hier koffij drinken en vertrok tegen half 2, Gé medenemende die nu voortaan de huishoudster van Huidekoper zal zijn. Sina ging ook mede te eten. ['s avonds] met Menno naar de Waal. Den avond gepasseerd met mevrouw Huidekoper en Gé, nu daar woonachtig. Menno en ik gingen te half 11 ur met Sina met de lantaarn terug (vannacht veel sneeuw).

17 Maart 1863. Sina jarig, nu 15 jaar oud. Alle drie afwezige kinderen hadden mede, blijkens hunne brieven, aan haar verjaardag gedacht. Zij was zeer verheugd met de ontvangen geschenken, Huishoudkunst, knipje van zuster Abeltje, en gouden speld van haar moeder, daarbij van tante Gé en Jannetje enz. Tante Gé kwam hier tegen den middag en vertoefde hier tot 's avonds.

Theodoor en Emilie Bok kwamen, vooraf Jannetje, Marie de Vries.

18 Maart 1863. Margo Keyser bij Sina.

22 Maart 1863. Des avonds Sina van de Waal teruggehaald met Menno.

6 April 1863. Des avonds met Sientje bij Sipkes.

12 April 1863. Des avonds even bij Jan C.Bakker, daarna met Sina alleen. Brieven uit den ouden tijd van moeder, enz. voorgelezen, zeer genoeglijk.

19 April 1863. Zondag. Gepreekt aan den Burg, daarna aan den Hoorn voor Wieringa te 2 ure (Sientje bragt mij halfweg).

10 Mei 1863. Carolien is vanmorgen met haar beminde P. Koorn naar het Nieuwe Diep gegaan, zoodat Sina nu alleen de huishouding heeft. Zij is gister nog naar de Waal geweest om tante te raadplegen over de constructie van het kleed, waaraan zij alle dagen tot 's avonds laat werkzaam is, en dit nu gister voltooid is.

13 Juny 1863. Sina naar Margo Keyser, Carolien naar Pieter, ik was met Menno alleen.

16 Juny 1863. Aan de Tent groot feest, Vrendenberg, Wieringa, Kikkert, Westenberg, Voigt, Heringa, enz. te zamen groot en klein. 40 personen, ook Menno en Sina (uitgenoodigd door Vrendenberg) houden daar het middagmaal en brengen er de dag door van 's morgens 10 tot 's avonds 8 uur. Ik had er geen zin aan en bleef dus te huis. Het weder was vooral in de namiddag schoon. De kinderen hebben zich regt vermaakt.

19 Juny 1863. Sina met Margo en de Meisjes de Jong (van Westzaan) gewandeld.

20 Juny 1863. Des avonds komen A. P. en M. de Jong van Westzaan hier logeeren volgens vroegere uitnoodiging en briefwisseling.

21 Juny 1863. Sina met Margo en de Meisjes de Jong gewandeld.

23 Juny 1863. Sina met hare logeergasten en Margo naar Kuiper aan de Waal die ze 's avonds met de wagen te huis brengt.

Brief aan Samuel: Sina laat een oogenblik haar koffijschenken en haar borduurwerk staan om nog een lettertje aan u te schrijven. Menno komt zoo van de school en heeft 't zoo druk met de lezing van "de Pelsjagers van de Arkansas" dat hij van Ed.Bok leende, dat hij nergens oog of oor voor heeft.

24 Juny 1863. Ik met mijne huisgenoten naar de Tent.

25 Juny 1863. Des namiddags heeft Sina Anna Kuiper, Grietje Hartog, Margo Keyser en Adriana Vrendenberg bij zich en hare logées Antje en Mijntje de Jong.

28 Juny 1863. Ik des voormiddags gepreekt aan den Burg. Met M. de Jong naar Vrendenberg. Wij daarna met elkander ook met Sina en Menno gereden naar Oosterend, ik aldaar gepreekt. Wij vervolgens gereden door Bargen bijlangs Raven, Padang, Antwerpen door Walenburg naar huis. Te 4 ure weer terug. Aangenaam togtje. Na het eten Sina met haar gezelschap naar Adriana Vrendenberg.

29 Juny 1863. Kermis begint. Sina met haar gezelschap bij Margo.

30 Juny 1863. Des morgens togt naar den Hoorn, Antje en Mijntje de Jong, Adriana Vrendenberg, Sina, Menno en ik des morgens half 8 uitgewandeld. Te half 9 uur Dominee Frerichs van den Hoorn opgeroepen. Hij geleidde ons naar het strand ten Zuidwesten van den Hoorn waar 2 wrakken op laag water lagen. Met veel genoegen bij het schoone weder (niet te warm, niet te veel zon, weinig wind) wandelden wij het strand langs, de hoek van Texel om en over Loodsmansduin terug. Te 1 ure weder aan den Hoorn bij Dominee Frerichs koffij gedronken, enz. Tegen 4 uur waren wij weder te huis. De Meisjes daarna over de kermis.

1 July 1863. De Meisjes des voormiddags koffij gedronken bij Grietje Koning-Kuiper. Des avonds naar de Komedie, Antje, Mijntje, Sina en Menno, ook Adriana, Margo, enz. Zij kwamen tegen 1 uur te huis na alvorens in de poffertjeskraam gegeten te hebben.

2 July 1863. Des avonds met de diligence die J.C. Bakker nu nieuwlings gekregen heeft, komen G. de Jong en vrouw hier aan om vervolgens weer met de kinderen te vertrekken. Des avonds wij met elkander over de kermis. Des namiddags zat Willem Westenberg hier wat in den huiselijken kring (hij kwam zoo het heette een boekje te leen vragen) daarna kwam hij weer en vroeg de 3 Meisjes, Anna, Mijntje, Sina om des avonds mede uit te gaan. Nu stond ik het ook aan Menno toe. Zij hebben zich zeer vermaakt in de tent van Boesnach Theater des Variétés. De Jong en vrouw en ik op onze wandeling door het dorp een tijd in 't Park geweest. Des avonds 1 uur naar bed.

3 July 1863. Des voormiddags ik met mijne logeergasten Gd. de Jong en vrouw en 2 dochters en Menno en Sina naar de Waal om bij Huidekoper koffij te drinken. Onderweg werden de Jong en vrouw en ik (Gertje loopt zeer slecht door haar sukkelen met de knie) door Jakob Albertsz Keyser met rijtuig opgenomen. Albert Keyser wil met de Jong om Texel reizen.

4 July 1863. Zeer schoon weder. G. de Jong gaat met Albert Keyser met vrouw en dochters naar Cocksdorp. Eerst tegen half 12 's nachts kwamen zij weer terug. Zij hadden bij het schoone weder een allergenoeglijkste dag gehad.

Intusschen was Willem Westenberg hier geweest om te zeggen dat de stoomboot ook morgen te 9 ure voer, van welke gelegenheid zij gaarne gebruik zouden maken.

5 July 1863. De familie de Jong vertrekt des morgens 8 uur. Menno en Sina kregen van de Jong 2 gulden. Gister had Menno van Huidekoper 1 gulden gehad, en gister kregen zij een brief dat zij beiden voor zijn rekening naar de Komedie moesten gaan. Zij deden het gister niet omdat de logées er toen nog waren.

6 July 1863. Katrina verjaart. Ik had haar vrijdag nog een briefje geschreven. Druk aan het inpakken. Dominee Huidekoper brengt des morgens tante Gé hier die Sientje helpt strijken en inpakken. Huidekoper neemt de huis- en poortsleutel mede.

7 July 1863. Ik te kwart over 3 opgestaan, te 5 ure rijden wij uit met J.C. Bakker naar 't Oude Schild. Het goed was gisteravond bij Teunis Timmer bezorgd. Menno, Sientje en ik, eerst te 7 ure verlieten wij met het schip van Teunis Timmer de haven. Te 12 ure kwamen wij te Harlingen. Wij passeerden nog de stoomboot Texel komende vandaar. Na kaartjes voor de diligence genomen te hebben wandelden wij naar Midlum. Sina werd opgenomen door Mejufvrouw Truitje Huidekoper met rijtuig. Wij werden bij den Heer en Mervrouw Huidekoper zeer vriendelijk ontvangen en vertoefden daar van half 2 tot 3 uur, toen wij in de bijwagen van de diligence stapten, vol met 8 personen. In Grijpskerk stonden broeder De Waard, Dirk, enz. ons op te wachten. Ons goed was daar reeds. Wij vinden de familie geheel gezond.

[Ze reizen door Groningen om alle familieleden te bezoeken:

in Grijpskerk bij zwager De Waard, naar Pieterzijl, naar 't Ruigezand bij Jannes de Waard, naar Groningen]

11 July 1863. Bij broeder Samuel Meihuizen gegeten, gewandeld naar de Barge en met deze te 4 ure naar Martenshoek. Zeer warm, 80 graden. Hendrik en vervolgens Katrina en Janneke komen ons afhalen. Moeder wel, maar zeer doof en zwak. Katrina een toonbeeld van gezondheid en blijmoedigheid.

[Verder naar 't Hoogezand, onderweg links en rechts bezoeken afleggend bij allerlei neven en nichten, ooms en tantes]

18 July 1863. Sina vlijtig aan haar nieuwe kleed met Katrina.

19 July 1863. Des namiddags reed broeder Jakob met ons (Katrina, Samuel en Grietje) over Zuidbroek naar Veendam. Sientje was op visite bij de logées van Samuel Meihuizen (met Janneke).

24 July 1863. Met Dirk, Menno en Katrina op 't Hoogezand. Des namiddags Dirk met Katrina en Sina naar broeder Romke.

4 Augustus 1863. Des avonds Romke en Obbina, Jakob en Neeltje, bij ons bij moeder Meihuizen. Katrina en Sina waren naar Hans Boer geweest. Katrina komt snikkende te huis met zuster Neeltje. Zij had bij tante Bientje vernomen dat hare beste vriendin, eene dochter van leerlooijer Meihuizen, aan wie zij altijd haar geheel vertrouwen geschonken had, haar had bedrogen omtrent eene voorgenomen visite. Nu beklaagde zij zich over haar teleurgesteld vertrouwen. Wij zochten haar op alle wijzen te troosten. Ik vermaande haar voortaan meer voorzigtig te zijn met haar vertrouwen. Wij bragten de avond genoeglijk door.

5 Augustus 1863. Des namiddags ik met Sina aan 't inpakken.

Ik des avonds nog even bij Jakob en Neeltje. Voorlopig de koffers gesloten. Ernstig gemoedelijk gesprek met mijne lieve Katrina.

6 Augustus 1863. Wij vertrokken te 4 ure met de Stadskanaalder schuit naar Groningen. Ik gegeten in de Oosterstraat, de overige 3, Menno, Sina en Samuel Jakobs bij broeder Samuel. Op de diligence gestapt tot Grijpskerk. Daar kwamen Dirk en Klaas de Waard bij ons.

[Reis naar Groningen, 7 Augustus terug met Sina, Menno, neef Samuel, Dirk en neef Klaas. Katrina blijft in Groningen bij grootmoeder.]

7 Augustus 1863. Wij kwamen met ons zessen des morgens 5 uur te Leeuwarden en 8 uur te Harlingen aan, bragten er het goed naar Teunis Timmer, doch die ging nog niet terstond varen, maar moest nog lading innemen ook uit het Groninger schip wat nog komen moest. Wij namen een goed ontbijt bij Balkstra en deden daarop een wandeling door de stad. Te 11 ure gingen wij scheep en verlieten te 12 ure de haven, in de wind en in de stroom. Alle de kinderen, Sina, Klaas, Menno, Samuel lagen weldra in de kooi en hadden min of meer last van zeeziekte. Naarmate wij meer Texel naderden en de zee holler werd begonnen ook Dirk en ik zeeziek te worden. Wij waren te 8 ure gelukkig in de haven. Bij ons wachten op een rijtuig gingen Dirk en Klaas wandelen. Te half 10 waren wij gelukig te huis.

[Samuel en Klaas zijn logeergasten, die 20 Augustus weer vertrekken].

4 September 1863. Wij met ons allen, behalve Sina die het weder zeer op de oogen heeft, bij Huidekoper.

9 November 1863. Brief aan Samuel te Hengelo: Dingsdag over een week zal 't hier een groote feestdag [Neerlands Verlossing in 1813] zijn: om half 10 21 kanonschoten, dan optogt van 30 of meer heeren te paard door 't dorp, dan een aanspraak van den President der Feestcommissie, den Heer Dunné, dan volksvermakelijkheden: mastklimmen, boegsprietloopen, stroophappen enz. enz. op de Groene Plaats.

Met den avond weder een optogt te paard door 't dorp met fakkellicht, dan een groot getal vuurwerken, dan Rederijkerskamer [met] vooraf Redevoering van Meester Brouwer, ten slotte een bal. Gij kunt u denken hoe alles in beweging is en ingespannen verwachting van de dingen die komen zullen. Menno en Sientje stellen er zich alles van voor.

Sina en Cornelie Kikkert hebben ook nog al wat geld opgehaald voor de schoolkinderen, die dan getracteerd zullen worden, een oranjestrik te geven. Overal zal men vlaggen uitsteken en velerwegen ook des avonds illumineeren. Doch het zal bij mij daaraan wel niet toekomen. Het is te hopen dat de vreugd, vooral door misbruik van spiritualia, maar niet op 't einde in droefheid verandere.

16 November 1863. Kinderfeest voor de geheele schooljeugd t.g.v. Neerlands Verlossing in 1813. Ik was op uitnoodiging ook daarbij tegenwoordig in de school aan den Burg, waar Meester Brouwer en daarop den Heer Bok als schoolopziener toespraken hielden , en de met oranje versierde kinderen (met medehulp van Cornelie Kikkert en Sientje) op krentebrood-chocolade getracteerd werden, en daarna optogt door de straten.

Den volgende dag vierde het geheele land feest. Den Burg was huis aan huis met vlaggen versierd. Optogt van Ruiters (30), 21 kanonschoten, volksspelen op de Groeneplaats, uitreiking der prijzen, Optogt van Ruiters met Fakkellicht, vuurwerk op het land achter P.Dijksen. Voorstelling der Rederijkers in de Kolfbaan "Duisternis en licht" van den Heer P.de Vries, bal na. Het bal daarna mislukte. Sientje, die er blijven zou, kwam te 2 ure met den Heer Kikkert te huis. Illuminatie van het dorp, bij sommigen zeer mooi.

22 November 1863 Huidekoper zond mij een schilpadden sigarenkoker ter gedachtenis, aan Sina een schrijfportefeuille en aan Menno een boek " De pelsjagers".

4 December 1863 Toen ik des namiddags omstreeks 2 ure te huis wederkeerde was Dominee Vrendenberg daar bij herhaling geweest om mij te spreken. Toen ik tot hem ging, kwam hij mij reeds weder tegen. Hij had een telegram van Dominee Ballot met berigt dat zuster Mietje donderdag na hare bevalling overleden was. Diep bedroeft ons allen dit berigt. Ik besloot terstond met Sientje de volgende morgen op reis te gaan met de postschuit. De stoomboot was door de storm [van de vorige dag] zoo ontredderd dat die niet varen kon.

[Mietje en Juriaan hadden 3 kinderen: Catharina, Ko en Willemina].

5 December 1863 Met Sina des morgens 4 uur aan de haven (met de wagen van J.C. Bakker), doch eerst te 5 ure verlieten wij de haven, waren voor 6 ure (Sientje zeeziek) aan 't Nieuwe Diep en voeren te 7 uur met de Stad Alkmaar naar de Zaan. Wij kwamen met de vigilante te 2ure bij broeder te Westzaan. Hij was zeer bedroefd, dochzeer blijde ons te zien. Wij vernamen nu nader de omstandigheden van het overlijden van zijne lieve vrouw, op donderdag 3e des namiddags te 12 ure, na des morgens te 3 ure voorspoedig van een lief Meisje te zijn bevallen. Eene hevige bloedstorting maakte een einde aan haar leven. Talrijke brieven had broeder reeds afgezonden, krachtig geholpen door Dominee Ballot. Ik schreef nog eenige onderschriften aan Samuel, Katrina e.a.

7 December 1863 Des namiddags de begrafenis

12 December 1863 Met de vigilante van Kalf naar Zaandam gereden, met de Zaanstroom naar Alkmaar, met de schroefboot naar 't Nieuwe Diep. Ik spoed mij naar 't Hoofd, maar de stoomboot was terstond na het overreiken der brieven weer vertrokken. Ik in verlegenheid, blijf bij Dominee Dyserink logeeren.

23 December 1863 Brief van Juriaan en Sina.

26 December 1863 Brief van 't Hoogezand, Katrina.

27 December 1863 Briefje van Sina. Brief aan de Breuk om haar morgenavond van de stoomboot tehalen.

29 December 1863 Des voormiddags komt SIENTJE weder te huis (vanaf 5 December te Westzaan geweest). Zij was uiterst voldaan, ook over de zorg die de Breuk gisteravond voor haar gedragen had. Zij was daar in gezelschap met S.Keyser en Voigt.

8 January 1864. Tegen de avond alle huisgenoten naar het ijs. Carolien komt terug en heeft met vallen den arm gebroken en de hand ontwricht, door Stiggelbout weer gezet.

10 January 1864. Doordien de Meid nu met de arm in een doek loopt en niets kan uitvoeren, zoo heeft Sientje het zeer druk. Toen wij van de Waal kwamen (Sina en Menno met mij mede, doch Menno bleef aan de Waal bij Gerbrand Dros, en kwam met deze 'avonds thuis) waren Jufvrouw Pauline en Theodore Bok hier om Sina te helpen aan haar jurk. Zij wilden gaarne wederkomen om Sina te helpen aan haar jurk.

12 January 1864. Des avonds Katrina Schaap van den Hoorn hier gekomen tot noodhulp voor Carolien, die nu alle dagen dan hier dan daar uit eten gaat tot slaapenstijd.

25 Maart 1864. Ik met Sina naar den Hoorn, aldaar Avondmaal bediend, 36 communicanten. Bij Wieringa volgens afspraak blijven eten. Den dag genoeglijk doorgebragt, Sina en ik des avonds teruggewandeld.

28 Maart 1864. Dolfine en Kato Wentink rijden met mij terug uit Oosterend. Zij blijven den nacht logeeren tot groot genoegen van Sientje en gaan dan met Wieringa mee naar den Hoorn. Kato is nu bij Spit in Enkhuizen.

29 Maart 1864 Wieringa vertrekt met Dolfina en Kato Wentink, die hier vannacht geloogeerd hebben, tot groot genoegen van Sientje. Zij waren gisteravond bij Adriana Vrendenberg geweest.

30 Maart 1864. Sientje was vanavond bij Cornelie Kikkert. Menno is te Bolsward.

6 April 1864 Cornelie Kikkert van namiddag en avond hier.

12 Mei 1864 Bij de Breuk wil ik de rekening van Sina van verleden jaar voldoen. Men wil er eerst niets voor hebben, maar vermits ik anders niet weer van de vriendelijkheid zou durven profiteren, zoo nam men 1 gulden.

29 Mei 1864. Des avonds den Heer Glijnis hier, hij hoopt kostleerlingen te krijgen, heeft nu 19 kinderen. Ik spreek er met hem over dat Sientje nog wel gaarne privaatles in het Engelsch wil nemen. De les zal 40 cents zijn, 2 maal per week afgesproken, dingsdag en vrijdags 's morgens 7 uur.

29 Mei 1864 Des avonds den Heer Glijnis hier. Hij zal met Augustus trouwen, hoopt kostleerlingen te krijgen, heeft nu 19 kinderen. Vrendenberg komt en zegt dat Christina morgen ook komt. Ik spreek er met hem over dat Sientje nog wel gaarne privaatles in het Engelsch wil nemen. De les zal 40 cents zijn, 2 maal per week afgesproken dingsdags en vrijdags 's morgens 7 uur.

31 Mei 1864. Den Heer Glijnis begint zijn Engelsche lessen met Sientje en Menno des morgens 7 ure.

14 Juny 1864. Kermis aan den Burg. In het Raadhuis ook een jufvrouw Dunné en een jufvrouw Tideman, logées van Bok, cigarettes rookende.

3 July 1864. Sina en Menno naar de Komedie (op kosten van Huidekoper).

6 July 1864. Katrina's jaardag.

9 July 1864. Brief van Dirk dat hij aanstaande donderdag met zijn Meisje en Katrina denkt te komen, maar dat Janneke niet medekomt.

11 July 1864. Ik des morgens Dominee van der Ploeg te 5 ure met overheerlijk schoon weder naar de diligence gebracht, en hij weder vertrokken. Ik nog even gerust nadat ik Sina geroepen had. De Meid laboreert nog altijd aan haar been zoodat zij moeilijk gaat.

14 July 1864. Met groot verlangen de komst van het Groninger reisgezelschap [Dirk en Meisje en Katrina] tegemoet gezien, dat eindelijk des avonds 6 uur arriveert. Met blijdschap ontmoeten wij elkaar.

15 July 1864. Dirk, Koosje Tonkens en Katrina hier

17 July 1864. Dirk, Koosje en Katrina met mij mede naar den Hoorn, ik daar gepredikt over huiselijk geluk. Koosje en Katrina des middags bij mij aan den Burg ter kerk.

20 July 1864. Wij des namiddags naar de Tent.

21 July 1864. Wij des namiddags met ons zessen naar den Hoorn, bij Meester Hillenius thee gedronken, vervolgens naar de duinen gewandeld, een paar uur (Aaltje en Willemina Hillenius en de verrekijker van Klok mede, deze deed echter geen dienst, daar hetzoo nevelig was, dat men 't Nieuwe Diep zelfs niet zien kon). Bij Hillenius koffij gedronken en brood gegeten. Zij waren uitermate vriendelijk en wij bragten er den dag genoeglijk door. Op de terugwandeling ontmoetten wij Dolfina met Koosje Wentink, de laatste gister aangekomen.

22 July 1864. De Meisjes des avonds naar de Waal, pijpen gehaald bij Bremer.

24 July 1864. Dirk, Koosje en Katrina hier. Te half 10 aan den Burg gepredikt, Dirk bleef te huis, het bloed van eenige vischjes gister door Menno gevangen nu microscopisch bezien. Alle overigen naar de kerk (behalve Sina). Wij gezamenlijk daarna (altijd buiten Dirk) naar Oosterend gereden.

Sientje had des namiddags Betje en Adriana Vrendenberg bij zich.

1 Augustus 1864. Vrendenberg en vrouw en 2 dochters, ik met 3 kinderen en Koosje naar Wieringa volgens uitnoodiging van verleden woensdag, aldaar thee geronken en des avonds boterham, bessen enz. Genoeglijke middag en avond.

3 Augustus 1864. Wij niet naar de Tent, maar ons in huis, tuinkamer en buiten vermaakt. Gister namiddag hadden wij hier Meester Hillenius en vrouw en 2 dochters, de namiddag en avond genoeglijk gepasseerd.

5 Augustus 1864. Broer Juriaan wenschte zeer dat althans Katrina ook nog eens tot hem kwam. Ik besloot om haar morgen met de beurtman naar Amsterdam te laten gaan, waarmede zij zeer verheugd is.

6 Augustus 1864. Katrina gaat logeeren bij broeder Juriaan in Westzaan. Zij reist met beurtman Dirk Keyser.

6 Augustus 1864. 4 uur opgestaan. Tegen 6 uur uitgewandeld, Dirk, Koosje en ik met Katrina. Haar naar de Beurtman Dirk Keyser gebragt, die hoopte dat zij vanavond te Amsterdam zouden zijn. Grietje Willems Roeper mede.

8 Augustus 1864. Mooi weer, met Dirk en Koosje en Sina gewandeld, buiten den Burg, naar Zuid Haffel, doch P. Keyser en Antje Boon niet thuis gevonden en daarop teruggekeerd.

9 Augustus 1864. Brief van Katrina van zondagmorgen kort nadat zij te Westzaan gekomen was. Te half 9 zaterdag avond was zij te Amsterdam gekomen.

Des namiddags verwachten wij de families Wieringa en Vrendenberg. Wij hebben de namiddag en avond genoeglijk doorgebragt, maar moesten ons meest te huis houden om den regen.

10 Augustus 1864 Wij allen (excerpt Dirk) Katrina's brief beantwoord.

13 Augustus 1864. Wij naar de stoomboot, aldaar Katrina gevonden van Westzaan terugkerende en de proponent Boetje. Wij wandelden met elkander naar huis. Katrina verhaalt mij dat zij gister met oom Juriaan c.s. naar Amsterdam was geweest naar Artis en den Hortus, en aldaar de Victoria regia had zien bloeijen. Donderdag genoeglijk bij de familie De Jong doorgebragt.

13 Augustus 1864. Katrina is terug die gister met oom Juriaan c.s. naar Amsterdam geweest is naar Artis en aldaar de Victoria Regina had zien bloeijen.

15 Augustus 1864. Te 9 ure waren Dirk en Boetje reeds naar de Waal gewandeld. Wij volgden met het rijtuig van J.C. Bakker (Dirk Breker knecht). Ik ging bij Kuiper in de kapchais. In den wagen waren Dirk, Boetje, Menno, Koosje, Katrine en Sina. Wij reden naar Cocksdorp, aldaar wandelen. Ik bij R. Koning, Bij Aafje, bij jufvrouw Gillot, bij Marijtje. Gewandeld naar den nieuwen VUURTOREN. Wij den vuurtoren beklommen, 138 trappen. Met veel genoegen alles bekeken. Terug langs de dijk. Wederom bij List. Half 3 naar den Burg gereden, aldaar half 5 aan tafel.

15 Augustus 1864. Met z'n allen naar de Cocksdorp, naar Aafje, bij Marijtje. Naar de nieuwe vuurtoren, die beklommen, 138 trappen, met veel genoegen alles bezien. Terug langs den dijk naar den Burg, gegeten. Daarna naar de Waal gewandeld.

23 Augustus 1864. Katriena Schaap, de Meid, wilde gaarne naar hare zuster te Harlingen om daar de huishouding te helpen waarnemen. Zij besluit echter ten laatste om hier te blijven, maar ging donderdag 1 September naar Harlingen om dit met hare zuster af te spreken. Zij kwam 4 September terug. Intusschen namen de Meisjes met elkander de huishouding waar.

1 September 1864. Samuel is gekomen. Met alle kinderen te zamen genoeglijke dagen.

5 September 1864. Des namiddags Flip Bakker hier. Afspraak gemaakt dat Dirk, Koos en Katrina de volgende morgen de reis met hem zouden doen naar Groningen, doch toen zij 's morgens bijkans gereed waren kwam berigt dat hij ziek geworden was, en de reis een dag werd uitgesteld. Dit geschiedde den 7e September. Ik reed mede naar 't Oude Schild.

Dirk, Koos en Katrina gingen aan boord bij Flip Bakker en vertrokken naar Groningen, waar zij na een zeer voorspoedige reis donderdag den 8e des middags 12 uur aankwamen.

Sina ging aan boord bij Teunis Timmer naar Harlingen. Zij arriveerde daar reeds te 11 ure, en ging vervolgens te Midlum en Bolsward logeren, waar zij thans nog is.

Des maandagsavond 5 September, als alles gepakt was, hadden wij met elkander nog enige zeer ernstig genoeglijke uren, waarin ik volle toestemming gaf tot de verbindtenis van Dirk met Koosje en hem met eene vaderlijke toespraak geluk wenschte.

Ik bleef dus met Menno en de Meid alleen.

7 September 1864. Dirk en Koos en Katrina gaan naar Groningen. Sina ging in Midlum en Bolsward logeeren. Samuel ging 9 September naar Westzaan, Amsterdam en Hengelo. Ik bleef dus met Menno en de Meid alleen over.

27 September 1864. Katrina Schaap, de Meid, wilde gaarne naar haren zuster in Harlingen om daar de huishouding te helpen waarnemen. Zij besloot echter ten laatsten om hier te blijven, maar ging donderdag 1 September toch naar Harlingen om dit met hare zuster af te spreken. Zij kwam zondagavond 4 September terug. Intusschen namen de Meisjes met elkander de huishouding waar.

29 September tot 8 October 1864. Rondreis door Groningen en Friesland, Sina opgehaald uit Bolsward bij Dominee Huidekoper.

8 October 1864. Des morgens te half 6 verlieten wij met de schuit van Timmer de haven van Harlingen, eerst met tegenwind, die echter later gunstiger werd. Omstreeks den middag hadden wij Harlingen en Texel beide duidelijk in 't gezicht. Te half 6 waren wij in de haven van 't Oude Schild. Wij [Sina en Huizinga] dreven als ongemerkt voort, dus geen last van zeeziekte. Wij wandelden naar huis, waar wij alles wel vonden.

23 October 1864. Intrede van Boetje in de Waal, met zijn zuster Sjoeke. Deze bevalt aan Sina goed. Menno wil er ook graag eens heen. Toch is het een heel ander paar dan Huidekoper en vrouw.

3 December 1864. Brief aan Samuel: Katrina moet in 't volgend jaar overkomen om lid der gemeente te worden, doch Grootmoeder maakt bezwaar tegen 't alleen reizen.

Met Boetje en zuster gaat 't zeer goed. Hij zal nu ook de vervulling der predikdienst aan den Hoorn met mij deelen. Intusschen is dit mij weder een verlies van 150 gulden per jaar.

15 January 1865. Des avonds bij Sientje Margo Keyser en Cornelie Kikkert met welke laatste de vriendschap weder hersteld schijnt na een half jaar stilstand toen wij, Sina en ik verleden week bij de Heer Kikkert waren te condoleeren wegens het verlies van zijn 2jarig zoontje Cornelis aan de kinkhoest.

16 January 1865. Vanmiddag was Cornelis Albertsz Keyser van de Waal hier. Ik vernam dat onze Meid Katriena zich bij hem verhuurd had om met 20 Maart te komen, waarvan zij ons tot dusver nog niets gezegd had.

6 February 1865. Katriena Schaap naar het ijs. Zij had zich bij Keyser verhuurd, maar zeide mij vanmorgen dat zij gaarne wilde blijven.

29 Maart 1865. Eergister zeide de Heer Glijnis na de lessen aan Sientje en Menno in't Engelsch dat hij het nu voor Sientje niet meer noodig keurde, weshalve deze lessen nu geëindigd zijn.

20 April 1865. Des middags half 1 gaat Katriena Schaap met Klaas Daalder inteekenen als bruid en bruidegom. Zij hebben voorts den dag feestelijk bij mij doorgebragt. Des avonds hier genoodigd behalve hun: Meester Daalder en vrouw en dochter Stijntje, en Katriena's zuster Louise, behalve onze tegenwoordige Meid Sijmentje.

8 Mei 1865. Samuel zal van Kampen naar 't Hoogezand gaan om Katrina en Janneke te vergezellen op hun reis naar Texel, daar een week of 3 blijven (doop) en dan weer naar Hengelo teruggaan.

20 Mei 1865. Samuel, Katrina en Janneke hier, met de 2 eersten dagelijks catechisatie. Samuel gaat 8 Juny weer naar Hengelo.

18 July 1865. Met Sina in Groningen naar Doctor Hofman, oogarts. Deze zegt dat Sina een ontsteking heeft gehad in de klieren, vandaar de vlek op 't linkeroog. Zij is zeer sterk bijziende, kreeg een bril.

19 Juny 1865. Brief van Grootmoeder van het Hoogezand, verlangt zeer dat Katrina en Janneke weer te huis komen.

28 Juny 1865. Wij, Katrina, Sina, Janneke, Menno en ik naar den Hoorn gereden met P.Roeper met zijn wagen. Duin-en strandwandeling. Bij Klaas Daalder (Katriena) brood en koffij gebruikt.

4 July 1865. Tot 3 Augustus 1865 naar Groningen.

7 Augustus 1865. Dirk en Koos komen naar Texel.

9 Augustus 1865. Wij allen naar de Tent, Sientje in de Zandkuil haar voet wat verstuikt.

7 September 1865. Telegram overlijden moeder Meihuizen, brief naar Katrina.

15 September 1865. Brief aan Katrina, eergister een van haar ontvangen met uitvoerig berigt over grootmoeders uiteinde en begrafenis.

19 September 1865. Dirk en Koos vertrokken.

7 October 1865. Sina des namiddags wandeling naar het Koogerstrand met de meisjes van Vrendenberg.

1 November 1865. Katrina hier te huis van het Hoogezand. Zij is helaas nog altijd hoestende, maar anders vlug en vroolijk, en brengt veel genoegen in ons huiselijk leven.

27 December 1865. Brief aan Samuel te Groningen: Katrina is met Adriana Vrendenberg op een wandeling om te zien of zij bij Raven een kanarievogel kan koopen. Zij houdt nogal van levendigheid in de pastorie en wil graag wat op te passen hebben. Zij zou bij Sjoeke Boetje blijven eten.

8 Mei 1866. Brief aan Samuel: Uwe zusters hebben 6 hembden voor u gemaakt, die gij, als gij hier komt, kunt ontvangen. Gij zult altijd wel in 't oog houden, dat ik een groot vijand ben van uitstaande rekeningen, als er dan zoo ens 50 gulden voor gekochte boeken voorkomt op de rekening is dat wel een verrassing, maar in tegenovergestelden zin.

5 Juny 1866. Katrina op reis naar Sneek en Groningen.

22 Juny 1865. Dirk, Koos, Samuel, Katrina, Menno en Hendrik Meihuizen zullen overkomen. Ik raad hun aan een choleradrank mede te nemen.

6 July 1866. Katrina verjaart, is thans te Hoogezand of Sapmeer. Dirk heeft doctoraal examen gedaan, komt a.s. donderdag met Koos en Katrina.

13 July 1866. Aankomst kinderen, Dirk, Koos, Samuel, Menno. Menno is zeer lang geworden (3,5 duim gegroeid sinds January l.l.).

18 July 1866. Aankomst Katrina en Hendrik Meihuizen (tot 14 Augustus).

1 Augustus 1866. Met het geheele gezin des namiddags naar de Tent, aldaar zeer groot gezelschap, stoelen te weinig. Heeren druk aan 't kegelen. Vrendenberg spreekt mij over de wijze waarop Dolfine Wentink bij Wieringa wordt behandeld als Meid zonder eenig loon te trekken, terwijl haar eigen geld voor hare kleeding nu bijkans geheel is verbruikt. Wij oordelen dat daarin verandering moet komen.

2 Augustus 1866. Koos, Katrina en Sina naar den Hoorn naar Katriena Schaap.

7 Augustus 1865. Onze familie en die van Vrendenberg en Boetje naar den Hoorn naar de Wieringa's, namiddag en avons zeer genoeglijk doorgebragt. In de kerk orgelspel en zang, Dirk ook in de kerk, zingende psalm 100 enz.

10 October 1866. Dirk is sedert vrijdag een week de bruidegom.

12 December 1866. Woensdag. Ik zat des avonds te midden van mijn arbeid. Dominee Boetje komt van de Waal om mij te zeggen dat Teunis Timmer morgenochtend naar Harlingen vaart om zaturdag weerom te keeren en daar de gelegenheid gunstig is, ik niet mogt verzuimen daarvan gebruik te maken om vrijdagmorgen bij het trouwen van Dirk in Groningen tegenwoordig te zijn. Katrina en Sina voegen hunne aandrang daarbij en ten laatste besluit ik daartoe.

Iedereen "hoogst verwonderd mij te zien". Stadhuis, trouwplegtigheid, zeer kort zonder voorlezing. Middagmaal. Genoeglijke avond bij Tonkens. Boven ons was een vergadering van Afgescheidenen met psalmgezang. Dirk en Koos betrekken hunne eigen woning.

24 February 1867. Sientje gedoopt. Al een tijd lang had zij last van hoofdpijn, waarschijnlijk uit volbloedigheid ontspruitend. Een kleine aderlating heeft haar dezer dagen wat verlichting gegeven.

Jufvrouw Boetje helpt Sina en Katrina japonnen te maken.

4 April 1867. Jufvrouw Boetje helpt Katrina en Sina japonnen maken.

25 April 1867. Katrina en Sina hebben bij zich Margo en Rina en Adriana Vrendenberg, Cornelie Kikkert en Bet, Antje Lokker van Emmen bij Kievit geloogeerd.

19 Mei 1867. Ter Meulen [sinds 1864 doopsgezind predikant aan den Hoorn, voor Frerichs in de plaats gekomen] werd zeer gierig gevonden. Hij had o.a. de hond, door Katrina hem gegeven, weggedaan omdat het beest te duur in de kost was.

25 Mei 1867. Onze Meid gaat des morgens voor eenige dagen naar hare ouders op Vlieland.

4 Juny 1867. Ensing met de stoomboot naar Harlingen om onze logeergasten op te halen, Henriëtte de Geus, Grietje van Driessen en Amelia Feenstra.

8 Juny 1867. Broeder Juriaan met Ko en Catharina gekomen, nu 6 persoonen geloogeerd (tot 14 Juny).

11 Juny 1867. Zeer schoone dag. Wij vandaag naar de vuurtoren met 3 wagens, van Willem Roeper en J.C. Bakker en van Westenberg, met 16 personen. Op het Eijerlandsche Huis vonden wij op vertoon van een billet, dat Westenberg mij vanmorgen bragt, toegang. Wij dronken daar bier, koffij, wijn, aten koek, brood, chinaasappels enz., alle bijdragen van ons, Ter Meulen, Westenberg, Ensing, Heringa.

Lange tijd bragt men in en om de Vuurtoren, om het Eijerlansche Huis, in de duinen door, op de Steng. Het heerlijke weder begunstigde ons. Te 6 uur reden wij af, vertoefden te Cocksdorp en bij Raven. Juriaan en ik bragten de wagen, na eerst Heringa en zuster aan de Waal afgezet te hebben, bij den eigenaar W. Roeper en waren te half 9 te huis, waar wij het geheel gezelschap vonden, dat hier bleef eten, salade enz. Ik zeer vermoeid en lusteloos.

Te 11 uur bragt Willem Westenberg Ter Meulen en zuster naar den Hoorn met rijtuig. Allen schenen zich best vermaakt te hebben.

12 Juny 1867. Allen naar de Tent.

13 Juny 1867. Naar den Hoorn bij Ter Meulen. Deze zeer gul en gastvrij. Met 17 personen naar den Hoorn naar de duinen.

18 Juny 1867. Met 14 personen naar Heringa te theedrinken. Ik had aan de avond, hoe gemoeglijk ook voor de JONGE lieden (pandverbeuren enz), niet veel.

25 Juny 1867. Dinsdag, des morgens half 10 ure zijn wij uitgewandeld naar de Koog. Boetje en 2 zusters van de Waal idem. Op de Mient bij elkaar gekomen, hier en daar halt gehouden. Op de duinen achter het Hek in de luwte (er woei een frissche wind) ons middagmaal gedaan met brood, wijn, bier, bessenat, water, koek, allerlei versnaperingen. Op het strand gewandeld, Aurelia had maagpijn, een tijd lang in de duinen gerust. Heerlijk zeegezicht. Terugggewandeld. Op de Mient van Boetje afscheid genomen. Wij waren te half 6 ure te huis, ik vrij wat vermoeid. Sina ging met Ensing en Jet op de chais op de weeromreis. Ensing had onze proviand aangebragt op de duinen. Tusschen 1 en 2 uur gedachten wij met 't glas wijn aan Dirk die toen welligt te Groningen promoveerde in de Philosophie als Doctor. Wij hadden een aangename dag, des avonds vrij wat vermoeid, ik had een weinig hoofdpijn.

[Jet is Henriëtte de Geus, het Meisje van Ensing]

27 Juny 1867. Naar den Helder, Haarlem, Westzaan, Amsterdam, daar Aurelia en Griet op de Lemsterboot bezorgd. Westzaan, Amsterdam, Utrecht. Toelatingsexamen Menno. Westzaan, Velzen, enz.

6 July 1867 terug op Texel, waar ik alle mijne kinderen in welstand vond.

22 tot 26 July 1867. Huidekoper te logeren, Hij geeft aan Menno een microscoop en aan Sina een nieuwe japon (daar zij schreide omdat zij de hare gescheurd had).

25 July 1867. Reisje naar de vuurtoren.

2 Augustus 1867. De avond bij Simon Keyser en dochters gepasseerd met 17 personen, familie Boetje, Huizinga en een logé van Loman. Keyser is in de Provinciale Staten gekozen. Pianospel en zang.

14 September 1867. Samuel en Sina vertrokken.

23 September 1867. Brief aan Samuel: Gij moogt nu om uwen leeftijd voor u zelven spreken en handelen, de wet erkent u verantwoordelijk voor uwe daden. Het blijke dat zulks met recht geschiedt, dat gij zelfstandig kunt handelen naar vaste beginselen, die altijd op het goede zijn gericht. Intusschen worde de band die ons tezamen bindt niet losser, worde veeleer meer bevestigd door allerlei edele gevoelens, zoodat wij wederkeerig met den meesten ijver elkanders geluk bevorderen. Wij hebben het stilletjes na uw vertrek.

Een paar dagen in de week ga ik uit om huisbezoek te doen, dan heeft Katrina 't al heel stil, voor zoover zij niet eens bezoek krijgt van Adriana en Betje Vrendenberg of derwaarts gaat. Het is te stiller, daar onze Meid om de voortdurende ongesteldheid harer moeder (het schijnt krankzinnigheid te zijn) nog steeds wegblijft. Menno woont (in Utrecht) met genoegen verscheidene colleges der Hoogeschool bij, alleen klaagt hij over 't collgie der Scheikunde.

18 October 1867. Ik ben nog altijd met Katrina alleen, Sina is nog in Groningen.

7 November 1867. Sientje nog altijd op reis.

21 November 1867. Sientje komt te 11 ure met de wagen. Wij allen zeer verblijd.

15 January 1868. Katrina en Sina waren eens naar de Waal gewandeld. Boetje hier, zegt dat zij zullen blijven eten, hij wil dat ik 's avonds ook zal komen. Ik naar de Waal, bij Boetje boterham gegeten. Te 12 ure weder te huis.

17 January 1868. Des avonds hadden Katrina en Sina Meisjes bij zich, Margo en Rina , …. Van der Veen en Cornelie Petersen, Jane en Betje, Ma Kaan (bij jufvrouw Dijksen gelogeerd).

5 February 1868. Katrina en Sina naar Doortje Heringa te koffijdrinken geweest.

Bok zegt: dwaas dat Simon Keyser zijne dochters niet naar eene Kostschool had gezonden.

6 February 1868. Margo Keyser hier den avond gepasseerd.

9 February 1868. Katrina en Sina en ik des middags bij Boetje aan de Waal gegeten met Meester Muller van de Koog (hij had in een half jaar geen vleesch geproefd).

17 February 1868. Wij uitgewandeld naar de Schilpweg om de planeet Mercurius te zien die zich sedert 1000 jaar niet zoo duidelijk zichtbaar getoond zou hebben als nu, doch 't was misschien reeds te laat (na 7 uur) althans wij zagen hem niet.

Jufvrouw Sikkes met haar dochtertje bij ons te logeren op uitnoodiging van mijne dochters, die verleden donderdag daar geweest waren.

Brief aan Samuel: Geluk, van harte geluk met uwe benoeming te Leeuwarden! Verbeeld u, 't is zondagnamiddag, de couranten komen, Kerkelijke, Heldersche, Handelsblad. Ik begin ermede, lees aan Katrina en Sina voor wat mij belangrijk schijnt. Zij hebben de courant reeds ingezien en terzijde gelegd. Het weder is schoon. Zij gaan wandelen, komen met Betje en Jane terug. Die blijven hier theedrinken, Katrina en Sina zouden den avond bij haar doorbrengen, wijl de ouders uit waren. Onder het praten enz. heb ik mijn courantenlectuur nog niet geheel geëindigd. Daar komen de Heer en Mevrouw Westenberg, die hier al eens vergeefs geweest waren, hunne visite herhalen. Zij blijven tot ons genoegen tot ruim 9 uur. De Meisjes gaan naar hare vriendinnen.

Ik neem het Handelsblad 2de blad weder op. De krant moet weg, even nog het geheel doorgezien. Daar blinkt mij de naam "S.P. Huizinga" in de oogen. Ik sper ze wijd open: Ja, waarlijk, het staat er: "S.P. Huizinga voorgedragen te Leeuwarden enz". Dat ik mijn blijdschap niet onder mij kon houden begrijpt gij, al kon ik ze op dat oogenblik ook alleen maar aan Koosje, de Meid, openbaren. Terstond echter wordt de jas aangeschoten, ik Katrina en Sina bij Vrendenberg opgezocht, die wonder opkeken. De krant haar voorgelegd, met den vinger bij den regel. Dat wij gezamenlijk ons verblijdden, begrijpt gij.

Toen zij weldra weder te huis kwamen, moest het groote nieuws ons natuurlijk nog een tijdlang van het bed houden. Alles werd overwogen .

18 February 1868. Jufvrouw Sikkes en dochter hier. Zij en Katrina des voormiddags bij jufvrouw Vrendenberg koffij gedronken. Dominee Sikkes zelf [hier], komende van Oosterend.

20 February 1868. Jufvrouw Sikkes en de Meisjes des avonds bij de familie Bok. Sikkes zelf vanmiddag naar 't Oude Schild gegaan ter catechisatie en des avonds 9 uur terug gekomen.

21 February 1868. Jufvrouw Sikkes en Katrina en Sina gaan te 5 ure op uitnoodiging thee drinken bij de familie Westenberg. Zij zouden anders vanmiddag vertrokken zijn. Zij blijven daar tot 10 uur, toen werden Sikkes en ik ook gevraggd om daar boterham te eten, gelijk wij deden. Nu werd het plan veranderd en in plaats van nu naar 't Oude Schild te rijden gingen zij te 12 ure weer naar ons huis. Willemientje had intusschen op de kanapé geslapen. Sikkes droeg haar herwaarts.

24 February 1868. Katrina en Sina naar de vrouw van Bruno Bok.

25 February 1868. Katrina en Sina naar Mevrouw Loman des namiddags.

26 February 1868. Sina en Katrina met Margo, Rina, enzovoort des namiddags en avond bij Sipkes de kamer van Ensing versierd (voor zijn thuiskomst met vrouw na promotie en huwelijk).

6 Maart 1868. Katrina en Sina bij Margo Keyser de avond gepasseerd.

12 Maart 1868. Katrina en Sina naar de Waal, bij Doortje "Gracieuze" [damesblad] verdeelen. Met de wagen van Simon Keyser, die de Meisjes, ook Margo en Rina, ging halen, ging Boetje (die hier in de tuin werkte) tegen 11 uur terug.

15 Maart 1868. Des namiddags de Meisjes naar Margo en Rina of Vrendenberg.

17 Maart 1868. Sientje 20 jaar oud. Ik geef haar tot herinnering Scheltema "Woorden van Stichting". Des namiddags Margo en Rina, vooraf Vrendenbergs, mevrouw Ensing blijft hier des avonds. Ensing komt van de Sociëteteit haar weer halen.

23 Maart 1868. Het schoonmaakfeest vandaag begonnen.

8 April 1868. De Meisjes hebben het tot dusver altijd zeer druk met het schoonmaken en met naaijen, vooral Katrina voor hare reis.

Sientje reed des namiddags met S. Keyser, die met Margo en Rina op reis ging naar Amsterdam, mede naar 't Oude Schild, en vertoefde bij jufvrouw Sikkes.

21 April 1868. Katrina en Menno vertrekken met de diligence naar 't Oude Schild, Katrina om met Timmer naar Harlingen te gaan, Menno naar Utrecht.

23 April 1869. Briefje van Dirk berigtende dat Katrina dingsdag namiddag te 3 ure te Harlingen was gekomen en nu bij hem was gearriveerd.

3 Mei 1868. Boetje (aan de Koog [aan de Zaan] beroepen) hier even geweest.

Ernstige gesprekken met Sina over 't Godsbestuur, ook in onze huwelijkszaken. Haar vele stukken voorgelezen uit mijn dagboeken van omstreeks 1838.

4 Mei 1868. Koosje [de Meid] heeft vanmorgen bloed opgegeven. Sina naar Ensing daarover. Zij moet zich van werk onthouden, enzovoort.

19 Mei 1868. Koosje heeft Gruno gistermiddag naar 't Oude Schild gebracht om naar Groningen te gaan bij neef Samuel Meihuizen, volgens verzoek van Katrina, als wij hem hier liefst wilden missen. Dit heb ik gister aan Dirk geschreven.

27 Mei 1868. Sina was van de Tent teruggekomen wandelende met Dolfine Wentink, die hier een boterham bleef eten. Zij zeide dat zij zoo gaarne eens van den Hoorn bij Wieringa weg wilde, waar zij NIETS verdiende of kreeg. Ik maande haar aan om dan de eerste gelegenheid aan te grijpen. Zij vreesde maar dat, als zij het ergens niet kon uithouden, zij dan geheel verlegen zou staan, wijl zij geene tehuiskomst had. Ik zeide dat, als de nood dwong, zij dan hier maar eenigen tijd zou komen logeren. Zij zoude nu aan Fokel schrijven of die haar niet aan eene betrekking kon helpen.

30 Mei 1868. Sina was met S. Keyser en dochters naar Brakesteijn.

10 Juny 1868. Wij des namiddags allen naar de Tent, aldaar ook de familie Bok in hare Tent.

11 Juny 1868. Sina en ik naar Bok, huwelijksfeest van Emilie. Sien beklaagde zich in 't eerst, dat zij in den aanvang, zoo zij meende, door de dames eenigszins geminacht werd.

16 Juny 1868. Sina brief geschreven aan Katrina.

2 July 1868. Holkema en Samuel des morgens naar de Waal, des middags hier gegeten. Zij met Sina en Dolfina Wentink, die hier onder 't eten op uitnoodiging ook gekomen was, naar de kermis, de komedie, enzovoort.

3 July 1868. Dolfina is hier sedert gisteren. Zij wordt door Wieringa en vrouw, meest door dezen, genoodzaakt om na hun vertrek naar 't Oude Schild met de wagen om Fokeltje af te halen, ook zelve terstond op te stappen naar den Hoorn, met vele scherpe bewoordingen ten aanhore van Goudoever. Sina brengt haar een eindweegs.

6 July 1868. Fokel was bij ons geloogeerd, helpt Sina met kleeding naaijen. Des namiddags krans bij Vrendenberg. Daarna Dominee Bakker en Marianne, Samuel en Fokel en Sina en ik het dorp rondgewandeld. In 't park gerust.

7 July 1868. Margo en Rina, van Brakesteijn komende, bij ons thee gedronken (op de Tent). Heerlijk weder, zeer kalme schoone avond, Wieringen goed te zien.

8 July 1868. Brief van Katrina uit Sneek ontvangen, die zich daar zeer gelukkig gevoelt.

8 July 1868. Sina en Samuel gaan vervolgens Buisman en Holkema tegenwandelen met wie ze reden naar de Cocksdorp om daar een paar dagen te blijven.

9 July 1868. Ik alleen te huis met onze Meid.

Ruim 10 ure komen Samuel en Sina met de wagen met Buisman en Holkema van Cocksdorp waar zij gister en vandaag zeer veel genoegen hadden gesmaakt.

10 July 1868. Samuel naar den Hoorn (Fokel), komt des middags ruim 4 uur met Dirk en Koos terug van 't Oude Schild. Wij verheugen ons zeer elkander weer te zien [Menno komt alsmaar niet, Huizinga is zeer ongerust over hem].

Samuel was vanmorgen zeer stil. Hij laat mij eerst door Dirk de reden weten en spreekt er later zelf over. Fokel wenschte de verkeering et hem af te breken omdat zij inzag dat zij niet voor elkander pasten. Zij wilde nog dat hij op zich zou nemen den schijn alsof hij haar bedankt had en niet zij hem.

Dirk en ik ontraden hem dit zeer.

[Samuel wil niet meer naar de Kerk, net als Dirk].

12 July 1868. [De vrouw van Dominee Bakker uit de Waal, Marianne Lulofs, is niet tevreden met de "conversatiekring". Zij heeft al eens ruzie met Katrina gehad. Bakker spreekt daarover met Huizinga] Wat hij mij mededeelde van de denkwijze over of de sympathie van Marianne met mijne dochters was niet van dien aard, dat ik vervolgens de conversatie van mijne dochters met Marianne zeer kan aanmoedigen.

21 July 1868. Dagtogt met groot gezelschap naar Akyab. Naar 't strand, naar de Kooi.

23 July 1868.Des namiddags 5 uur komt Katrina na een afwezigheid van 3 maanden laatstelijk uit Sneek terug. Nu alle kinderen bij één.

26 July 1868. Alle mijne kinderen bij mij te kerk, wat mij in zeker opzigt zeer aangenaam was.

26 July 1868. Brief van broeder De Waard die Samuels benoeming tot Docent in de Leeuwarder Courant gelezen had.

13 September 1868. Doortje Heringa hier gelogeerd, [zij is] voor haar ogen onder behandeling van Doctor Ensing. Die woont nu in 't huis van Westenberg.

15 September 1868. Afscheidspartij van Sikkes aan 't Oude Schild. Deze hier gelogeerd tot 27 September, gaat naar Smilde.

7 October 1868. (Sina deelde mij naar aanleiding van het schrijven van Koos aan haar eene intieme zaak mede) Gister voormiddag zijn de Meisjes met elkaar naar de Tent geweest, het was een regt schoone dag. Meestal hebben zij des avonds een of ander spel (trik-trak).

3 November 1868. Leenderts van Stavoren van de diligence gehaald, hier boterham gegeten.

4 November 1868. Leenderts hier de avond gepasseerd.

5 November 1868. Na de catechisatie met Ensing naar de Waal gereden. Katrina en Sina daar ook gekomen bij Dominee Bakker, aldaar Leenderts, Buisman, en Ensing. Wij daar gegten.

6 November 1868. Des voormiddags Bakker en Leenderts hier. Zij waren vannacht te 4 ure aan den Burg gekomen. Leenderts wilde met de diligence vertrekken, doch die reed niet omdat het geen vaardag van de stoomboot was (waar aan niemand onzer gister had gedacht). Zij vertrokken nu tegen half 3 opdat Leenderts dan met de Postschuit zou vertrekken om morgenavond 8 uur te Stavoren aan te komen.

16 November 1868. De Meisjes hebben het verbazend druk met Dolfina Wentink (Betje Vrendenberg daarbij), om te overleggen en te bestellen wat er voor hare uitrusting gedaan moet worden [ze kon (via Huizinga en Boetje) bij den Heer Duyvis komen aan de Zaan].

17 November 1868. De Meisjes druk aan 't naaijen. Doortje Heringa zal ook meehelpen.

18 November 1868. Vrendenberg verheugt zich dat het met Dolfina's conditie zoo goed staat. Des avonds komt er een brief van Dolfina dat zij tegen de conditie zoo opziet dat zij er voor bedankt heeft.

Allen zijn zeer verontwaardigd en doen moeite om haar op andere gedachten te brengen. Huizinga zelf praat 2 volle uren met haar, er is niets aan te doen [den Heer Duyvis kwam zelfs naar Texel "om haar te doen op merken welke lichtzijde zijn voorstel heeft"].

29 November 1868. Mevrouw Hesterman noodigt Sientje uit om te Amsterdam te komen logeren.

4 December 1868. Dolfina Wentink hier. Zij had reeds groot berouw dat zij het aanbod van den Heer Duyvis had afgeslagen en had reeds weer geschreven dat zijn gaarne komen wilde, maar geen antwoord ontvangen.

22 January 1869. Sientje wilde gaarne eerstdaags op reis naar de Zaan, naar Boetje en De Jong, doch de postschuit zal welligt spoedig moeten blijven liggen, en zou de reis dan over den Hoorn gaan. De stoomboot is anders weer bijkans klaar, zou eerstkomende dingsdag varen.

27 January 1869. Dominee Bakker schrijft ons op verzoek van 't Nieuwe Diep dat de stoomboten weer varen, zoodat Sientje zich nu gereed maakt om morgen op reis te gaan. Ze maakt afscheidsvisites.

28 January 1869. De reisbagage van Sientje gereed om morgen vroeg te vertrekken.

29 January 1869. Ik heb Sientje des nachts tegen 4 uur naar de diligence gebragt (Katrina en ik daarna weer ter ruste). Des morgens kregen wij berigt dat de stoomboot niet voer en dat zij alzoo bij Dominee Wassenaar [van Oude schil] was om 's namiddags te vertrekken. Katrina, in den harden wind op, des voormiddags naar 't Oude Schil gewandeld, en met Sientje bij Wassenaar blijven eten. Zij bragt Sientje des namiddags op den boot. Van 't Nieuwe Diep af zou terstond getelegrafeerd worden naar Menno dat die Sientje kwam halen.

31 Januaryj 1869. Vanmorgen brief van Sientje uit Amsterdam, daar nu gelogeerd bij mevrouw Hesterman, en een brief van Sjoeke Boetje, niet wetende waar Sientje bleef die zij reeds l.l. donderdag verwacht had.

9 February 1869. Sientje is nog altijd aan de Zaan bij Boetje.

10 February 1869. Koosje, de Meid, den dag te bed om ongesteldheid. Katrina ook verkouden.

12 February 1869. Katrina en Koosje beide vrij lusteloos. Katrina gebruikt nog van het middagmaal. Koosje zeer weinig, gaat terstond daarop naar bed.

16 February 1869. Katrina zoo goed als geheel hersteld, Koosje ook.

19 Februaryj 1869. Dolfina Wentink verhaalt hoe zij bij Dominee Wieringa weggezonden gisteravond, en nu vandaag haar goed had moeten pakken, en haar toevlugt gezocht en gevonden bij Vrendenberg.

21 Februaryj 1869. Boetje berigt dat den Heer Duyvis voorzien is, maar wijst op Dominee Deenik van Ternoord.

22 February 1869. Des avonds met Katrina (en Koosje) naar de Volksvoorlezing in de Kikkert.

4 Maart 1869. Brief van broeder Juriaan. Jufvrouw Willems zal met Mei vertrekken. Katrina heeft wel lust om tegen Mei over te komen en voorlopig de huishouding waar te nemen. Ik schrijf dit.

5 Maart 1869. Brief aan Dominee Deenik over Dolfina Wentink. Briefje aan Vrendenberg door Katrina bezorgd. Deze voegt op mijn verzoek een briefje van zijn hand bij de recommandatie van Dolfina. Katrina copieert de mijne.

8 Maart 1869. BAKELS komt met de diligence met zijne zuster en met onze Sina, deze na ruim 5 weken op reis geweest te zijn. Zij kwamen van Westzaan over Amsterdam en Haarlem. Gelukkig frisch en gezond en onuitpuuttelijk in verhalen van de genoegens door haar gesmaakt.

10 Maart 1869. Dolfina heeft Dominee Deenik aangenomen.

17 Maart 1869. Sina verjaart. Bakels en 2 zusters hier op uitnoodiging. Vele brieven. Des avonds Margo en Rina, Adriana en Dolfina, quadrillespel.

Als onze logeergasten te ruste waren nog lang gesproken over de betrekking van huishoudster bij oom Juriaan Huizinga, waar Katrina wel zin aan heeft.

19 Maart 1869. Ik ontving een brief van C.L. v. St. [Leenderts van Stavoren] die daarin zijn liefde voor Sina uitspreekt. Toen de Meisjes te huis kwamen dit haar medegedeeld en uitvoerig besproken.

20 Maart 1869. Antwoord naar St. gezonden. Rendez vous bepaald te Groningen in Mei.

28 Maart 1869. Nog altijd geen berigt van L. te St.

29 Maart 1869. Ik des avonds een briefje klaargemaakt voor L. te St.

30 Maart 1869. Vanmorgen was er eenbrief van Leenderts gekomen dat hij met mijn voorslag tot kennismaking te Groningen genoegen nam.

21 Maart 1869. Brief aan Samuel: Over Bakels en zuster, hebben zij beide, vooral de zuster, geen schoon uiterlijk, daaraan zijn wij al gewend. Bakels is een gulle gastheer, een man van allerlei liefhebberijen, die alles zelf weet te beknutselen (stoommachine, naaimachine, fontein), maakt al zooveel werk hier van 't predikantswerk, ik geloof wel, dat hij met een goed zin voor algemeen Nut is bezield. Voor de conversatie hebben we zeker een goede aanwinst gedaan. De tweede zuster, Let, teekent voortreffelijk.

Wij spreken Wieringa thans zelden, evenwel, wij moeten met hem voort, en zoo moeten wij althans zorgen dat wij het dragelijk houden.

Sina is dezer dagen in een zeer gelukkige stemming.

Menno door zijn examen.

6 April 1869. De Meisjes druk met de schoonmaak in de binnenkamer.

13 April 1869. Onze Meid zit met het been in het kussen. Katrina en Sina hebben het druk met het schoonmaken van de achterkamer. Cornelisje Duinker haar daarbij geholpen.

24 April 1869. Ensing zegt dat de familie Bok wel gaarne wil uitgaan als zij maar genoodigd wordt, maar niemand vraagt ze [daarom vraagt Huizinga ze op 10 Mei, "vooral naar aanleiding van een gesprek bij Ensing"] zoo het heette om de nieuwe meubels te zien. Het scheen dan ook dat onze uitnoodiging zeer welkom was. Den ouden Heer was eerst wat afgetrokken maar later goed vlug, en wij bragten den avond genoeglijk door.

Woensdagavond nog een kaartje ontvangen van Holkema (uit Heerenveen). Sientje bragt het mij boven. Intieme gesprekken naar aanleiding daarvan.

5 Mei 1869. Brief geschreven aan Leenderts te Stavoren ter felicitatie, hij is 7 Mei jarig, 26 jaar.

25 Mei 1869. Wij, Katrina, Sina en ik naar Groningen.

26 Mei 1869. Naar de Harmonie. Laat op de avond kwam daar ook Leenderts die met zijn zuster bij de Komedie was geweest. Wij hadden een Soiree tot half 2.

28 Mei 1869. Sientje deelde mij mede dat zij na ernstig beraad eindelijk tot het besluit gekomen was dat zij met en door L. het geluk niet zou kunnen vinden dat zij zich wenschte en dat zij hem dit wilde mededeelen. Dirk zou hem alzoo een briefje schrijven dat hij i.p.v. vóór, nu namiddags komen zou

Ik naar Dirk. Koos vertelde mij terstond bij 't inkomen dat L. er reeds geweest was en reeds weer vertrokken was. Sientje zat in treurige gemoedsstemming in de slaapkamer. Zij verhaalde mij de toedragt. Zij had er echter geen berouw va. Zij gevoelde toch waarlijk geene liefde voor hem, hoezeer dan ook hooge achting. Ik bemoedigde haar inzonderheid bij de heenwijzing op de vaderlijke leiding Gods die MIJNE lotgevallen zoo gunstrijk geregeld had en het zo ook de hare zou doen.

29 Mei 1869. Dirk was vanmiddag naar de Noorderhaven geweest om L. te spreken en naar zijn gemoedsstemming te vernemen die hij tamelijk kalm bevonden had. Hij had hem tevens een briefje van Sientje ter hand gesteld, waarvan zij mij de copie liet lezen, waarbij zij zich nog eens verklaard hare hoogachting voor hem uitsprak, doch verklaarde die liefde niet te gevoelen die zij noodig achtte, enz. L. wilde zondagmorgen weer vertrekken.

6 July 1869. Katrina's verjaardag. Zij is zeer verblijd met het gouden horologie 't welk ik haar aanbood, door Dirk nog op den laatsten dag in Groningen gekocht bij Schutter. Grietje Meihuizen vereerde haar een heerlijke Groninger koek. Des voormiddags Ensing en vrouw, Margo en Rina, Jans Keyser-Brouwer en Marretje Kuiper. Des avonds Dominee Bakker en vrouw.

10 July 1869. De papegaai [die Katrina in Groningen van P.van Calcar had gekregen] begint goed te wennen.

12 July 1869. Burgemeester Loman met zijn zoontje Bernard bij ons om de papegaai te zien, die echter sedert gisteren zeer ziek is tot groote bekommernis van Dirk en Katrina.

14 July 1869. Dominee Huidekoper [die bij Huizinga logeert] laat een doos met kraagjes enzovoort van weduwe Langeveld komen waaruit hij Katrina, Sina, Koos en Grietje ieder wat laat uitkiezen.

16 July 1869. De Meisjes hebben vannamiddag een groote visite in de Tent, aldaar thee gedronken, en des avonds hier aan huis boterham gedronken.

22 July 1869. Samuel kwam te huis. Nu heb ik al mijn kinderen weer bijeen.

1 Augustus 1869 Fokel hier ook nog eenigen tijd bij Katrina, deze was vannacht ongesteld geworden en moest weder naar bed.

6 Augustus 1869. Wij allen te zamen 10 personen [alle 5 kinderen Huizinga, en Sientje en Neeltje Meihuizen en Grietje de Waard] met fraaij weder des morgens half 10 uitgewandeld naar de Koog, ik bij Reijer Daalder koffijwater besteld. Ik met Neeltje naar 't strand. Koffij gedronken in de duinen bij 't Hek, met brood. Gezamenlijk naar 't strand en in zee. Droogerij in de duinen. Terug gewandeld, te 4 ure te huis. Genoeglijke dag.

7 Augustus 1869. Met de wagen van Cornelis Reijers Keyser (Baron) naar den Hoorn, de tantes, Koos en ik. Jakob Meihuizen is voerman. De overigen te voet. Bij Bakels. Na de thee met elkander naar de duinen over Loodsmansduin naar zee, laag water. De Heeren dragen de dames door 't water naar een bank (Dirk, Samuel, Menno, Bakels en Boeke). In de duinen bier gedronken. Wij ten huize van Bakels ons verkwikt met wijn of bier of brood. Terug met rijtuig of loopende. De strandreis duurde 3 uren. Te 9 ure weer te huis.

20 Augustus 1869. Des voormiddags Katrina en Sina naar den Hoorn gewandeld om de familie Bakels, moeder en zuster te verwelkomen. Des namiddags zij beiden en Koos met andere dames, Jans Keyser, en Maaike en Marretje enz. bij Grietje Bakker-Keyser. Uit rijden met Dirk Bakker naar Pijpersdijk en Oosterend.

21 Augustus 1869. Des morgens aan de ontbijttafel eene ernstige en aandoenlijke herinnering aan mijne dierbare overledene die had verjaard en 13 jaren mij zoo gelukkig maakte. Mijne kinderen het vereeren der nagedachtenis hunner voortreffelijken moeder ernstig aanbevolen.

22 Augustus 1869. Alle mijne kinderen te kerk, schoon wetende dat Dirk (en welligt meer) het alleen uit beleefdheid? doen. Anders zou ik het hier als stoffe van bijzondere vreugde vermelden.

23 Augustus 1869. Des avonds hadden Katrina, Sina en Koos damesvisite. Mevrouw Loman. Jane Dijksen, Marretje Keyser-Kuiper, Maaike Schaafsma, Marianne Bakker hier vertoefd.

29 Augustus 1869. Storm. Mijne dochters hopen en verwachten nog altijd dat 't weder bedaren zal om morgen 't reisplan naar Wieringen te volvoeren.

30 Augustus 1869. Des morgens vroeg was hier berigt van Wassenaar dat de reis niet doorging. Straks daarop kwam berigt dat de Hoornders (Bakels c.s. enz)reeds aan 't Schild waren en dat de reis voortgang zou hebben. Nu spoedig klaar gemaakt, de trommel met proviand was gisteren reeds naar de diligence gebragt en zoo naar 't Schild. Om half 8 staken Katrina en Sina en Menno en Adriana Vrendenberg (die al om 6 uur bij ons gekomen was) met W.Westenberg in zee, met Wassenaar en 2 zusters en Boetje en Fokel. In 2 uren waren zij op Wieringen, bezochten Dominee Huizinga enz. Des namiddags half 8 weer in de haven, hadden zich regt geamuseerd, niemand zeeziek.

6 September 1869. Vrendenberg verhaalde mij gister dat hij een brief van Dolfina Wentink had gehad. Zij was best te vreden bij Dominee Deenik.

29 September 1869. Ik stond des namiddags gereed om bij het schoone weder met Vrendenberg naar den Hoorn te wandelen (Krans bij Wieringa), toen geroep (en klokgelui) van "Brand in de Weverstraat" mij eensklaps derwaarts deed ijlen, waar ik het achterhuis van den Heer Dijt brandende vond. Elk was aan 't bergen van goed, ik hielp mede zooveel ik kon (in 't Weeshhuis) tot dat het huis geheel ledig was. Ik bleef meestal bij den brand, nu eens bij Dijt, dan bij zijne vrouw ten huize van Maartje Plavier. De brand bleek ontstaan te zijn door 't broeyen van 't hooi en niet aangestoken te zijn door het kleine kind, zoo als men eerst meende.

Katrina en Sina hielpen ook water pompen, 3 spuiten waren werkzaam. Van 11-12 uur was ik er weder. Men had het geheele gebouw rondom de hooyberg, waarin 28 wagens of 42000 pond best gewonnen hooi zaten, nedergerukt, maar kon het vuur nog niet doven ofschoon men het volkomen in bedwang kon houden. De geheele omgeving van het huis was verwoest.

6 October 1869. Des avonds hadden Katrina en Sina hier damesvisite, Pauline, Johanna, Henriette Bok, Jette Ensing, Kitty van der Kulk, Marianne Bakker. Eene zeer vervelende avond.

21 October 1869. Samuel zond aan Katrina en Sina een paar fraaije Fransche boeken over de Elzas.

24 October 1869. Willem Boetje belooft zijn portret, verkrijgt dat van Katrina.

22 November 1869. Met schipper Timmer een valiesje met mantel en hoed voor Katrina uit Groningen ontvangen, daarbij brief van Dirk.

6 December 1869. Mina Bakels met Sina en Katrina de avond bij Margo en Rina gepasseerd. Katrina is zeer in haar schik met hare present lettergebak, kraagjes (van onbekende) en vooral met het boek "Het Vrouwenleven" haar door Sina beschikt.

10 December 1869. Ik des avonds bij Veenstra. Hij teekent de papieren van 't kindergeld voor Sina.

31 December 1869. Van de week is er al druk schaatsen gereden. Sina heeft het ook nog even geprobeerd.

1 January 1870. Des middags en namiddags 95 bezoekers aan huis gehad en ruim 200 aan de deur. Vrendenberg meende er wel 300 aan huis gehad te hebben. Wij hadden het niet overdruk. De laatste was Ensing.

Brief van Samuel: Hij had in Leeuwarden voor de Vereeniging Nijverheid gesproken over de rioolkwestie. Had geloogeerd bij een vriend die van Ternaard komt, bij die gelegenheid heb ik Dominee Deenik en Dolfine Wentink ook nog gesproken. Dolfine mopperde dat Katrina en Sientje haar in 't geheel niet meer schreven.

12 January 1870. Sina had gister vernomen dat mevrouw Riet sukkelde, en haar geschreven of zij zou komen helpen voor een dag of wat. Dit wordt gracieuselijk aangenomen. Des namiddags rijdt zij en Christins [Lulofs] met een wagen van H. Kikkert naar de Waal, om morgenochtend met Dominee Bakker naar Cocksdorp te rijden.

14 January 1870. Briefje van Sina van Cocksdorp.

17 January 1870. Sientje was 's morgens met Reuvers van Cocksdorp gekomen. Zij was zeer genoeglijk bij Riet geweest, roemde zeer de hartelijkheid in dat huisgezin.

14 January 1870. Dirk en Koos berigten mij hunne blijde verwachting van een onbekende logé in de zomertijd, waardoor zij allicht niet op Texel zullen komen. Dit berigt veroorzaakt ons levendige blijdschap.

6 Maart 1870. Katrina heeft gister haar koffer gepakt en in de laatste dagen, ook nu, de noodige afscheidsvisites gemaakt.

7 Maart 1870. Katrina vertrekt des namiddags 3 uur met Bakker met de diligence naar 't Oude Schild en verder over Nieuwe Diep naar Koog aan de Zaan.

8 Maart 1870. Ik hoop dat Katrina gister gelukkig aan de Koog aan de Zaan mag zijn gearriveerd.

9 Maart 1870. Brief van Katrina.

13 Maart 1870. Burgemeester Loman was l.l. donderdag te Koog aan de Zaan geweest en had Katrina in welstand ontmoet.

8 Maart 1870. Sina heeft zich gisteravond bij Keyser goed vermaakt, Daar waren Bruno Bok en vrouw en Ensing en Buisman. De oudste wijn kwam ter tafel. Boks toast op Keyser was zeer vleijend.

Sien kwam eerst zeer laat, welligt 4 uur te huis, sliep niet, was dientegevolge vandaag niet zeer vlug.

16 Maart 1870. Sina des avonds bij Margo Keyser met een groot getal van jonge dames.

17 Maart 1870. Sina's verjaardag. Vele brieven, van Dirk en Koos, Menno, Katrina, Tj. Boetje van Sneek. Ik gaf haar tot aandenken een gouden ring met gelen steen. Bakels zuster nam afscheid.

22 Maart 1870. Des avonds komt onverwacht Albertine Hesterman van Amsterdam hier logeren tot morgen, op reis naar Cocksdorp. Sina had haar voor een week of drie een brief geschreven doch die was haar niet ter hand gekomen.

23 Maart 1870. Sina bragt den avond door bij de weduwe Dijksen met Margo en Rina, mevrouw Koning enz enz.

Brief geschreven aan Katrina.

25 Maart 1870. Huwelijk Bakels en Fokel.

Des namiddags Sina bij Jet Ensing om gezamelijk kinderjurkjes te naaijen voor Koos.

29 Maart 1870. Brief aan Katrina geschreven die nu te Haarlem bij Mevrouw Boetje logeert (daarin 10 gulden gesloten voor een kleed voor Sina te koopen).

31 Maart 1870. Sina vanavond bezoek afgelegd bij Ensing enz. De avond doorgebragt bij Bok (waar zij mij ook kwam vragen, doch ik bedankte).

1 April 1870. Brief van Katrina uit Haarlem.

7 April 1870. Sina tegen de avond naar de Waal. Margo en Rina hier gisteravond, van Amsterdam terug gekomen. Aldaar Bloemententoonstelling.

12 April 1870. Des avonds komt Katrina gelukkig weer te huis na ruim 5 weken op reis te zijn geweest en vele genoegens te hebben gesmaakt te Koog aan de Zaan, Amsterdam, Haarlem, waarvan zij uitvoerig verslag deed.

23 April 1870. Sina heeft sedert 14 dagen pijn in de rug, zoodat wij Ensing te hulp hebben moeten roepen. Bloedzuigers, Spaansche vliegen. 't Is nu wat beter. Katrina heeft haar voet wat verstuikt.

Katrina schreef van de week een brief om Grietje van Driessen, die sukkelende is, uit te noodigen om, daar de Doctor verandering van lucht voor haar wenschte, hier een tijd lang te komen.

2 Mei 1870. Katrina is niet regt goed in orde, geen eetlust. Sina druk met de schoonmaak bezig.

8 Mei 1870. Katrina des namiddags visites gemaakt bij Bok enz.

Sina meent dat hare kleeren niet goed genoeg meer zijn om mede uit te gaan. Zij spreekt er met mij over of zij niet zal trachten een eigen bestaansmiddel te vinden, bijvoorbeeld bij het onderwijs. Ik doe haar opmerken dat de noodzaak daartoe voor 't oogenblik niet dringt, dat ik hoogst ongaarne zou zien dat mijn huisgezin nog kleiner werd, dat zulks welligt moest maar dan ook nog kan geschieden als ik er eenmaal niet meer zou zijn.

10 Mei 1870. Katrina en Sina met Christina Lulofs naar den Hoorn, waar zij den dag zullen doorbrengen naayende met de naaymachine.

25 Mei 1870. Des avonds Margo en Rina hier. Katrina was vanmiddag mede geweest naar Brakesteyn.

29 Mei 1870. Dominee Bakker verzocht, dat terwijl Christine Lulofs dezer dagen gaat vertrekken, Sientje of Katrina bij de ongesteldheid zijner vrouw (laboreert aan de borst) daar haar plaats een dag of wat vervullen zou. Waartoe zij wel willen overgaan voor een niet al te lange tijd.

Des avonds Margo en Rina hier. Katrina was vanmiddag mede geweest naar Brakenstein.

31 Mei 1870. Katrina des voormiddags (in de vroegte de wasch) naar de Waal, om daar Christna Lulofs, die vandaag vertrekt, bij hare zuster eenige dagen te vervangen.

2 Juny 1870. Katrina aan de Waal, kwam nog even te huis daar zij om Doctor Ensing was geweest om dien bij Marianne te halen die radeloos was van pijn in de zwerende borst. Ensing niet te huis. Katrina daarover zeer verontwaardigd.

3 Juny 1870. Verjaardag Huizinga. Fokel had intusschen een hoed voor Sina opgemaakt.

10 Juny 1870. Katrina teruggekomen van de Waal. Marianne is nu veel beter.

11 Juny 1870. Logeergasten [gekomen] met de stoomboot Zijlstra: Aurelia en Anna Veenstra en Grietje van Driessen.

Dominee Bakker naar Barsingerhorn, Sientje naar de Waal, om daar te blijven tot zijn wederkomst [op 14 Juny].

16 Juny 1870. Wij met ons gezelschap, daarbij Adriana Vrendenberg-Koning, te zamen 7 personen, des morgens half 9 uitgewandeld naar de Koog. Het was een zeer schoone dag. Ik bij Reijer Daalder. Van deze kregen wij in de duinen koffij enz. Wij bragten in de duinen en op 't strand genoeglijk eenige uuren door. Ik met Anna in zee. Reijer Daalder bragt ons met de wagen (8 personen daarin) over de Waal naar huis. Half 5 te huis.

19 Juny 1870. Des namiddags Grietje, Aurelia, Anna en Katrina, met de familie S. Keyser en logeergasten van jufvrouw Dijksen, naar Brakesteyn en daar wijn gedronken, genoeglijk.

Sina had Adriana Vrendenberg bij zich.

19 Juny 1870. Brieven ontvangen van Dirk (ter begrafenis geweest van Holkema te Oldeboorn).

22 Juny 1870. Aurelia, Katrina en Sina des morgens 3 ure opgestaan en naar de Hoogte gewandeld om de zon te zien opkomen. Het was echter vrij nevelig, zoodat zij er niet alle voldoening van hadden. Te 6 ure waren zij weer te huis en namen nog eenige rust.

27 Juny 1870. Sina was zoo even met zware hoofdpijn naar bed gegaan. Zij was koortsig den geheelen nacht en morgen, en moest ook vandaag het bed houden. De logeergasten doen mede zooveel mogelijk tot hare oppassing. Daar Doctor Ensing vanmorgen op reis is gegaan voor een dag of 5, zoo roepen wij tegen de avond P. Stiggelbout, die oordeelde dat het wel spoedig gaan zou.

6 July 1870. Katrina verjaart (wij laat, kwart over 9, aan 't ontbijt). Alles in opgeruimde stemming. Brief van familie Feenstra en van Mina Bakels. Boekgeschenk van Aurelia en Griet (parapluie van mij). Steeds regen of donkere lucht. Des namiddags klaarde het weder op. Wij gaan naar de Tent. Ensing en vrouw tevergeefs aan huis geweest.

Schoone avond. De dames paard gereden (Willem Westenberg). Aldaar de families Vrendenberg, Wassenaar, Bakels, dames Sambeek.

Afspraak gemaakt om morgen te 8 ure bij Wassenaar te zijn om naar Wieringen te reizen. Elk zou voor eigen proviand zorgen.

9 July 1870. De logées Griet, Aurelia en Anna met de wagen van J.C. Bakker naar 't Oude Schild om met de stoomboot Burgemeester Zijlstra naar Harlingen te reizen en 's avonds waarschijnlijk over Akkrum nog te Sneek te arriveren. Wij hebben een genoeglijke tijd (4 weken) hier met elkaar doorgebragt.

12 July 1870. Een leeuwerik voor Katrina gekocht.

Van de totale maansverduistering gisteravond was hier door de betrokken lucht niets te zien.

13 July 1870. Klaas en Menke de Waard komen.

28 July 1870. Sina is weer veel beter en opgestaan.

13 July 1870. Willem Westenberg bij ons, plan gemaakt om vrijdag een tocht te maken naar Akyab [boerderijtje met uitspanning bij de Stuifdijk].

14 July 1870. (Neef) Klaas de Waard met Willem Westenberg naar Akyab om toebereidselen te maken.

15 July 1870. Des morgens ruim 10 uur Katrina, Sina, Menke de Waard, Adriana Vrendenberg, Klaas de Waard en Willem Westenberg uitgereden met een wagen van Doorn (Prins Hendrik Polder) naar Akyab en aldaar genoeglijk den dag gepasseerd met de families Westenberg, Wieringa, Bakels, Bolding en Sambeek, tezamen 19 personen. Des avonds te 11 ure weer te huis.

3 Augustus 1870. Naar de Tent, ook Boetje en Sjoeke. Ik vernam van de Meisjes dat zij eenige woorden met hem gehad hadden, die Katrina deden zeggen dat hij wel wat voorzichtiger mocht wezen met jonge Meisjes het hoofd op hol te brengen.

10 Augustus 1870. Samuel verzocht mij des voormiddags beneden te komen, waar hij met Dolfina (en Katrina en Sina) mij wachtte. Hij gaf mij toen te kennen dat hij Dolfina zich tot vrouw wenschte, en of ik dit goedkeurde. Ik sprak daarop hem hartelijk en ernstig toe en gaf gaarne mijne toestemming. Met vele gelukwenschen namen wij Dolfina op in onze kring.

31 Augustus 1870. Naar de Tent. Sina had daar de gelegenheid om Engelsch te spreken met de Kapitein van het onlangs gestrande ship die daar met Herman Westenberg kwam.

3 September 1870. Des namiddags vernemen wij van Willem Westenberg van een telegram vermeldende dat Keizer Napoleon krijgsgevangen is, welk berigt grootelijks verblijdt.

De Meisjes des namiddags met Willem Westenberg enzovoort naar de Fonteinsnol bij 't Elzenbosch.

5 September 1870. Krans bij Bakker.

Sina was ook bij Bakker, had daar een mandje peeren gebragt. Marianne noodigde haar tegen donderdag, maar sprak zoodanig van Katrina, dat Sina zich krachtig tegen haar verzetten moest en spoedig heenging.

6 September 1870. Sina schrijft aan Marianne een krasse brief. Zij bedankt om donderdag te komen als Marianne blijft meenen dat Katrina haar niet welgezind zou zijn.

7 September 1870. Bakker hier, spreekt niet over Sina's brief. Na zijn vertrek komt een brief van Marianne tot antwoord, zonder verontschuldiging. Zij verlangt dat Katrina en Sina, zoo zij alles uit de weg willen hebben, vrijdagnamiddag zullen komen.

9 September 1870. Ik bij Bakker, Katrina en Sina aldaar, met haar naar huis gewandeld. Marianne had over 't punt van verschil geen woord gesproken.

15 September 1870. Bij Klaas Brouwer. Ik koop daar voor Katrina een kooi met een vogel die zij een kwartel noemen. Willem Westenberg zegt te meenen dat 't een patrijs is.

22 September 1870. Katrina en Sina terug, zeer verheugd over haar uitstapje (van middag zeilpartij).

14 October 1870. Katrina des voormiddag naar Marianne Bakker, aldaar haar zuster Trijntje Lulofs. Sina tegen de avond ook daarheen om haar af te halen.

19 October 1870. Woensdag. Katrina en Sina des avonds bij Jet Ensing, aldaar Margo en Rina, en Lina Bok. Katrina beklaagde zich dat zij zich op die gezelschappen zoo verveelde en zelve vervelend was.

Hierover spreekende verklaarde zij dat zij zeer gaarne op eene Meisjesschool geplaatst wilde worden om zich te bekwamen tot onderwijzeres in eenig vak, bijvoorbeeld Natuurlijke Historie, zij wilde gaarne zichzelve eene positie in de maatschappij verschaffen.

Wij kwamen eindelijk overeen in het besluit dat ik eens per brief zou informeren naar zoodanige inrigting te Haarlem, of elders, en de voorwaarden van toelating.

21 October 1870. Des namiddags ik met Katrina gewandeld naar de Mient. Bij Maarten Koorn en vrouw thee gedronken. De vrouw is nog zeer mistroostig. Aldaar Jakob Lindeman.

21 October 1870. Ik intusschen brief geschreven bij dien van Katrina aan Dirk, om zijn gevoelen te vragen over haar plan om zich te laten vormen tot onderwijzeres.

21 October 1870. Krans bij Wassenaar, ik met Vrendenberg derwaarts, gevolgd door Katrina en Sina die daar eene nicht logée wilden verwelkomen (Cornelia van Ameyde Duin).

21 October 1870. Katrina en Sina op avondvisite bij Marretje Keyser-Kuiper met Margo en Rina.

25 October 1870. Ik naar de Waal , met Sina daarheen, zij bij Marianne [vrouw van Dominee Bakker]. Ik haar des avonds afgehaald.

De Meisjes waren op avondvisite bij den Heer Simon Keyser, aldaar Bok jr en Ensing en Schippers. Zij kwamen om 3 uur in den morgen te huis.

25 October 1870. Des avonds tusschen 7 en 8 ure, terwijl ik in de Catechisatie was, scheen er een allerschoonst NOORDERLICHT, tot mijn leedwezen niet door mij gezien, wel door Katrina en Sina. De geheele hemel was rood gekleurd.

27 October 1870. Gisteravond, toen Wassenaar hier was, kwam er berigt dat Christina Vrendenberg gelukkig door haar examen gekomen was als hulponderwijzeres te Haarlem, niettegenstaande zij er met de koorts op afgegaan was en niet anders dacht dan dat zij zou worden afgewezen. Wij besloten om terstond naar Vrendenberg te gaan om te feliciteren (Wassenaar en vrouw en Sina en ik) gelijk wij deden.

28 October 1870. Van Dirk hadden wij ook dezer dagen een uitvoerigen brief ontvangen over het plan van Katrina om onderwijzeres te worden in Natuurlijke Historie. Dirk raadde haar aan liever aan Nederlandsche Letterkunde. Zij leest nu druk Van Kampen "Nederlandsche Letterkunde" en betoont veel studieijver. Wil zich ook met kracht op het Fransch toeleggen, daartoe Langenscheids "Zelfoefening" besteld.

Met Katrina en Sina naar de Kikkert, een talrijke vergadering. Redevoering tot aanprijzing van het Roode Kruis van 7 tot 10 uur. Men wilde de afschuwelijke oorlog door liefde doen verdwijnen.

Dominee Bakker kwam later om een min gunstige indruk weg te nemen dien hij maandagavond hier gemaakt had. Hij had niet gemeend om Katrina en Sina eenigzins te beleedigen of te declineeren, hij wilde alleen maar dat wij erkennen zouden dat zijne vrouw, in Amsterdam in andere kringen opgevoed en nu ook getrouwd zijnde, wel soms verlangen moest om met getrouwde vrouwen, of met getrouwde vrouwen die gelijke opvoeding genoten hadden te conserveren. Wij eindigden het gesprek daarover met mijne verzekering van onze welwillendheid. [Dominee Bakker is beroepen te Gorredijk en wil "nog vóór de winter" vertrekken. Niemand op Texel denkt dat het zijn vrouw daar beter zal bevallen, hoewel zijzelf daar "betere conversatie" verwacht].

7 November 1870. Katrina had gister eenige boeken van Noordhof (door Dirk) ontvangen betrekkelijk Nederlandsche Letterkunde. Zij is vanmorgen met vlijt daaraan begonnen te werken. Op voorstel van Sina zullen nu ook de Meisjes van Keyser mededoen in eenige Letterkundige oefeningen, die hedenavond ten huize van S. Keyser begonnen zijn met Katrina en Sina.

12 November 1870. Katrina heeft nu ook Servaas Fransche Spraakkunst ontvangen en zal daarmede beginnen. Zij is van de week dagelijks ijverig aan de studie geweest, zich afzonderende in de achterkamer.

13 November 1870. Te huis komend vond ik daar mevrouw Westenberg en dochter aan de mijnen een visite brengende op de verjaardag van Menke de Waard.

17 November 1870. Over Katrina : Waar 't noodig is, blijft zij echter in de huishouding de behulpzame hand bieden. Ik verheug mij zeer dat zulks met hare studie gepaard kan gaan, want ik zou mij zeer ongelukkig gevoelen als zij voor haar doel terstond het huis moest verlaten. Wij hebben het nu zoo regt genoeglijk met elkander, haar vertrek zou voor Sina en voor mij een zeer groot gemis zijn.

18 November 1870. Katrina en Sina naar den Hoorn.

24 November 1870. Katrina met Glijnis een afspraak gemaakt.

25 November 1870. Katrina naar den Heer Glijnis om daar de eerste les te ontvangen in Hollansche Taal enzovoort. Zij komt zeer vergenoegd terug, vol moed.

25 November 1870. Sina is sedert woensdagavond aan den Hoorn tot gezelschap van Fokel, die ongesteld is ten gevolge van schrik, en reeds 7 dagen volstrekt geen eten kan inhouden. Zij was hier eergister om naar Ensing te gaan.

27 November 1870. Zondag. Des voormiddags Monsieur Glijnis hier. Gesprek over het plan van Katrina. Het spijt hem dat hij slechts met moeite een paar uren per week voor de lessen zal kunnen afzonderen. Hij oordeelt dat ik haar ook eenig onderricht in het Latijn moet geven.

5 December 1870. Brief aan Samuel: Sina is met Fokel (die hier met Bakels voor 2 nachten gelogeerd is) naar Margo en Rina om daar getuige te zijn van de Sint Nicolaasdrukte in de straten. In 't begin van de avond was de familie hier te huis en zagen wij hier van tijd tot tijd troepjes van gemaskerden binnentreden, maar om half 10 begon de drukte ons te vervelen en sloten wij voor hen de deur. Er waren er dan ook geen bij waarop wij met bijzonder welgevallen konden staren. Sommigen stelden zich voor als vlugtelingen uit Parijs, die hunne waren hier kwamen te koop bieden enz. Het regenachtige weder maakte de bezoeken ook niet aangenamer.

14 December 1870. Ensing hier om Sina die een dikke wang heeft met kiespijn. Zij moet smeeren en met saliewater spoelen.

20 December 1870. Katrina des avonds bij Glijnis, daarna naar Margo en Rina, waar Sina ook is. Leesavond.

1 January 1871. Nieuwjaarsbezoek, [waaronder] vanavond nog Herman Westenberg met meer. Vannacht, terwijl ik nog op mijne studeerkamer zat, kwam Sina kort na 12 uur (ik meende dat zij al ter ruste was) bij mij en verzocht mij met haar te lezen het Nieuwjaarsgebed van Parker (uit zijne Gebeden), hetwelk ik natuurlijk zeer gaarne deed, en wat mij van haar zeer verblijdde. Het gaf aanleiding tot gemoedelijke gesprekken, die zoo ik hoop van blijvende heilzame indrukken zullen zijn op ons beiden.

4 January 1871. Bakels geeft Katrina les in 't Engelsch.

8 January 1871. Zondag. Des namiddags met Sientje naar 't Oude Schild. Ik bij Antje Breker, haar toestand is zeer treurig (kanker?). Haar zoon Pieter past haar trouw op.

10 January 1871. Berigt van de hospita van Menno, dat hij al sedert een week was weggegaan en nog niet terug was. Met Vrendenberg er over gesproken. Katrina en Sina schrijven aan Samuel en Dirk.

17 January 1871. Sina vanmiddag welligt ten gevolge der vermoeijende reis van gister niet wel. Des avonds toch weer zoo veel beter dat Margo en Rina hier den leesavond konden houden.

19 January 1871. Bakels les in 't Engelsch gegeven aan Katrina.

25 January 1871. Katrina en Sina zouden naar den Hoorn, doch bleven te huis omdat Katrina vanmiddag les zou hebben van Glijnis. Bakels vanavond hier Katrina les gegeven.

1 February 1871. Katrina en Sina des voormiddags naar den Hoorn. Katrina Engelsche les en daarna teruggekeerd, Sina daar gebleven.

7 February 1871. Des avonds Margo en Rina hier. Katrina bij Glijnis.

9 February 1871. Brief geschreven aan Dolfina Wentink die morgen verjaart met een van Katrina en Sina.

1 Maart 1871. Bij ons werd ook jufvrouw List en hare zuster Jantje Plavier ingeënt. Met deze ons huis bezigtigd waar zij voor 25 jaar veel verkeerd had [zusters van wijlen Geppie Plavier, indertijd Meid bij Huizinga].

17 Maart 1871. Sina 23 jaar oud geworden. Des voormiddags de vrouw van Bakels hier, loopende. Des avonds de genoodigde visite Margo en Rina, Jet Ensing, Jufvrouw weduwe Dijksen, Jans Keyser (Marretje bedankte). Voorts des avonds laat Bakels en Ensing.

22 Maart 1871. Katrina en Sina vandaag naar den Hoorn. Katrina kwam vanavond terug, Sina zou blijven tot morgen.

28 Maart 1871. De Meisjes zijn druk met mijn studeerkamer aan den gang.

29 Maart 1871. Katrina niet naar den Hoorn geweest (schoonmaak).

3 April 1871. Hier de proponent Koekebakker voor de vacature van de Waal.

15 April 1871. Cornelis Keyser wil proponent Koekebakker, ik verklaar daar niet zeer voor te zijn.

17 April 1871. De schoonmakerij is gisteren geëindigd.

6 April 1871. Katrina naar den Hoorn.

22 April 1871. Ik des avonds met de Meisjes gewandeld om Mercurius, Venus, Mars en Jupiter tezamen te zien, wat volgens de Courant in tientallen van jaren niet zoo goed als nu geschieden kan, doch de wolkige hemel belette zulks.

29 April 1871. De proponent Koekebakker was reeds te mijnent, door C. Keyser met zijn wagen aangebragt. Hij was wel spraakzaam, maar sprak meest met Katrina en Sina. In spijs en drank zeer matig, houding nonchalant, niet zeer vurig van geest, niet de man om in belangrijke zaken een krachtig initiatief te nemen (preekte zeer goed).

[Huizinga vond de proponent Taconis beter.]

30 April1871. Katrina les bij Glijnis.

4 Juny 1871. Dominee Boetje van Appelscha sprak zeer gunstig van Koekebakker, doch het tegendeel van Taconis.

7 Juny 1871. Ik was vannacht niet wel geworden, braaklustig, was den geheelen dag zonder lust tot eten, rooken, werken.

8 Juny 1871. Ik nog onwel

9 Juny 1871. Ik nog altijd zeer onlustig, drankje van Ensing (op bestel van Sina).

10 Juny 1871. Ik nog steeds lusteloos, doch begon weer wat meer te eten. 's Avonds vrj laat Ensing hier, schrijft mij en nieuwe drank voor. Ik ben nu weer zoo goed als hersteld.

10 Juny 1871. Brief van Dolfina aan Samuel: Zij zijn hier allen bijzonder lief voor mij. Boeke, die hier morgen komt preeken, krijgen wij vanavond hier. Sien heeft zich druk geweerd en ook mijn hulp ingeroepen voor 't bereiden van een lekkere taart voor dat heer, waarvan Katrina zegt, dat zij dat om een bijzondere reden doet, plagerig natuurlijk.

Vader loopt des morgens expres naar de tuin om mij wat radijs bij 't ontbijt te bezorgen. Wij vliegen 's morgens om 't hardst naar de schel als de post komt.

14 Juny 1871. Naar de Tent. Bij het overschoone warme weder, bij het gezang der vogelen en het geuren der Meidoorns en het schoon gezigt op de Reede, waar een groote stoomboot onophoudelijk heen en weer bleef stoomen, de tijd genoeglijk doorgebragt, tot bezorgdheid voor een broeyerige lucht ons ten half 8 ure deed vertrekken.

16 Juny 1871. Dominee Boetje (bij Loman geloogeerd geweest) was vanmorgen in de Roomsche Kerk geweest, waar het 25-jarig pausschap van Pius IX gevierd werd. De preek had hem slecht voldaan, die pastoor kent geen Hollandsch namelijk om het goed te spreken. Zooals ik vanavond van de Meisjes hoorde, die ook de kerk bezien hadden, was deze door Willem Westenberg zeer fraay, zelfs prachtig met bloemen versierd, overal in het dorp wapperden de pauselijke en andere vlaggen.

4 July 1871. Katrina en Sina en Dolfina des avonds bij Margo en Rina Keyser met alle dames Vrendenberg.

6 July 1871. Katrina verjaart. Zij ontvangt Aurora 45, zal ontvangen photographie-album. De Keysers en Ensing hier te feliciteren.

Met Menno te half 3 naar 't Oude Schild gewandeld. Tuinder zegt ons dat Timmer met mijn zoon enz. in de haven is. Wij vinden ze daar wachten op een wagen. Eerste ontmoeting met de kleine Jakob in het achteronder van Timmer. Wij zeer verheugd elkaar te zien. Zij waren gistermorgen uit Groningen en vanmorgen half 3 uit Harlingen gegaan. Te half 3 in de haven gekomen. Vrij wat zeeziek geweest. Zij hadden een kindermeisje Johanna meegebragt.

7 July 1871. Katrina ontvangt een handvol brieven ter harer verjaring.

14 July 1871. Wij zaten genoegelijk op de overdekte plaats.

Laatstleden dingsdagvoormiddag had ik hier mijne latijnsche leerlingen Jan Timmer en Joh. Eelman in praesentie van Dirk en Katrina. Dirk examineerde ze in Wiskunde, Engelsch, Fransch, Duitsch, Geschiedenis oudere en nieuwere. Het bleek dat zij van alles vrij goed op de hoogte waren. Hij wees hier verder aan wat nog geschieden moest eer zij admissie examen konden doen en achtte een spoedige plaatsing op een Gymnasium noodig.

18 July 1871. Des avonds hier groote damesvisite, Jane Vrendenberg, Jane Dijksen met haar 2 logeés, Pleun en Margo en Rina, enz. Tezamen 13.

20 July 1871. Stikkel des voormiddags hier om Samuel en Dolfina in ondertrouw op te nemen.

22 July 1871. Van de week een voer zand in de tuin gekregen van Sijbrand Jansz Keyser voor Jakob om daarop te spelen.

Jan Smit, Menno en Sina en Margo dennenloof uit 't Boschje gehaald en daarmee de gaanderij versierd. Twee kleindochters van Vrendenberg komen Samuel en Dolfine een geschenk brengen.

25 July 1871. Waschdag.

1 Augustus 1871. Jan Smit den tuin opgeknapt.

Gasten ontvangen in de gaanderij, te zamen 21. Na de thee in de tuin gewamdeld. Verschillende vertooningen en voordragetn, alles voortreffelijk en tot algemeen genoegen uitgevoerd in de tuinkamer met open deuren, de gaanderij versierd met groen en vlaggen en met lampions verlicht.

Tegen 12 uur aan tafel in de binnenkamer, Dirk ceremoniemeester, tot half 4. Met eenige flesschen champagne werd 't feest besloten.

2 Augustus 1871. Zondag. Des morgens half 9 komt Martinus Wentink uit den Haag. Allen naar de Tent

Samuel en Dolfina druk aan 't inpakken.

3 Augustus 1871. Om half 11 naar 't Raadhuis. Aldaar Trouwplegtigheid door Burgemeester Loman . Te huis gekomen hield ik in de achterkamer een vaderlijke toespraak, over 't huwelijk, een verbintenis van groote eerwaardigheid, van innigheid, eenigheid en eindelooze duur, geëndigd met gebed en hartelijke welkomst der aangehuwde dochter.

Na 't middagmaal vertrokken Samuel en Dolfina met 't rijtuig naar de Haven om des avonds te Amsterdam, den volgenden avond te Keulen en zaterdagavond te Rüdesheim te zijn en daar een dag of 10 te vertoeven.

7 Augustus 1871. De heele familie naar 't Eijerland, Koosje en Martinus ook mee, ook Koos en de kleine Jakob en 't kindermeisje.

8 Augustus 1871. Vertrek Koosje en Martinus.

Koekebakker komt om de patorie in de Waal op te meten, hij is zeer weinig spraakzaam, zoodat zijn gezelschap mij weinig aangenaam is.

Des middags naar de Tent.

9 Augustus 1871. Naar de Tent met groot gezelschap, 's avonds bij S. Keyser groote visite. Wij met ons allen. Keyser bragt een toast op Koekebakker die hij tamelijk goed beantwoordde.

10 Augustus 1871. Koekebakker vertrokken.

11 Augustus 1871. Koekebakker zal met de 1e October komen.

11 Augustus 1871. Dirk verzamelt Texelsch idiomatie voor Moltzer.

Er zijn weer pokkenlijders bijgekomen, 2 in de Waalderstraat. Menno gaat met Ensing mee om te constateren of 't Pokken is.

Katrina en Sina met de sterke hitte naar den Hoorn geloopen, 't kind bezien met de kenmerkende neus van Bakels.

12 Augustus 1871. Samuel Meihuizen en verloofde N. van Calcar uit Zaandam en Janneke komen logeeren.

17 Augustus 1871. Wandeling naar de Koog. Samuel Meihuizen, Menno en ik een bad in zee genomen. Voorts in duin en op 't strand een aangename voormiddag doorgebragt.

1 September 1871. Wij des voormiddags met elkander naar de Tent en ons daar onderling vermaakt met wandelen, enzovoort. Jakob in de Zandkuil.

2 September 1871. Het boereplaatsje op de Hoogte in brand geslagen en in korten tijd opgebrand, dit was in 15? jaar de tweede maal en de derde dat het door de bliksem getroffen was. Menno, Sina en Janneke daarheen.

5 September 1871. Koos en Dirk vertrokken.

7 September 1871. Jufvrouw Gerten hier met de naaimachine. Janneke vertrokken.

25 September 1871. Katrina dagelijks (terstond na het vertrek van Janneke) weer druk aan de studie.

Sien druk aan 't klaarmaken voor de receptie van morgen (Koekebakker).

[Eind September komt Koekebakker met zijn zusters Aaltje en Grietje en eene Meid naar de Waal. De familie Huizinga helpt met de verhuizing en inrichting.]

26 September 1871. Katrina en Sina des voormiddags naar de Waal om daar toebereidselen te maken tot de ontvangst van Koekebakker. Cornelis P.Keyser met de wagen naar de haven om de familie af te halen, Koekbakker, Aaltje, Guurtje en de Meid. Ik in de Waal geholpen met 't plaatsen van de meubelen. Na half 5 vertrokken wij weder.

1 October 1871. Zondag. Bevestigingspreek in de Waal voor Koekebakker, ook zijn moeder en zuster Lobregt uit Deventer overgekomen. Des middags Koekebakker intrede-preek voor 300 toehoorders.

3 October 1871. Bij Buisman met Koekebakker en Wassenaar. Oesterpartij. Wieringa en Bakels hadden bedankt, daar Buisman gezegd had alleen de heeren en niet de dames te verwachten.

9 October 1871. Katrina bespreekt nog eens weer de vraag met mij of zij de reis zal ondernemen naar Sneek, naar het bruiloftsfeest van hare vriendin Grietje van Driessen, waartoe zij uitgenoodigd is. Eindelijk, eindelijk, na alle bezwaren te hebben voorgesteld en ernstig aangedrongen, besluit ik om haren hoogsten wensch te vervullen om die belangrijke uitgaven daarvoor er aan te kosten te leggen, wijl zij het zoo vurig wenscht, het geen haar verheugt, terwijl het haar smart dat zij nu alleen, zonder Sina, die vreugde zal genieten.

11 October 1871. Sientje naar Margo en Rina, pas van hare Zwitsersche reis terug gekomen. Zij bragten voor Katrina en Sina elk een gouden ring mede tot welkom te huis.

18 October 1871. Des avonds Margo en Rina hier met hare logeergast Jufvrouw de Bleijker uit Clinasse in Michigan in Noord Amerika, met wie ik een paar uurtjes zeer genoeglijk spreek. Dochter van Paulus de Bleijker, vroeger boer in 't Eijerland, nu grootgrondbezitter in Kalamazoo in Michigan.

20 October 1871. Brief aan Samuel: Tot mijn blijdschap moet ik zeggen dat de Intreepreek van Koekebakker een zeer gunstige indruk heeft gemaakt en dat de nieuwe dominee zijn taak goed schijnt te begrijpen. Wij hebben aan hem en zijn zuster veel gezelligheid gewonnen, zoodat er niet veel dagen in de week verloopen, dat wij niet de een of ander eens zien.

Hij komt wel wat stroef voor, en zeer levendig in gezelschap is hij ook niet, maar 't ontbreekt ons aan stof tot discours toch niet. Er is natuurlijk ook veel waaromtrent ik hem kan inlichten.

25 October 1871. Visite van Margo en Rina en jufvrouw de Bleijker.

1 November 1871. Margo en Rina en jufvrouw de Bleijker (thans bij Jane Dijksen geloogeerd) hier koffij gedronken.

Katrina en Sina de laatste tijd verbazens druk met naayen.

Katrina druk met afscheidsbezoeken, met inpakken (in koffer van Ensing).

2 November 1871. Des morgens 4 uur Katrina aan de diligence gebracht om met Timmer naar Harlingen en vervolgens naar Sneek te reizen ter bruiloftsfeest.

5 November 1871. Brief van Katrina uit Leeuwarden waar zij zich sedert donderdagavond zeer genoeglijk bij Samuel bevond, om zaterdag naar Sneek te gaan.

8 November 1871. Sina des avonds naar de weduwe Dijksen, aldaar Margo en Rina en Martha de Bleijker, ook Fokel en Let die vooraf hier even waren.

9 November 1871. Sina des namiddags naar de Waal, Koekebakker. Bij ongunstig weder des avonds half 10 door hem geleid terug.

20 November 1871. Krans bij Van Vledder. Sina en ik bleven dezen dag bij Koekebakker eten. Ik verhaalde de geschiedenis van mijn vraagboekenstrijd.

26 November 1871. Zondagavond verslag van 't Bijbelgenootschap. Vrendenberg was opgeruimd en wel. Wij aten met Koekebakker en zuster thuis.

Dominee Wieringa komt met het gerucht van Dirk Keyser uitgegaan dat de zaken van Jan en Anton Vrendenberg in Amsterdam fout waren. Na overleg spoedde ik me naar Dirk Keyser. Hij bevestigde mij de waarheid en deelde mij de brief mede waarin stond dat zij beide gearresteerd waren. Dominee Wieringa nam op zich om Vrendenberg, die blijkbaar van niets wist, er opmerkzaam op te maken. Vrendenberg had uit een briefje van zijn zoon Henk uit Amsterdam zoo even juist iets daarvan vernomen. Ik ging te 11 ure er nog even heen (Vrendenberg en vrouw gaan straks 3 uur op reis). Groot was ons aller ontsteltenis en verslagenheid. Ik kon de eerste uren niet slapen, net zoo min als Sina.

28 November 1871. Ik naar het huis van Vrendenberg, nadat Sina er geweest was en vernomen had dat zij uiteindelijk berigt hadden dat de broers een fout in hunne zaken begaan hadden. Ik bleef bij Leentje, Betje en Christine een tijdlang praten, zooveel mogelijk haar opbeurende, doch daar was weinig stof toe. Sina hoorde van Loman dat het tekort van de Vrendenbergs 70.000 gulden bedroeg.

5 December 1871. Berigt van Hendrik Vrendenberg dat de curators gezegd hadden dat zij de zaken nu veel gunstiger inzagen dan in de beginne, en dat er van opzettelijke opligterij geen sprake kon wezen. Vrenderberg c.s. veel opgewekter. Gelden weg. Jufvrouw doet de Meid weg, alle 3 dochters moeten voor eigen onderhoud zorgen enz.

De dochtertjes van Leentje hier te ten. Sientje hield ze zoo vroolijk mogelijk en maakte des avonds een Sint Nicolaasgeschenk voor hen klaar.

5 December 1871. Brief van Katrina uit Groningen. Zij was in Sneek ettelijke dagen ziek geweest en eerst zaterdag te Groningen gekomen.

6 December 1871. Sina maakte een Sint Nicolaasgeschenk voor de dochtertjes van Leentje Vrendenberg klaar.

7 December 1871. 2 voet sneeuw. Sina schrijft naar Katrina dat zij haar wederkomst maar moest uitstellen tot in February als de schepen weer zouden varen- Timmer voer toch welligt al niet meer, zoals Jan Timmer (latijnsche leerling) mij vanmorgen zeide.

10 December 1871. Sina had aan Aal Koekebakker tot Sint Nicolaas een kraagje gezonden, en van haar ontvangen een mooie boezelaar.

14 December 1871. Brief van Katrina, nu in Grijpskerk. Zij rekent er reeds op na 't schrijven van Sina dat zij de winter overblijft.

21 December 1871. Verjaring Vrendenberg, 65, geen feestdag. Leentje en Adriana zullen zich hier belasten met het onderwijzen van vrouwelijke handwerken. Betje zou in conditie gaan bij Dominee Loman, doch men verlangde van haar wat zij niet kan volbrengen, dagelijks anderhalf uur het kind langs de straat dragen. Die voorwaarde was echter eenigzins gewijzigd en nu zou zij het 1 maand proberen.

Sina aan Katrina geschreven, daarbij een brief van Adriana.

25 December 1871. Wieringa en Van Vledder spraken van de Preekstoel af tegen de Modernen.

Ik met Sina en Bakels naar den Hoorn, aldaar bij Fokel en Let [Dominee] Koekebakker en zuster. Den dag er zeer genoeglijk doorgbragt, doch jufvrouw Koekebakker werd ongesteld, werd om kwart voor 10 met de wagen bij ons te bed gebragt, hoofdpijn.

27 December 1871. Brief van Katrina uit Sapmeer, is best te vreden, heeft al een zeer genoeglijke samenkomst met Professor Moltzer gehad.

1 January 1872. Katrina is zeer gelukkig in hare afwezigheid van hier. De lessen van professor Moltzer bevallen haar uitstekend.

6 January 1872. Ik des avonds ten 8 ure mijn preek klaar en toen in duister onaangenaam weer geloopen naar de Waal, waar Sina 's middags al was heen gegaan. Aal Koekebakker jarig.

20 January 1872. Des avonds brief van Katrina te Sappemeer.

23 January 1872. Brief Katrina. Moltzer had hare kennis van de grond der Taal nog te gering bevonden. Zij moest daarin nog privaatlessen nemen. Ze stelde nu voor om dit te doen bij den Heer Franken te Sapmeer, terwijl tante Obbina haar met plezier nog 3 maanden houden wilde. Brief goedkeurend beantwoord.

30 January 1872. Onze Meid Martje des morgens naar 't Vlie met haar Jonas Schagen naar hare moeder voor een dag of 8, zoodat ik nu voortaan met Sina alleen ben, die gelukkig weer vrij goed in orde is.

1 February 1872. Sina besteedt in den laatsten tijd al hare vrije oogenblikken aan het vertalen van den Engelschen tekst der Volksprenten die ik bestemd had voor catechisanten, terwijl Aaltje Koekebakker haren vertaling overschrijft.

6 February 1872. Twee der Engelschen platen gegeven (bij loting) aan wie 't meest van mijn preek van zondag kon vertellen. Zij vielen ten deel aan Antje Vonk en Jan Jansz Bakker.

2 February 1872. Martje is nog steeds aan 't Vlie.

5 February 1872. Verjaardag eertijds van Grietje.

5 February 1872. Martje weer te huis.

10 February 1872. Brief van Katrina uit Sapmeer, best in orde.

14 February 1872. Koekebakker hier den ganschen avond, wat mij om mijn werk niet best pastte.

[Ze zien Koekebakker nét niet elke dag, bijvoorbeeld op 15 February bij Glijnis waar Ensing het zenuwstelsel van het menselijk ligchaam verklaarde, op 16 February belijdenis van Koekebakker aan de Waal, 17 February Koekebakker hier gegeten, 18 February Doopbediening, ook Koekebakker daarbij, 19 February Krans waarbij ook Koekebakker, met middagmaal met zuster Aal en Bakels en vrouw bij Huizinga, en 22 February Sina naar de Waal, daarna Aal Koekebakker hier, 's avonds bloedsomloop, waarbij Koekebakker.]

26 February 1872. Sina vanavond met jufvrouw Dijksen en anderen naar een kinderconcert in de Kikkert.

11 Maart 1872. Logeetje Anna Wassenaar door Martje naar 't Oude Schild gebragt.

15 Maart 1872. Brief aan Samuel en Dolfina over hulp bij Dolfina's bevalling: Alle mijne zoons werken nu reeds voor de pers. Ik wil zeer gaarne dat een mijner dochters ulieden gezelschap houde in den tijd dat haar hulp u 't meest van dienst zou kunnen zijn, maar Sina kan nu moeilijk weg. Geheel alleen hier ettelijke weken te zijn is iets waartegen ik zeer opzie. Ik hoop dat Katrina zal kunnen uitbreken [die was in Sapmeer].

17 Maart 1872. Sina jarig, des voormiddags Ensing en vrouw, Margo en Rina en Jans Keyser. Des namiddags of avond Koekebakker en jufvrouw Sientje Pieper (uit Wormerveer) (Aal ziek) (Wassenaar en vrouw om ziekte van hun zoontje verhinderd), Fokel en Bakels, Margo en Rina. Deze 4 bleven hier boterham eten. Vanmiddag en avond brieven ontvangen van Leeuwarden en Sapmeer en elders.

20 Maart 1872. Sina naar Leentje Vrendenberg om haar te helpen met het onderrigt der kinderen in de brei- en naaischool.

3 April 1872. Reeds eenige dagen spit in den rug, kramppijnen in de beenen.

Brief aan Samuel en Dolfina: Gij spreekt ervan of ik nog terug kan komen op mijn besluit om van 't voorjaar niet te reizen. Dat reizen heeft voor mij de aantrekkelijkheid niet meer van vroeger jaren. Al zou ik 't anders willen hebben, het is toch maar zoo, dat de ouderdom komt met gebreken. Vooral lastig is het mij, dat ik niet meer zoo scherp hoorals vroeger en dat de kracht des geheugens ook niet beter wordt. Als men wat op jaren komt vindt men ook buitendien meerdere bezwaren [maar hij zal toch in Mei maar op reis gaan om Sina de gelegheid te geven in Leeuwarden te helpen].

10 April 1872. Sina is van de week aan de schoonmaak op de zolder begonnen.

17 April 1872. Sina aan de studeerkamer.

19 April 1872. Onze woonkamer wordt schoongemaakt.

21 April 1872. Aal Koekebakker blijft hier ook vannacht met haar Meid.

26 April 1872. Sina brief aan Cornelie Kikkert.

26 April 1872. Telegram ontvangen berigtende de bevalling van Dolfina. Alida geboren.

Brief aan Samuel en Dolfina: Mogt ik kunnen hopen, dat zij in eenige, in de meeste, ja in alle opzigten het beeld zal vertoonen der onvergetelijke, der edele vrouw wier naam zij draagt, zij 't dan ook dat gij haar in hare waarde niet hebt kunnen leren schatten om haar te vormen juist naar haar beeld.

27 April 1872. De schoonmakerij van het huis vandaag klaargekomen.

1 Mei 1872. [Reis naar Leeuwarden en Groningen]. De papegaay logeert bij P. Roeper. Na het avondeten alles gesloten hebbende wandelden wij, Sina en ik benevens de Meid Martje Visser naar 't Oude Schild. Timmer zei dat hij voortaan van mij en mijn huisgenoten geen geld meer voor de overtogt wilde aannemen.

[Sina bleef in Leeuwarden bij Dolfina die pas bevallen was, Huizinga reisde, 2 dagen na de kraamvisite, verder naar Groningen.]

Samuel bewoont een zeer goed huis, ofschoon wat kleine kamers, daarbij komt dat het er zeer gehorig is, zoodat men bijkans alles wat er bij de buren voorvalt hoort en omgekeerd. De bevalling van Dolfina was zeer voorspoedig geweest.

8 Mei 1872. Leeuwarden. Sina was laatstleden maandag bij 't vertrek van Katrina zeer droevig geweest. Samuel had toen een groote wandeling met haar gedaan.

22 Mei 1872. Sappemeer. Gister voormiddag met Katrina uitgewandeld, zij ging naar Meester van den Berg om voor te stellen dat zij vervolgens eenige uren op zijn school zou werkzaam zijn om zich te oefenen in het practisch onderwijs. Meester had haar gaarne aangenomen. [Afgesproken] dat zij daar nu een paar voormiddagen in de week bij het onderwijs in de hoogste klasse onder zijne leiding zou bezig zijn, en zich met het onderwijs in de Nederlandsche Taal zoude belasten, waarmede zij zeer tevreden was. Van der Berg had haar al terstond doen opmerken dat zij haar snel spreken wat moest matigen.

Katrina ging haar les halen bij den Heer Franke.

24 Mei 1872. Ik des avonds 7 uur naar den Heer Francke die les geeft aan Katrina. Hij woont schuin tegenover de Burgerschool. Het was er niet zeer net. Hij sprak veel lof van Katrina, helder hoofd, goed geheugen, best oordeel, groote vlijt. Hij had haar gaarne reeds dit jaar klaargemaakt, maar dat bleek toch onmogelijk te zijn. Hij was eerst hulponderwijzer geweest, had zich toen op Geschiedenis en Nederlandsche Letterkunde toegelegd waarvan hij actes had verkregen in 1867 en 68. Naar ik verneem is hij getrouwd aan eene muzikantenweduwe, die mij toescheen even zoo als hij zelf tot de lagedre standen te behooren. Ik zeide hem dat ik het lesgeld van Katrina voldoen wilde, hij schreef toen een kwitantie van 166 gulden, elk uur op 1 gulden rekenende, en dus de eerste maanden op 18 gulden per week. Ik betaalde hem niet dan hoogst ongaarne zonder dit echter te zeggen, wijl ik morgen, na eerst Katrina gesproken te hebben, nadere afspraak met hem wilde maken.

Deze morgen met Romke en Obbina gesproken over het verblijf van Katrina alhier, op welke wijze ik dat zou kunnen vergoeden? Zij zeiden dat daarvoor geenerlei vergelding werd verlangd, maar dat Katrina hier kan blijven zoolang dit voor haar leeren nodig werd geacht.

Des namiddags kwam den Heer Francke bij mij met wien ik nu de afspraak zoodanig maakte dat hij zijn onderwijs zou zamendringen tot een viertal uren per week, te vergelden met 4 gulden, terwijl hij dan, zoo hij wilde mogt voortgaan met dat onderwijs langer te doen duren, doch dit voor zijne rekening. Van het bezien van de Burgerschool kon nu natuurlijk niets komen.

[Bij Dirk laat Huizinga 100 gulden achter t.b.v. Menno en voor boeken voor Katrina.]

7 Juny 1872. Weer te huis op Texel. Martje had ons al eene week verwacht.

8 Juny 1872. Sina des namiddags weder naar Leentje Vrendenberg om haar te helpen met de schoolkinderen.

15 Juny 1872. Vriendin Rina, dochter van S. Keyser, gaat trouwen met den Heer Everts uit Arnhem. Veel feesten.

19 Juny 1872. De trouwerij: des middags 12 uur Sina en ik naar 't Raadhuis bij het trouwen van Rina tegenwoordig geweest. Loman deed een treffende toespraak, onafzienbare menigte van menschen op daken.

9 Juny 1872. Rina Keyser de bruid met den Heer Everts. Sina daarhen op een partij tot 's nachts bij 4 uur.

16 Juny 1872. Zondag. Wij daar op een diner. Tegen half 3 scheidden wij, allen zeer vergenoegd.

18 Juny 1872. Tegen 6 uur des avonds Sina en ik gereden naar S.Keyser, naar de Tent van Bok, gerecipieerd aldaar door den Heer en Mevrouw Everts,. Het terrein met vlaggen en wimpels versierd, muziek in 't Bosch, honderden nieuwsgierigen daar omtoe.

Thee gedronken, in 't Boschje gewandeld, omringd door de volksmenigte. In de Tent vertooningen, dansen. Te 10 ure naar Brakesteijn gewandeld. Te 11 uur souper. Dansen geen gebrek, muziek in 't voorportaal. Tegen 4 uur vertrokken, wandelende, later opgehaald met de wagen van Keyser. Schoone zonsopgang. Te half 5 te huis.

19 Juny 1872. Naar 't Raadhuis. Rina getrouwd. Loman deed een treffende toespraak. Geertrui Ensing strooide bloemen.

28 Juny 1872. Dirk c.s. van de boot gehaald.

3 tot 10 July 1872. Dirk en Koos op reis via Haarlem, Arnhem, Keulen, Ems naar Rüdesheim. Jakob blijft aan onze zorg aanbevolen. Koos was snel vermoeid tegen hoogten op.

21 July 1872. Feest van 't 100-jarig bestaan der Gemeente. Uitdeeling aan de armen van varkensvleesch. Rede van Huizinga, orgel bespeeld door de zwager van Koekebakker.

Des avonds samenkomst ten mijnen huize van Diakenen en oud-Diakenen, voor eigen rekening, in de achterkamer en op de overdekte plaats. De vrouwen in de voorkamer. Koffij, madeira, koude maaltijd, brood, vleesch, gebak, bessen en wijn. Daarna thee. Des avonds om 9 uur vertrokken de laatsten. Dirk toastte op Arie Rab den Noordpoolreiziger.

8 Augustus 1872. Sina komt terug uit de Waal met de uitnoodiging om a.s. zondag met Aal Koekebakker naar 't Nieuwe Diep te gaan, waar den ouden Heer Koekebakker de dag met zijn dochter komt doorbrengen.

9 Augustus 1872. Ik met J.C. Bakker naar 't Oude Schild. Na eenig wachten bij zeer schoon weder Samuel en Katrina en Fenna van Calcar van de stoomboot van harlingen gehaald, allen in de beste welstand. Bij Dolfina is intusschen Koosje Wentink en Cornelie Kikkert.

16 Augustus 1872. De familie naar de Koog heen en weer gewandeld, behalve Koos en ik. Tegen het late middagmaal vermoeid terug.

Katrina komt in Augustus een paar weken over in de vacantie, met Fenna van Calcar. De laatste dag: Krans bij Bakels. Ik verlangde naar huis omdat het de laatste avond was met Katrina. Ik 's avonds nog eenige tijd met Katrina alleen zitten praten, het deed mij leed dat ik zoo weinig van haar genoten heb, juist omdat er altijd een derde bij was, Fenna.

3 September 1872. Sina en ik den dag meest op de overdekte plaats doorgebragt. Des avonds brief geschreven aan Pieter Cornelisz Roeper te Hillegom, het overlijden zijner moeder, mij door zijn zuster berigt.

22 September 1872. Koekebakker en zuster hier om Sina over te halen van welligt aankomende woensdag met haar mede te gaan naar Wormerveer tot zaterdag.

25 September 1872. Huisbezoek aan de Waal, met de zoons van Samuel Vlessing gereden. Ik des middags bij Koekebakker gegeten (Koekebakker bij Sina).

Bakels en Fokel even hier. Ik stel hem 10 gulden ter hand om daarvoor een fraaij portretalbum te koopen (volgens vroeger aanbod van mij) tot een blijk van erkentelijkheid voor de lessen die hij aan Katrina vroeger gegeven heeft in 't Engelsch. Hij was echter ternauwernood te bewegen om het aan te nemen.

26 September 1872. Met Sina naar de Waal. Kamerdag. Verjaardag van Koekebakkers komst op Texel. Des avonds met de Burgerdiakens bij hem een glas wijn gedronken. Sina blijft daar vannacht. Wij in de wind opgeworsteld naar den Burg.

12 October 1872. Sien heeft het druk met haar kleed gereed te maken. Zij denkt overmorgen met Aal naar Wormerveer te gaan. De reis werd uitgesteld door ziekte van Aal.

16 October 1872. Onze Meid ziek, daarom Aal alleen naar Wormerveer, zeer teleurgesteld.

Koekebakker komt te 7 uur terug met 't rijtuig. Zijn paard was op de Oudeschilderdijk aan 't hollen geweest totdat de wagen tegen een paal gestuit was en hijzelf eruittuimelde, ongedeerd, hoewel erg verschrikt.

14 October 1872. Sina vroeg te bed. Martje ongesteld dito.

17 October 1872. Daar onze Meid Martje weer ongesteld is schuift Sien haar voorgenomen reis met Aal Koekebakker naar Wormerveer op. Aal vertrekt dus des middags alleen, zeer teleurgesteld. Martje ligt met de koorts.

22 October 1872. Koekebakker kwam tegen 6 uur, toen ik te 8 ure terugkwam (van catechisatie) zat hij nog op zijn zelfde plaats alsof hij er niet vandaan geweest was. Er was een brief van Menno en een brief van Dirk, toen ik die zou beginnen te lezen rigtte hij het woord tot mij, het zou een ernstig en gewigtig woord zijn, een verzoek niet meer of minder dan om de hand van Sina , een verzoek lang te voren door hem overdacht en nu eindelijk in 't vol bewustzijn van 't gewigt der zaak uitgesproken, omdat hij het niet langer weerhouden mogt bij de liefde die hij voor Sina had en die, naar hij zich nu overtuigd had, bij haar weerklank vond.

Ik stond versteld, geheel vebaasd en voeklde mij als verplet. Sina viel mij om de hals, ik moest spreken. Ik herinnerde het gewigt der zaak, zoo groot dat ik huiverde het beslissende woord te speeken. Mogt ik weigeren, 't zou dan zijn als ik moest twijfelen aan de opregtheid van beider liefde, of als ik vreezen mogt dat de vraag onbezonnen geschiedde. Als ik het gebaseerd mogt achten op finantiële of andere berekeningen die welligt in bittere teleurstelling moesten eindigen (Koekebakker verklaarde aan finantiën niet eenmaal gedacht te hebben).

Ten lange leste verklaarde ik er geen bezwaar in te zien en mijnen toestemming te geven (hoe onvoorbereid dan ook) en vurig te wenschen en te bidden dat Gods zegen op dat woord mogt rusten, zoodat wij er ons te allen tijde in zouden kunnen verheugen, waarop teedere tooneelen volgden.

Welk een wending van gedachten, welk een geheel nieuwe wereld van voorstellingen op eenmaal! Ik vroeg hoe zijne ouders daarover zouden denken. Hij had ze nog niet daarover gesproken, maar zou hen nog schrijven en meende hun goedkeuring te mogen verwachten. Hij toen druk aan 't brief schrijven.

[Huizinga schrijft aan Dirk.]

23 October 1872. Brief van broeder Juriaan, hij wil Ko gaarne bij mij plaatsen. Als Ko bij ons sliep, wilde Glijnis hem voor 150 gulden in de kost hebben.

25 October 1872. Telegram van Dirk ter felicitatie.

26 October 1872. Koekebakker des avonds hier. Hij met Sina druk bezig om gedrukte brieven, berigt van 't engagement, van adressen te voorzien tot 11 uur. Ik breng ze daarna op de post. De vorige dag en avond [hebben] zij vele brieven aan de naaste betrekkingen geschreven en verzonden.

27 October 1872. Vandaag zal het engagement bekend worden, ik deel het mee aan de Diakens. Koekebakker en Sina gaan visites maken bij Vrendenberg, S. Keyser, Ensing, Bok, Sijbrand Keyser. Sina is des avonds vrij vermoeid.

29 October 1872. Des avonds te half 9 uur den Heer Everts en Rina Keyser hier om mij te feliciteren. Sina komt te huis begeleid door Koekebakker te half 1 ure. Tal van felicitatiebrieven.

31 October 1872. Sina's gelukkige dag van eerste reize met Koekebakker naar Wormerveer. Ik naar den Burg, waar ik het zeer eenzaam heb, mij nogtans verheugende in het geluk mijner dochter.

1 November 1872. Des avonds naar T. Timmer. Hij was op reis naar Harlingen. Naantje sprak met den grootsten lof van Sina's geschiktheid als a.s. Domineesvrouw. Algemeen hoorde zij dat me met dat huwelijksplan zeer was ingenomen. Naantje vond in Sina zooveel van haar overleden moeder weder. Zij hoorde ook dat Koekebakker aan de Waal in omgang enz. zoo best voldeed.

4 November 1872. Brief aan Dirk: over Ko: Ik heb er wel genoegen in want ons gezin is nu waarlijk niet te groot om zulk een knaapje daarbij te hebben en daar hij toch geheele dagen bij Monsieur Glijnis zal zijn, ook om zijn schoolwerk af te maken, en hij hier alleen komt eten en slapen, zoo is de verbindtelijkheid, die soms nog al lastig kan zijn, ook minder groot.

Betje Vrendenberg is schoolhouderes te Buiksloot.

Bruno Bok komt nu in 't ouderlijk huis.

Ensing had den apotheker Petersen er op betrapt dat hij chininepoeders die 6 grein moesten bevatten, aafverde met 2,5 grein.

Sina is in Wormerveer met Koekebakker.

Brief aan Samuel en Dolfina: Ik heb het nu stil, doch dit hindert mij niet. Maar als 't verder komt, zal 't een groote verandering voor mij zijn als ik weer, gelijk voor 40 jaren, mijn huishouden moet doen met een Meid alleen, doch ik zal mij daarover nu nog volstrekt niet bekommeren. Mag ik hier nog eenigen levenstijd hebben, dan zal 't mij een groote verkwikking zijn dat ik Sina gedurig zien kan en dat ik haar als 't ware als mijn opvolgster kan achterlaten.

17 November 1872. Des morgens komt broeder Juriaan met Catharina en Ko [die bij Huizinga zal wonen en bij Glijnis op school zal gaan].

25 November 1872. Vannacht vreesselijke kramppijnen in de beenen geahd bij bezwijmens af.

Sientje leest mij de preek voor, gister door Koekbakker gehoude: de klacht van Mozes "'t Is mij te zwaar", naar aanleiding van hare geopperde bekommernis, dat hetgeen zij wilde aanvaarden haar wellicht alras zou blijken te zwaar te zijn.

5 December 1872. Des avonds Sint Nicolaaspret. Groot getal van geschenken komen in, voor ieder wat. Voor mij sigaren en pijpekop, brieftasje, broeder Juriaan bloemhanger, Catharina kraagje, Ko schrijfcassette, Sina fraaij werkdoosje, enz.enz. Koekebakker had hier een trommel met banketletters laten bezorgen en groot suikergebak. Wij bragten de avond genoeglijk door. Juriaan met het overige gezelschap nog eens langs den Burg gewandeld. Niet veel beweging. Enkelen drongen nog hier in huis.

7 December 1872. Kwam het hoogst verblijdende telegram dat Koos te half 2 ure voorspoedig bevallen was van een zoon [Johan].

Sina had ook van Wormerveer een paar geschenkjes gekregen, met een zeer lief versje daarbij van mevrouw Koekebakker, waarmede zij zeer verheugd was.

11 December 1872. Menno helaas weder 63 gulden schuld voor diners.

Juriaan en Catharina vertrokken.

17 December 1872. Gister een kistje van Katrina en Dirk uit Groningen ontvangen met Sint Nicolaasgeschenken.

19 December 1872. Sina aan de Waal. Ik dus met Martje en Ko alleen te huis.

31 December 1872. Zij [Sina] een brief geschreven aan de ouders van Koekebakker te Wormerveer, waarin zij zeer aandoenlijk spreekt over de smart der aanstaande scheiding van haren vader.

5 February 1873. Sina was gisteravond naar de Waal gegaan des avonds 10 uur (door Ko en mij een eind begeleid totdat Koekebakker ons tegenkwam), want deze werd heden 26 jaar. Ko en ik heden daar te 2 ure ook heen ten eten.

Sien had laten bezorgen een parte-manteau met borduursel. Wij vonden er Bakels en Wieringa, die weer op schaatsen gingen. Onde koffij na het middageten liet Koekebakker een kistje binnen brengen wat eene groote verrassing voor Sina inhield, namelijk een gouden horologie van de ouders en van hem, wat natuurlijk groote vreugde verwekte.

Tegen 6 uur kwamen daar ook Wassenaar en Tonia en Kapteijn. Wij bragten den avond genoegelijk door , ofschoon de vreugde van zulke avonden doorgaans meer voor anderen dan voor mij is. Wij scheidden te 12 uur.

7 February 1873. Brief aan Samuel en Dolfina: Ik verheug mij steeds dat geen mijner kinderen schaatsen rijdt, anders zou ik menigmaal voor hen onrustig zijn, ofschoon ik anders op dat vermaak niets tegen heb. Ik laat dan ook Ko zooveel op schaatsen gaan als de gelegenheid toelaat. Hij kan er dan ook al goed op voortkomen. Hij is voortdurend gezond en best tevreden.

Wat zou ik gelukkig zijn als Menno en Katrina dit jaar goed door 't examen kwamen. Wat kan dit jaar groote veranderingen in mijn kring van gedagten, ondervindingen, uitzigten brengen, ook daardoor als Sina mij gaat verlaten. Als Katrina maar hier kon wezen, was voor mij een groote zorg uit den weg.

11 February 1873. Sina heeft den laatsten tijd pijn in den rug. Zij is gister ook niet mede naar 't Nut geweest. Ensing verordent haar een drank.

17 February 1873. Met Sina besproken de staat mijner finantiën, zoo dat zij nu weet wat ik aan haar en Katrina zal hebben uit te keeren.

23 February 1873. Sina met Koekebakker naar de Waal om vanavond terug te keeren, maar kwam niet, waarschijnlijk om de gevallen sneeuw.

1 Maart 1873. Des morgens den Heer Koekebakker van Wormerveer hier, afgehaald door zijne kinderen Hein en Aal. Sina met hen mede naar de Waal. Ik tegen de middag ook daarheen en daar gegeten. Met de familie Koekebakker gesproken over het aanstaande huwelijk, dat op 24 Juny wordt bepaald.

7 Maart 1873. Koekebakker en Sina vanmorgen te 3uur te huis gekomen [van het bezoek aanden Heer S. Keyser met Loman, Glijnis enz). Hij bleef hier slapen. Zij beiden des voormiddags met elkander naar den Hoorn gewandeld om de oude mevrouw Bakels en Mina te verwelkomen. Des namiddags half 4 weer te huis met onophoudelijke regen. Koekbakker naar de Waal.

9 Maart 1873. Van Katrina hadden wij een zeer aangename brief ontvangen, meldende dat zij (thans te Groningen ten huize van broeder Juriaan) bij Professor Moltzer was geweest waar die haar met den gunstigen uitslag had geexamineerd, zoodat zij geen verdere privaatlessen behoefde.

17 Maart 1873. Sina jarig. Koekebakker en zuster hier, vervolgens Tonia en Mina Bakels. Krans bij Vrendenberg, aldaar Wassenaar. Allen hier des middags gegeten. Inmiddels was ook Fokel gekomen. Des morgens kwam de naaijmachine die ik voor Sina besteld had. Nog vele andere geschenken en voorts brieven van alle mijn kinderen.

19 Maart 1873. Laatsleden dingsdag was de zwager van Monshouwer hier om Sina de behandeling van de naaymachine te leeren.

20 April 1873. [Sina en Koekebakker gaan naar Wormerveer] ik des avonds brief geschreven aan Katrina, die geheelen dag stil (in eenzaamheid) te huis geweest.

24 April 1873. Vanmiddag brief van Sina uit Wormerveer, gevoelt zich regt gelukkig, zou vandaag en morgen te Amsterdam zijn.

27 April 1873. Brief van Sina over hare reis naar Amstterdam, ontzagchelijk veel genoegen gehad.

1 Mei 1873. Sina tehuis gekomen, hoogst voldaan over alles wat zij genoten had, met Koekebakker en zuster. Deze des namiddags naar de Waal vertrokken. Aal was nog altijd wat ongesteld, moest zich terstond naar bed begeven. Het duurde ruim een week eer zij het weer kon verlaten.

5 Mei 1873. Aal Koekebakker zeer ongesteld. Sina derwaarts. Toen Sina niet te huis kwam ging ik naar de Waal. Allen waren daar ter ruste. Sina was om 't min gunstige weder te 9 ure uitgebleven. Zij was vrij wat ontsteld toen ik haar wakker schelde. Ik terstond terug, verblijd dat alles wel was. Te 2 ure weder te huis.

10 Mei 1873. In het begin van de week de studeerkamer schoongemaakt door Sina.

15 Mei 1873. Brief van Katrina dat zij 23 Mei examen moet doen, maar zij toont volstrekt geene ingenomenheid met het plan dat ik haar zal opwachten en geleiden.

16 Mei 1873. Brief naar Katrina dat ik bij mijn plan blijf om haar in Den Haag ter zijde te zijn.

19 Mei 1873. Bij Wieringa eene Meid van den Hoorn, de weduwe van Kapitein Duinker, het wrak van wiens schip aan de Koog was aangedreven. Zij zelve was nog maar zeer kort geleden van haar man uit Engeland, waar hij steenkolen laadde, teruggekeerd. Hij deed zijne eerste kapiteinsreize. Schoone vooruitzigten nu opeens vernietigd, zoodat zij nu eene dienst wilde zoeken volgens Wieringa.

20 Mei 1873. Margo en Rina Keyser hier. Rina gaat nu in Brussel wonen, denkt hier van 't jaar niet meer te komen.

26 Mei 1873. Naar Wormerveer, Koog aan de Zaan, Utrecht. Daar Katrina ontmoet. Menno ook aldaar.

28 Mei 1873. Katrina doet haar examen in Den Haag, eerst schriftelijk, 's middags mondeling, terwijl ik de Tweede Kamer enz. bekijk en mevrouw Bok bezoek. Terugkeerende vernam ik dat Katrina er dóór was. Zij was naar 't Telegraafkantoor, daar vond ik haar weder met Van der Kulk, die juist was aangekomen om de uitslag te vernemen.

Wij vervolgens in 't Bosch gewandeld. Te half 5 naar Baesjou aan de Table de Hôte, aan tafel ontvangen wij reeds een telegram van Dirk met felicitaties.

Ze bekijken het Mauritshuis, gaan dan naar Rotterdam, naar de kamer van Menno aldaar, dierentuin, enz. Tenslotte terug naar 't Nieuwe Diep en Texel.

31 Mei 1873. Op 't Nieuwe Diep. Des morgens bij Roosendaal het een en ander gekocht, porceleinen waschtoestel voor Sina.

1 Juny 1873. Vele brieven en kaarten ontvangen ter felicitatie van Katrina.

3 Juny 1873. 64e verjaardag van Huizinga. In de loop van de voormiddag werd ik verrast doordien mijn dochters mij in de zijkamer riepen en mij uit naam van alle kinderen een zeer fraayen gemaksstoel [leunstoel of kakstoel?] aanboden tot dagelijksch gebruik. Hun blijk van hartelijke liefde verheugde mij zeer.

15 Juny 1873. Zondag. Koekebakker gepreekt aan de Waal, aldaar zijn vader. Katrina, Sina en ik des voormiddags daarheen. Met den Heer Koekebakker een en ander afspraken gemaakt omtrent de feesten. Hij stond erop om de halve kosten daarvan te dragen, wat ik eindelijk bewilligde. Ik zou verder met Aal Koekebakker overleggen. Met de vigilante die hem naar de boot bragt reed ik mede terug naar den Burg, daar [heeft] hij nog even gezamenlijk vertoefd. Hij zeide dat hij dit jaar en slecht jaar had, wat hij nog nooit gehad had. Op zijn koeken van 1 molen, 13000, had hij 1 gulden per 100 te lagen prijs ontvangen, alzoo 1300 gulden verschil ten nadeele.

5 July 1873. Gister namiddag zijn Menno en Katrina naar de Waal geweest om met Aal Koekebakker een en ander af te spreken en te repeteren voor 't feest.

Deze namiddag Aal even hier, Sina met haar naar de Waal, des avonds terug.

Bij Verwey en Co te Amsterdam 12 flesschen champagne besteld.

6 July 1873. Katrina jarig. Koekebakker en zuster de dag bij ons doorgebragt. Brieven voor Katrina's verjaring ontvangen van Groningen, Sneek, enz, enz. Des voormiddag Jan Brouwer, Margo Keyser, jufvrouw Dijksen en 2 logees Langeveld hier. Des avonds Wassenaar en vrouw en kinderen korte tijd.

8 July 1873. Menno de uitnoodigingen tegen zaterdag rondgezonden.

10 July 1873. Koekebakker met Sina naar 't Oude Schild gewandeld en zuster Guurt van de boot gehaald. Menno intusschen druk aan 't versieren van de overdekte plaats met vlaggen, die hij in groote menigte bij leening verkregen, wel 25. Ko heeft de laatste dagen veel pleizier in 't verwen van tuinstokken enz. Koekebakker met zuster Guurt hier koffij gedronken.

Toen wij zouden gaan eten kwamen Dirk met Dolfina en Alida en dienstMeisje Sietske, zij hadden ongeveer12 uur op zee doorgebragt.

11 Juny 1873. Wij de tafels ingebragt in de achterkamer en na veel overleg zoo geplaatst, dat wij 25 plaatsen aan tafel kregen en in 't midden een looppad om te bedienen. De overdekte plaats was met vlaggen en groen netjes versierd.

Katrina heeft hetzeer druk met alles gereed te maken voor morgen.

12 July 1873. Vandaag voortzetting van het werk van gister. Schoone dag. Des namiddags kwam Burgemeester Loman om de joneglui in ondertrouw op te nemen. Des voormiddags waren de oude Heer Koekebakker en zijn zoon Jan (met dochtertje Emma) en Koekebakker en de beide zusters gekomen. Na de inteekening telegram gezonden naar Wormerveer, gisteravond had Koekebakker de brieven afgezonden en vroeger reeds de advertentie voor den Courant.

Te 3 ure kwamen alle de genoodigde gasten. Alleen Cornelis Pietersz Keyser en vrouw hadden bedankt om ongesteldheid van vader Kuiper en moeder Keyser. Behalve de wederzijdsche familie waren er Loman en Ensing en vrouw, jufvrouw Dijksen en 2 dames Langeveld Pleun en Pauline, de zuster van Jet Ensing (Metta), Sijbrand Pietersz Keyser en Jans, Simon Keyser en Margo. Ruim 4 ure gingen wij aan tafel, te 6 uur pauze in de tuin. Dirk heeft veel succes met zijn "Bureel van zijn krant de Knollentuin" en later met zijn rol als commis-voyageur in huishoudelijke benoodigdheden, Katrina en Aal als dienstMeisjes. Jan Koekebakker houdt eene Kwasi-preek over de domheid van Hein en de ligtzinnigheid van Sina. Later onder het dessert vertoonde Menno "de oude pelgrim", gevolgd door een rei van herderinnen, Aal. Katrina, Margo Guurt, die een zang aanhieven en dat vervolgens in Bengaalsch licht door Jan Koekebakker ontstoken, wat een schoon effect deed.

Tallooze feestdronken werden ingesteld. Na 12 uur begon Simon Keyser van scheiden te spreken, toen men vervolgens werkelijk heenging kwam juist Samuel tot onze groote verrassing aan, die 13 uur op zee had ddorgebragt in 't vaartuig van Cornelis Kuiper. Dit deed verscheidenen nog eens weer in de feestzaal terug keeren. Tegen 3 uur begaf ik mij ter ruste.

13 Juny 1873. Zondag. Dominee van der Linde preekte hier aan den Burg (voor ons beiden). Daarna receptie hier aan huis. Talrijk bezoek. Veel brieven en kaartjes ontvangen. Den avond en famille doorgebragt.

14 July 1873. Jan Koekebakker en Hein Koekebakker hier, deze met Sina naar de Waal. Katrina en Menno waren reeds voormiddags daarheen gegaan. Dirk en Samuel gingen later met Jan Koekebakker derwaarts. Zij kwamen met elkaar terug na middernacht, toen ik reeds ter ruste was gegaan. Ik den avond stilletjes met Dolfina doorgebragt.

Aan de Waal was men druk bezig met het gereed maken van het feest voor morgen.

15 July 1873. Ter stemming van de Gemeenteraad naar 't Raadhuis.

Klaas Brouwer van Cocksdorp hier met 2 beeldjes ten geschenke. Dirk, Samuel, Menno, Katrina allen naar de Waal. Wij overigen tegen de avond ook derwaarts.

Bij Koekebakker feestviering met de Kerkeraad der Gemeente en vrouwen, allen aanwezig, ook zij die bij de komst van Koekebakker hier Diakens waren, behalve K. Mantje om ziekte, P. Eelman om 't sterfgeval zijner schoonmoeder.

Het huis fraaij versierd, ontvangst in de achterkamer. Daarna wandeling in de tuin. Vervolgens eenige amusementen. Dirk laat zich aandienen als een zanger van de Heldersche kermis, die bruid en bruidegom met een heilwensch begroet, waarin het aan ernstige wenken niet ontbreekt. Aal en Katrina komen weder als dienstMeisjes op enz, enz. Bij de maaltijd fungeerden Dirk en Menno als ceremoniemeesters, waarbij talrijke toasten. Het woord werd meest gevoerd door, Dirk, mij, Koekebakker, Menno, Cornelis Keyser, welke laatste ook zeer goede toespraken hield. De andere diakens lieten zich niet horen. Wij waren met de wagen van J.C. Bakker (op bestel van Koekebakker) heen gereden. Op mijn bestel keerden wij daarmede terug, doch eerst te half 3 ure in den morgen.

16 July 1873. Een dag van uitrusten.

17 July 1873. Koekebakker des voormiddags met de vigilante naar 't Oude Schild, Katrina en Sina en Dolfina mede. Zij kwamen des voormiddags terug met moeder Koekebakker, ten Entel en vrouw. Katrina en Dolfina bleven aan 't Oude Schild, wachtende op de komst van tante Sientje en Grietje de Waard en broeder Juriaan. Zij kwamen eerst des avonds te 6 ure aan, hadden 12 uur op zee geweest.

18 July 1873. Thans hier gelogeerd alle de kinderen en tante Sientje en Grietje en broeder Juriaan. Wij des avonds naar de Waal, gedeeltelijk met de vigilante, feestviering met de collega's. Aangename dag. Amusement. Dirk had weder veel succes met zich voor te stellen als de Schach van Perzië met 2 slaven Samuel en Menno, die muzijk maakten. Zijne toespraak tot bruid en bruidegom was inderdaad treffend, rijk aan Oostersche bloemrijke woorden, maar ook een wenken over huiselijk geluk.

Ook ten Entel en vrouw vermaakten het gezelschap zeer, hij als een Fransche brillenkoopman met zijne vrouw die, hoe zij ook verschilden, toch daarin eens waren dat de jongelui een bril moesten hebben waardoor zij alles van de beste zijde konden beschouwen. Grietje de Waard fungeerde als marketenster, Menno als schoolmeester les gevende in teekenen en zang op 't zwarte bord enz.

Dirk en Ten Entel ceremoniemeesters aan tafel. De maaltijd duurde tot 's morgens 3 uur. De vrouwen met de vigilante naar huis. Broeder Juriaan en ik gewandeld.

21 July 1873. Dagje uit: Hedenmorgen om 10 uur wij allen met 5 wagens (19 personen) naar Akyab of 't Konijnenpark. Schoone dag. Aldaar de dag genoeglijk doorgebragt. Oude mevrouw Koekebakker en ik bij huis gebleven, terwijl de overigen naar de duinen en 't strand waren. Ook tante Sientje en broeder Juriaan mede, ook Katrina, ofschoon deze in de laatste dagen zeer ongesteld was en de hulp van Ensing moest inroepen, waardoor zij gister ook niet aan de Waal was. Terwijl Katrina na dien togt zeer afgemat op stoelen lag, zonderde een groot deel van 't gezelschap zich af (met de noodige wijn) in de duinen. Tante Sientje raakte verdwaald. Wij met alle man aan 't zoeken. Eindelijk vonden wij haar weder. Des avonds tusschen 9 en 10 weer te huis.

22 July 1873. Des middags komt broeder Jakob Meihuizen (over Amsterdam). Menno enz druk aan 't versieren met vlaggen. De overigen druk bezig met het brengen der tafels voor morgen. Koekebakker en beide zusters enz.

23 July 1873. Te 12 ure was het gezelschap zoo ongeveer compleet bij ons aan huis. Tusschen 3 en 4 ure aan tafel. In de pauze in de tuin. Ten Entel en vrouw stellen een verliefd paar voor, hij groenteverkooper en zij met een mand met vruchten, die zij aan bruid en bruidegom met gepaste woorden aanbieden. Daarna door Lobrecht en Aal (als knaap) eene tombola met verschillend eprijzen, wat ook zeer amuseerde. Ten Entel en Menno een verliefd paar dat veel onzin uitkraamt. Lobrecht, Aal en Guurt drie oude vrijsters die ieder voor zich op eene huwelijksaanbieding willen schrijven, enz.

Cornelis Pietersz Keyser kwam ook nog voor eenigen tijd in het gezelschap, bruid en bruidegom willende spreken over een present van de Diakens zoo ik meen.

Des avonds onweder. De ballons werden eerst in den laten avond gehangen en ontstoken. Na middernacht begon de pret mij schrikkelijk te vervelen, terwijl het gezelschap onder de luif zat te zingen enz, vooral omdat ik zeer bezorgd was voor Sina, die reeds de kamer had moeten verlaten en Katrina die mede niet lustig was, terwijl Aal Koekebakker reeds op de kanapé lag in de voorkamer.

Eindelijk te 1 ure scheidden men. De vigilante bragt ze successievelijk naar de Waal en wij konden de kamers opredderen.

24 July 1873. Des voormiddags vereenigde het gezelschap van gister zich hier weder. Te half 1 ure gingen wij naar het Raadhuis. De trouwplegtigheid werd door eene zeer gepaste toespraak van Loman besloten. In huis teruggekeerd hield ik in de achterkamer eene toespraak tot de jonggehuwden.

Te 3 uur vertrokken zij met de ouders Koekebakker naar 't Oude Schild. Het middagmaal was voor hen besteld aan 't Stationskoffijhuis aan den Helder.'s Avonds zouden de jongelui te Haarlem wezen en bij Van den Berg in de Hout logeren.

Wij hier met elkaar het middagmaal gehouden. Des namiddags naar de Tent, die wij gesloten vonden. Eindelijk nogtans kwam de oppasser en wij konden thee drinken en bier.

25 en 26 July 1873. Langzaamaan vertrekken de gasten weer.

5 Augustus 1873. De blijde terugkomst van Sina met Koekebakker van hunne huwelijksreis.

6 Augustus 1873. Des namiddags Katrina, Dolfina, Samuel en ik naar de Waal. Bij Koekbakker en Sina samen voor 't eerst een avond gepasseerd.

21 Augustus 1873. Mijn gedenkdag. Ik stelde des morgens aan Katrina ter hand het naaykistje dat ik deze morgen voor 35 jaar op mijn huwelijksdag aan mijnen Alida gegeven had. Zij beloofde het, overeenkomstig mijn verlangen in eere te zullen houden. Aan Dolfina gaf ik uit dat kistje een gouden ring met geelen steen.

25 Augustus 1873. Hedenmorgen heb ik volledig met mijn kinderen afgerekend. Samuel had de noodige berekeningen gemaakt. Aan Koekebakker 4 obligatiën met de aanvulling in contanten ter hand gesteld. Zoo ook aan Katrina [de jongens hebben waarschijnlijk studieschulden aan hun vader].

30 Augustus 1873. Bakels weer van Vrendenberg vertrokken naar den Hoorn.

(Samenvatting Ali) Ko bragt na de vacantie behalve een nieuwe schoolbank ook een aantal doelmatige gymnastiektoestellen mee. Voor Sina bragt hij mee: 6 stoven en 12 fijne wijnglazen.

3 September 1873. Koekebakker rekende met mij af, zoo dat de oude Heer Koekebakker en ik nu de kosten der huwelijksfeesten gezamenlijk ieder voor de helft gedragen hebben.

3 September 1873. Aan Bakels gaf ik 5 gulden mede om die in de Spaarbank te zetten voor Martje, onze Meid, die morgen trouwen zal met Jonas Schagen aan 't Oude Schild. Martje is laatstleden maandagavond van hier vertrokken met Jonas nadat zij des namiddags naar de Waal was geweest om van Sina afscheid te nemen. Katrina en ik hadden haar met eenige geschenken begiftigd (ik een Chinees verlakt theeblad, tobbetjes en 5 gulden in de Spaarbank, Katrina en Sina een serviesje enz., Sina had haar trouwjapon gemaakt). Wij zullen nu 20 September Neeltje Zuidewind als Meid krijgen. Vooraf moeten wij het redden met een dochter van jufvrouw Gersen, enz.

8 September 1873. Cornelie Kikkert zal 't modevak gaan leeren.

22 September 1873. Brief aan Samuel en Dolfina: Katrina en ik, Sina en Koekebakker zijn regt gezond en wij allen tezamen voelen ons gelukkig. Als er iets is wat aan onzen geluksstaat knaagt is 't wel de onzekerheid waarin wij omtrent Menno verkeeren [was bezig met examen in Amsterdam]. Wij waren ongerust geweest over Ko, die woensdag reeds door Juriaan naar Harlingen gebragt was en pas zondagmiddag om 2 uur te den Burg was gearriveerd, daar ze eenige dagen met 't schip van Timmer in Harlingen waren blijven liggen door storm en tegenwind.

Ko was eerst wel wat wenstig, maar toen wij des namiddags met elkaar naar de Waal waren geweest en vooral sedert hij vanmorgen weer zijn plaats onder zijn schoolkameraden had ingenomen, was hij weer regt tevreden en vrolijk.

1 October 1873. Brief aan Dominee J.Leenderts te Leer en aan zijn zoon C.Leenderts, die mij berigt had in 't huwelijk te zullen treden mer R.Korf. Dit was aanleiding tot hervatting der correspondentie.

2 October 1873. Margo Keyser na 11 weken verblijf in Brussel en Aken dezer dagen te huis gekomen. Zij was gister en heden hier (gister ook aan de Waal).

2 October 1873. Onze Meid Neeltje Zuidewind 20 September gekomen, van de aanvang af niet regt gezond. Heeft gister en vandaag het bed moeten houden, zoodat Katrina alleen voor het werk staat. Ensing zei gisteren dat hij haar kwaal aan een kort gebrek beschouwde, dat moeyelijk te herstellen was. Ook zoude zij wel om haar oogen Doctor van Leent te Nieuwe Diep moeten raadplegen.

6 October 1873. [Sina komt na haar huwelijk bijna dagelijks aan den Burg, of haar vader gaat naar de Waal]. Deze middag Koekebakker bij ons te eten. Sina zou ook medekomen, maar durfde er niet op aan om ligte ongesteldheid. Tegen de avond gingen Katrina en ik met Koekebakker mede naar de Waal en dronken thee bij Sina, die vrij wel was. Des avonds 9 ure weer te huis.

16 October 1873. Katrina vanavond naar Margo Keyser met tante Jane Dijksen.

12 November 1873. Katrina wandelde naar den Hoorn om Neeltje Zuidewind te bezoeken, die zij echter slapende vond.

20 October 1873. Aan Koekebakker 39 kan petroleum afgeleverd.

22 October 1873. Gister is [de Meid] Neeltje Zuidewind [die ziek bij Huizinga is gekomen] met haar zwager D.Bruin naar den Hoorn vertrokken. Wij nu zonder Meid.

16 November 1873. Jansje Bokma [onderwijzeres aan den Helder] hier, gekomen op uitnoodiging van Katrina, omdat zij inlichtingen wenschte voor haar voorgenomen studie in Hollandsche taal- en letterkunde. Gesprekken over Sneek en de Sneeker kennissen. Katrina met haar door den Burg gewandeld. Vertrekt op 17 November.

19 November 1873. Margo Keyser hier, wil naar de Waal. Katrina wil bij haar boek blijven. Menno gaat met haar mede, blijft schaken.

23 November 1873. Zondag. Ik naar de Waal, gepredikt. Bij Sina. Vertekkende komt Koekebakker met Katrina en Ko mij tegen. [Besluit] om den dag aan de Waal door te brengen, gelijk wij toen deden.

29 November 1873. Katrina met Aal Koekebakker naar Wormerveer tot donderdag. Menno zal haat terughalen.

1 December 1873. Koekebakker en Sina hier vannacht (de eerste maal).

3 December 1873. Sina was gister heel niet wel geweest, vandaag weer beter.

22 December 1873. Sina gister weer wat vermoeid van de wandeling en daarom niet hier gekomen.

Katrina druk bezig met het maken van hoofdkaas.

5 January 1874. Krans bij mij aan huis, Vrendenberg, later Wieringa en Bakels. Tegen etenstijd kwam nog Koekebakker met Sina met rijtuig van Jacob Keyser.

Wij des avonds naar de Nutsvergadering. Sina bleef terug om visites te maken bij Neeltje Boon en Marretje Keyser-Kuiper.

11 January 1874. Menno jarig, Koekebakker en Sina met de vigilante aan den Burg. Bezoek van Haga, Bolding, Sijbrand Keyser en vrouw, de Holl, Willem Westenberg.

14 January 1874. Koekebakker en Sina naar Wormerveer (vader jarig) tot den 20ste.

17 January 1874. Brief van Sina, beschrijving van de verrassende genoegens door haar op de 15de gesmaakt.

18 January 1874. Thuiskomende vond ik bij ons Aletta Bakels, die tot morgen zou blijven. Katrina had des avonds ook Margo Keyser en tante Jane bij zich.

19 January 1874. Telegram van Leeuwarden van de voorspoedige bevalling van Dolfina, van Johanna. Briefkaart naar Sina te Wormerveer, eene advertentie in de Heldersche Courant.

23 January 1874. Des avonds met Katrina naar de Waal. Sina is zeer verheugd met mij de geschenken van kindergoed met de daarbij behoorende versjes te Wormerveer ontvangen, voor te leggen.

4 February 1874. Katrina naar de Waal, Sina helpen met naaijen, enz.

5 February 1874. Katrina, Menno en ik te 2 uur naar de Waal, verjaardag van Koekebakker. Van Wormerveer was een pak gekomen: chambercloak en eenig klein kindergoed voor Sina, die als gewoonlijk in de gelukkigste stemming was.

4 Maart 1874. Menno neemt afscheid van Dominee Vrendenberg, zeer ontroerd door diens woorden. De tranen kwamen Menno nog in de oogen, toen hij 't aan Katrina en mij mededeelde. Het deed ons innig goed hem zoo gemoedelijk te zien. Dominee probeert hem te doen erkennen dat de vervulling van zijne eigene en onzer aller wenschen zijnerzijds aanhoudende krachtsinspanning vorderde [Menno gaat proberen de studie in Groningen af te ronden, waar Dirk hem huisvesting wil verleenen].

21 Maart 1874. Katrina verheugt zich des avonds zeer de voorkamer, nu schoongemaakt, weer te kunnen betrekken.

3 April 1874. Onze Meid Anna Schagen van namiddag naar 't Oude Schild geweest. Haar zuster wil niet vergunnen dat zij hier als Meid blijft, hoe zeer zij zelve dit ook gaarne wil. Zij wil haar bij zich hebben. Katrina schrijft nu naar Aafje Buijs om informatie over Vrouwtje Knol, die zich bij ons gepresenteerd heeft.

4 April 1874. Guurt Koekebakker vertrokken, hier 3 weken geweest om Sina te helpen.

12 April 1874. Sina is steeds uitstekend welvarende. Zij had van namiddag de baker Marretje Vos bij zich.

12 April 1874. [Koekebakker is naar een vergadering in Amsterdam geweest] Het was een lust om te zien hoe innig gelukkig Koekebakker en Sina bij elkander stonden, vooral bij het uitpakken van het valiesje dat wederom verschillende geschenkjes inhield die in de volgende maanden te pas zouden komen.

13 April 1874. Katrina zal van de week Sina gezelschap houden tijdens het afwezen van Koekebakker.

14 April 1874. Ik alleen met Anna.

15 April 1874. Des avonds met Katrina en Sina gesprek over de zaken van Menno. Katrina was bereid hem 1000 gulden voor te schieten tot afbetaling zijner loopende schulden en vroeg mijn oordeel. Ik meende dat het voor haar niet raadzaam was. Zoo 't nuttig kon zijn dat het gebeurde nu reeds in dezen tijd, zou ik het moeten doen, waartoe mij zou kunnen bewegen het verhaal van Sina, hoe verblijd Menno bij haar was gekomen toen hij iets van de bereidwilligheid van Katrina vernomen had.

17 April 1874. Des namiddags naar de Waal naar Sina en Katrina, beide regt welvarende en blijde dat de schoonmaking geëindigd was.

30 April 1874. Ik kwam te spreken met Katrina en Sina over de geschiedenis van Dirk van zijne vroegste jaren tot op dezen tijd. Wisseling van lief en leed, maar toch aaneenschakeling van gelukkige uitkomsten.

3 Mei 1874. Des zondagmiddags komen hier in de laatste tijd doorgaans eenige weeskinderen zich met de schommel vermaken.

[Feesten in verband met de verjaring van Koning Willem III]

4 Mei 1874. Des avonds groote Optogt Waalderstraat

5 Mei 1874. Des avonds groote Optogt van de Kogerstraat, 12 ruiters, Meisjes in het wit, enz. Vervolgens Weverstraat voorste gedeelte

6 Mei 1874. Groote optogt Weverstraat midden, daarna Gasthuisstraat

7 Mei 1874. De Burgemeester [heeft] laten omroepen dat na 11 uur geen optogt meer gehouden mogen worden. Een grappenmaker liet omroepen dat elk verzocht werd ORANJE te dragen.

8 Mei 1874. Met Katrina eene wandeling door het overal versierde dorp. Aan 't einde van de Molenstraat kwamen ons twee feestelijke optogten tegen van de bewoners dier straat, die wij bewonderen moesten om de vele opoffering van moeite en kosten daaraan besteed.

Vervolgens nog een optogt van de Hoogerstraat en Steenenplaats, die ook prachtig was, vooral door den fraayen zang bij het gedurig omtrekken van de kastanjeboom op de Steenenplaats door een ganse rei fraay in 't wit geklede Meisjes met bloemen in 't haar die de groote bloemkrans of guirlandy droegen. Al die optogt vervolgens door de Waalderstraat en terug.

9 Mei 1874. Vandaag geen optogt.

12 Mei 1874. Feestdag van het 25-jarig Koningschap. In tegenstelling tot de laatste dagen in de morgenstond terstond een donkere lucht en regenwolken met koude noordenwind. Alles was echt feestelijk gestemd, overal werd nog de laatste hand gelegd aan de versieringen, honderden van ballons werden opgehangen. De Waalderstraat was niet alleen aan de zijden, maar ook van boven met guirlandes van zoogenaamd groen (heide) met 500 bloemen behangen. Vlaggen overal, ook reeds gister, eerepoorten in alle straten. Hier en daar piramiden met het borstbeeld des Konings. De Binnenburg was vooral zeer net, door 25 pilasters met schilden waarop van elk jaar één of andere regeringsdaad des Konings vermeld stond. Telegraaf en school van Texel niet vergeten.

[Optogten tot 4 uur: schoolkinderen, van Oosterend, erewacht van 40 ruiters van den Burg onder leiding van Eschauzier (Oosterend kwam een uur te vroeg en kon niet door de ruiters worden ingehaald), optogt van den Hoorn, van Oudeschild (over Oosterend en de Waal, stipte orde, voerden liederen uit en vertrokken weer naar 't Oude Schil)].

De Oosterenders vertoonden alle de Nederlandsche Oranjevorsten Willem I, II, III, in een sierlijke wagen gezeten. Overigens alle voorname mannen te paard gekleed in de costumes van hun tijd en waardigheid (uit Alkmaar gehuurd). Voorts Vendels van Pietermans, Schutters, Watergeuzen met hunne bijlen en vertegenwoordigers van velerlei bedrijven. Zij vertoefden langen tijd op de Groeneplaats en trokken voorts het dorp om.

Intusschen was de Erewacht gereed om de Optogt van den Hoorn met muzyk in te halen. Wel vrij groot van getal, maar minder sierlijk. Na hun vertrek en van de Oosterenders pleegden sommigen, door sterke drank bevangen, baldadigheden.

Na lang wachten kwam des namiddags de Optogt van 't Oude Schild. Het glanspunt van deze was een fraay versierde wagen (kosten 30 gulden) met gecostumeerde personen die Zeevaart, Handel, Nijverheid, Landbouw, enz. voorstelden. Zij voerden een proviandwagen mede en wilden geen tractaties aannemen. Zij voerden op de pleinen eenige liederen in de beste orde uit

Aansteken illuminatie bleef uit door regen en wind. Herbergen vol.

13 Mei 1874. Weder gunstig voor de illuminatie, die inderdaad eene prachtige vertooning was.

14 Mei 1874. Optogt Oude Schild naar den Hoorn, weer illuminatie den Burg, doch te 11 ure maakte de regen er een einde aan. Onze Meid was naar Cocksdorp.

15 Mei 1874. Men begint de versieringen weg te nemen.

11 Mei 1874. Ko jarig. Wij konden geen geschenk voor hem bedenken.

18 Mei 1874. De moeder van Koekebakker aan de Waal.

31 Mei 1874. Des morgens 7 uur kwam Jan Duinker van de Waal hier berigten, ofschoon zonder lastgeving, dat Sina bevallen was heden morgen 6 uur. Hij was ten derde male op reis om Doctor Ensing die nu daar heen was, na er ook gisteravond geweest te zijn. Te 8 ure reed Ensing terug, bragt brief en telegram voor familie. Het bleek nu dat alles volkomen naar wensch was afgeloopen, en dat de ouders, en wij met hen, zich in een gezond Meisje mogten verheugen.

Katrina ging derwaarts om te helpen brieven schrijven. Wij lieten het rondzeggen door Grietje Smit en Jan Smit. Des namiddags ik naar de Waal. Kraamvrouw en kleine in de beste welstand gevonden. De baker Martje Vos van den Hoorn vanmorgen te 4 (of 11) ure gekomen.

3 Juny 1874. Buiten op de plaats ontbeten. Mijn 65e verjaardag in gezondheid en onbeschrijflijk veel zegen beleefd. Aan de Waal alles zoo best, en zoo wij weten ook te Groningen en Leeuwarden. Over Menno beginnen wij ons wel wat ongerust te maken.

Koekebakker hier des voormiddags, met hem het kind aangegeven (Guurtje) op 't Raadhuis. Portret van Dolfina met Johanna gekregen, van Ko een tuinschoffel, van Katrina een pet, van Sina een taart.

7 Juny 1874. Op de terugreis vraagt Katrina of ik er veel op tegen zou hebben dat Fenna hier eenige tijd kwam logeren. Ik kan 't niet gereedelijk inwilligen, wat aanleiding geeft tot veel gesprek, niet geheel van gevoeglijken aard. Ik zeide dat ik niet op tegen had als ik zelf afwezig was.

8 Juny 1874. [Huizinga, Koekebakker en Bakels op reis naar Amsterdam voor Domineesvergadering] Om 8 uur vertrok ik naar 't Oude Schild, op reis naar de Vergadering van 't Emeritaats- en Weduwenfonds in Amsterdam.

9 Juny 1874. In Vermaning Westzijde Zaandam.

10 Juny 1874. Naar Amsterdam.

11 Juny 1874. Koekebakker terug naar Texel.

13 Juny 1874. [Huizinga terug naar huis] Daar trof ik Menno, Ko en Vrouwtje in welstand.

9 Juny 1874. Katrina op reis naar Groningen (tante Obbina).

14 Juny 1874. Even mevrouw Everts, Rina Keyser, met haar fransch kind (en fransche Meid) toegesproken.

17 Juny 1874. Briefkaart van Koekebakker dat Sina zeer suf is en aan de borst lijdende. Wil dat Menno kome en een tepelhoedje medeneme. Ik naar jufvrouw Keyser (Burgemeester), die zeer gedienstig is met raad en daad. Zij laat het benoodigde halen. Naar de Waal, Sina zeer lusteloos, hoofdpijn. Gebrek aan eetlust. Koekebakker wil gaarna dat Menno nog kan komen, anders morgen vroeg. Het kind schreit steeds sterk als het aan de regterborst gelegd wordt. Thans zou de baker die uitzuigen, maar het blijkt dat zij er niets kan uitkrijgen, waardoor de reden van 't schreijen van 't kind gegeven schijnt.

27 Juny 1874. Brief aan Samuel en Dolfina: Katrina komt 9 July op Texel terug. Ik heb zoozeer geen verdriet in mijn alleen zijn, maar ik mag toch ook niet zegen dat ik er pleizier in heb. Voor 30 á 40 jaar had ik geen dienstbode die geheel onkundig was omtrent de bereiding van 't middagmaal.

4 July 1874. Brief aan Samuel en Dolfina: Nu is het mij dikwijls te stil en te eenzaam in huis, geen mensch met wie ik eens gedachten wisselen kan. Ko meestal den geheelen dag uit en, in huis zijnde, ook niet zeer communicatief. Soms komt er kinderbezoek om de schommel en houd ik mij daarmee bezig, of zooals gisteren, laat ze dan bij mij koffijdrinken, waartoe zij dan gaarne de noodige hulp verleenen met klaarmaken. Zoo komen wij den tijd door.

6 July 1874. Katrina jarig maar te Grijpskerk.

8 July 1874. Ik bij Koekebakker anderhalf uur vlijtig in de tuin gewerkt, de geheele bloementuin, paden, enz. van het veelvuldige onkruid gezuiverd.

11 July 1874. Komen Dirk, Koos, Jakob, Johan (deze zag ik voor het eerst), de Meid Johanna, Menno [Katrina was een dag eerder gekomen]. Samuel en gezin komen in Augustus.

Menno had besloten zich in Harlingen te vestigen, had daar reeds kamers gezien.

12 July 1874. Nu talrijk gezin, Dirk en Koos en 2 kinderen, Katrina, Menno en de 2 Meiden, Johanna en de onze Froukje.

Menno heeft besloten zich in Harlingen te vestigen.

Sina doet haar eerste kerkgang. Gode zij dank!

14 July 1874. Des namiddags Koos met Dirk en de beide kinderen te half 5 naar de Waal gereden en terug. Koos blijft bij Sina.

Te 8 ure, toen de kinderen rustig sliepen, gaan Dirk en Menno, Katrina en ik, wandelende naar de Waal. Wij brengen daar met Koos bij Koekebakker en Sien zeer genoeglijk den avond door.

Koekebakker had bezoek gehad van Sijbrand Jans Keyser en Jan Roeper, die de achteruitgang van de kerkgang in de gemeente aan hem weten, wijl zijn preeken te lang en niet boeiend waren. Koekbakker had gezegd dat dus hij en de gemeente niet bij elkaar pasten en dat 't dus zaak was te zorgen zoo spoedig mogelijk weg te komen. Dit hadden zij echter niet bedoeld. Koekebakker en wij allen waren diep verontwaardigd over deze ontmoeting. Dirk zei dat Koekebakker wel in Noordhorn beroepen zou kunnen worden en Katrina verheugde zich, dat de geheele familie dan spoedig naar Groningen zou komen.

Ik besprak met Dirk op de heenwandeling of en wanneer ik emeritaat zou vragen. Dirk meende dat ik nu een geschikt huis met tuintje voor 300 gulden zou kunnen huren. De mededeelingen van dezen avond gaven ons veel stof tot ernstig nadenken. Te half 11 reden wij allen gezamelijk zeer genoeglijk in den besten welstand huiswaarts.

15 July 1874. Ik had nog breedvoerig gesprek met Menno over zijn toekomst en zijn geldelijke aangelegenheden. Ik beloofde tenslotte dat ik mijn best zou doen om hem geldelijk te ondersteunen naar vermogen, opdat hij goed aan den gang zou komen te Harlingen. Eindelijk scheidden wij te half 1 en gingen ter ruste, gelijk de anderen reeds terstond bij hunne thuiskomst hadden gedaan. Menno zou morgen te 3 uur geroepen worden om met de diligence te vertrekken.

Kwart voor 1 's nachts ontwaakte ik omdat ik Menno in de kamer hoorde. Hij zeide dat Koos niet goed was en dat hij om Ensing ging. Ik vond ook Katrina op de been. Koos zat op, door Dirk ondersteund en jammerde over een steeds toenemende benauwdheid, die haar tegen half 2 had doen ontwaken en die nu zoo erg werd, dat zij daarin dreigde te smoren. "Ik ben doodsbenauwd, ach mijn arme kinderen!"waren de kreten die zij slaakte.

Menno kwam weldra met Ensing terug, te 2 uur. Hij beproefde een aderlating, maar kon geen bloed krijgen als later aan 't been, maar reeds lag zij roerloos daar, ach het bleek weldra, dat alle pogingen om de levensgeesten weer op te wekken met ammonia enz ijdel waren. Zij was gestorven. Hartverscheurend tooneel, dat ik mijn arme Dirk daar moest zien jammeren op 't lijk zijner vrouw.

Menno ging naar de Waal, kwam met Sina met de wagen. 't Was haar eerste bezoek sedert langen tijd. Hartroerende ontmoeting.

16 July 1874. Zoo grenzen vreugde en smart aan elkander. 150 rouwbrieven, adressen schrijven, telegram naar Groningen dat de begrafenis zaterdagnamiddag plaats moet hebben, lijstje van 12 dragers, kist gehaald, lijk gekist dat reeds veel ontbinding toont.

17 July 1874. Gisteravond hebben Menno en ik aan het verlangen van Dirk voldaan om nog eenig haar van Koos te nemen. Verder de kist gesloten gehouden. Kist moet uit de kamer. Kleine Johan heeft waterpokken. Dirk past de 2 kinderen ook 's nachts op en heeft weinig slaap.

18 July 1874. Komen vader en Albert Tonkens, genoodigden, enz.

Daarop had de droevige gang naar het kerkhof plaats en stond ik weder aan het geopende graf nr.15 onder onbeschrijflijke herinneringen en aandoeningen bij het zien van mijn zoon, die daar nu stond als ik op 15 November 1851.

18 July 1874. De diakens van Ouddorp komen Koekebakker horen. Hij is er (in zijne tegenwoordige omstandigheden) blijkbaar zeer mede ingenomen. Ik hoop echter dat het tot zulk een algehele scheiding tusschen mij en mijne dochter niet zal komen.

17 July 1874. Briefkaart van Koekebakker dat Sina zeer suf is en aan de borst lijdende. Wil dat Menno kome en een tepelhoedje medeneme. Ik naar jufvrouw Keyser (Burgemeester) die zeer gedienstig is met raad en daad. Zij laat het benodigde halen. Ik naar de Waal, Sina zeer lusteloos, hoofdpijn, gebrek aan eetlust.

18 July 1874. Aan de Waal wat beter.

19 July 1874. Sina weer goed in orde.

19 July 1874. Zondag. [Huizinga zocht eerst een vervanger, maar preekt toch zelf] maar later vatte ik moed om het zelf te doen.

De familie Tonkens en Menno vertrekken, Menno naar Harlingen.

Dirk, Katrina en ik 's avonds naar de Waal en ter 10 ure weer terug. Op die wandeling spreekt Dirk over de gronden zijner stille berusting. Hij ondervond nu dat hij in zijne wereldbeschouwing ook kracht kon vinden om zich te troosten. Hij had een paar zware dagen gehad maar was er nu doorheen. Hij boog zich voor de noodzakelijkheid, dat is voor God. Ware er onsterfelijkheid, hoe zou hij moeten lijden onder de gedachte van het lijden zijner verstorvene, terwijl hij nu alleen omsukkelde met de kinderen. Wilde men in onsterfelijkheid genot vinden, dan zou men een gansche reeks van onmogelijke wonderen moeten aannemen, enz.

Ik verheugde mij in 't aanschouwen zijner ruste, maar ik bedroefde mij diep over de groote disharmonie tusschen zijn en mijn geest. Doch ik wil er niet meer over schrijven.

21 July 1874. Katrina heeft het druk met haar groot wasch van 2 dagen arbeid. Des morgens vermoeid zij zich te zeer, vatte daarop misschien koude. Was althans des namiddags zeer onlustig.

26 July 1874. Koekebakker preekte aan den Burg. Dirk was voor 't eerst zijn toehoorder en dat met veel genoegen. De Heer Burger en zoons en later ook Koekebakker den avond genoeglijk hier gepasseerd.

26 July 1874. Aan de Waal was alles vrij wel, schoon het kind zigtbaar achteruit gaat. Het schijnt geen voedsel te verdragen. Doctor Ensing denkt dat het haast stervende is. Men zoekt een min, doch niemand wist een zoodanige aan te wijzen. De vrouw van Jan Teunisz Roeper? Ik terstond daarheen en haar gevraagd of zij onmiddelijk met mij naar de Waal wilde rijden. Zij kon eerst echter te 3 ure. Sina wist eerst niet wat zij er aan had toen zij ons zag, dat het kind terstond de borst goed aanvatte en blijkbaar zich regt op haar gemak gevoelde. Vanavond zou zij nog eens terugkomen.

[Huizinga gaat alle zogende vrouwen langs] De vrouw van P.Krul zal morgenochtend komen.

2 Augustus 1877. Katrina met Bakels en Boonacker en familie (Fokel, Lize, Anna, Truida en Frieda) naar het boschje op de Hoge Berg, een kinderwagen met proviand meevoerende.

2 Augustus 1874. Koekebakker bij Keyser, die hem weinig wist op te beuren en hem veeleer de raad gaf om , als de gelegenheid voor vertrek zich gunstig aanbood, daarvan gebruik te maken, wijl hij aan verreweg 't grootste deel der gemeente niet beviel. Dit versterkte dan ook 't plan van K. om zoo spoedig mogelijk heen te gaan.

4 Augustus 1874. Samuel vertrokken met Ko.

9 Augustus 1874. Koekebakker preekt te Ouddorp.

17 Augustus 1874. Sina 's morgens hier voor 't eerst sedert zeer langen tijd en dat wandelende. Katrina bragt haar voor 't eten een eind terug.

18 Augustus 1874. Veel met Sina gesproken over hoe het mij zou zijn als zij vertrok naar Ouddorp, wat ik echter niet ontraadde. Laatstleden vrijdag had Hein ons getelegrafeerd dat hij daar beroepen was.

20 Augustus 1874. Sina deelt mij een en ander mede van de berigten van Hein over zijn genoeglijke reis (om te preken in Ouddorp). Hij telegrafeert dat hij door 't uitblijven van Timmer nu welligt zaterdag zal komen. [Nu] bij Menno in Harlingen, gister te Leeuwarden.

21 Augustus 1874. Mijn gedenkdag, wel herinnerd aan het gezin maar niet besproken. Ik was den ganschen dag in een treurige gemoedsstemming.

22 Augustus 1874. Gisteravond Jane en Betje Vrendenberg hier, heden schaal met heerlijke pruimen van Vrendenberg ontvangen.

24 Augustus 1877. Katrina en Manna deden eene groote wandeling naar de Fonteinsnol, en raakten op de terugreis verdwaald zoo dat zij door Pieter Zijm weer op het regte spoor gebragt moesten worden zoodat zij eerst te 9 uur te huis kwamen.

30 Augustus 1874. Afgekondigd dat Koekebakker het Beroep naar Ouddorp heeft aangenomen.

31 Augustus 1874. [Dirk gaat weer naar Groningen] Hij dankte voor 't genoegen dat ik aan zijne kinderen bewezen had en voor den stevigen steun die ik hem in zijn droevigen omstandigheden had geschonken.

Ik beklaagde diep, dat wij zooveel genoegen gemist hadden, dewijl er tusschen ons alle eenheid van denken ontbrak. Hij verklaarde dat dit gemis van eenheid geen inbreuk behoefde te maken op de hartelijke toegenegenheid jegens elkander.

1 September 1874. [Reist de gehele familie af] Wanneer zal ik mijne kinderen wederzien? En in welke omstandigheden? Alles zij Gode bevolen. Mijn huis ledig, de Meid aan 't opruimen, ook ik speelgoed opgeborgen, enz.

Ik des nachts aan de Waal.

3 September 1874. Tot mijn blijdschap vond ik Katrina terug van haar Groninger reis. Dirk was bij aankomst in zijn huis diep geschokt en droevig.

Katrina en ik des avonds nog aan Dirk geschreven.

3 September 1874. De Kerkeraad heeft Koekebakker niet gefeliciteerd met zijn beroep naar Ouddorp.

6 September 1877. Manna, Jakob, Johan en Katrina naar Harlingen, Catharina Juriaans Huizinga blijft op Texel als huishoudster voor de dominee.

11 September 1874. Brief aan Samuel en Dolfina: Alle menschen, die ik thans bij 't Huisbezoek veelvuldig spreek, vertellen mij gehoord te hebben, dat ook ik mijn post zal neerleggen en bij de kinderen zal gaan inwonen, terwijl Katrina als huishoudster bij Dirk zou fungeren, en zij kunnen zich moeilijk begrijpen dat er niets van aan is. Misschien moet ik 't aanmerken als een wenk. Velen nogtans spreken ervan met beklag.

12 September 1874. Koekebakker naar Wormerveer tot de 15de, 40-jarig huwelijk zijner ouders. Katrina vannacht aan de Waal gebleven om Sina in hare eenzaamheid gezelschap te houden.

16 September 1877. Ik kwam te 1 ure te huis, juist als de wagen aankwam waarmede nicht Catharina naar 't Schild was geweest en nu met Katrina, Guurt en Mennoni terugkwam.

17 September 1874. Sina had gister een kistje vol met klein kindergoed van Dirk ontvangen.

19 September 1874. Des middags Ensing hier om te vragen naar de waarheid van 't gerucht van Menno's engagement met een onbekende.

Aal Koekebakker aan de Waal om te helpen inpakken. 18 October zal Koekebakker afscheid preeken en vertrekken. Katrina zal de reis van Haarlem af met hen naar Ouddorp maken en helpen bij 't ontpakken. Ik overweeg om dan naar Friesland en Groningen te gaan.

Weldra zal de Pastorie aan de Waal daar staan verlaten en ledig, terwijl wij slechts herinneringen hebben van daar gesleten genoegelijke dagen.

24 September 1874. Afscheidspartij bij Koekebakker.

28 September 1874. Des morgens 9 uur ontving ik een telegram van Menno uit Wormerveer, toestemming vragende tot engagement met Guurt Koekebakker. Ik gaf die, schoon de wijze waarop mij hinderde. Katrina naar de Waal om dit te berigten.

29 September 1877. De beide Catharina's hebben eene wandeling gemaakt naar de Fonteinsnol.

30 September 1874. Brief van Guurt en van mevrouw Koekebakker, brief aan Dirk met een van Katrina, waarin zij Dirks oordeel vraagt over haar plan om voor hulponderwijzeres te studeren.

6 October 1874. De baker Marretje Vos bij Sina.

6 October 1874. Katrina valies mat kleeren gepakt en gezonden aan Menno. Vervolgens wil zij echter den tijd voor het bewasschen van Menno voor zich zelve sparen bij de drukte die zij wacht voor haar werken voor hulponderwijzeres.

7 October 1874. Katrina schrijft een brief aan Ten Entel te Deventer om Adriana Vrendenberg als hulponderwijzeres aan te bevelen.

8 October 1874. Naar de haven om nicht Catharina Huizinga af te halen. Even bij Martje Visser.

9 October 1874. Katrina naar de Waal, inpakken.

10 October 1874. De eerste wagen met goed van de Waal afgezonden.

11 October 1874. Sina blijft met kind van nu af hier logeren.

12 October 1874. Verschillende wagens [met] goed afgezonden.

13 October 1874. Het laatste goed van de Waal verzonden. Koekebakker en Aal hier om te blijven. Afscheidsvisites, vele bezoeken.

16 October 1874. Brief van Samuel: hij werd toeziend voogd over de kinderen van Dirk.

Margo Keyser vereert kleine Guurtje een paar braceletten.

17 October 1874. Woensdag. Schipper Jan Rab met het goed naar Ouddorp.

De kleine Guurtje is allerliefst.

18 October 1874. Afscheidspreek van Koekbakker in de Waal. Hij deed een voortreffelijke preek, die ik met genoegen hoorde: Handelingen 20: 19 en 23. De preek was vol van nuttige lessen en vlug voorgedragen. Velen waren zichtbaar getroffen.

Aan den Burg koffij gedronken. De koffers gepakt. Na het eten te 3 ure, met het rijtuig van J.C.Bakker, Koekebakker en vrouw en kind naar de stoomboot gebragt. Zij vertrokken. Wanneer zal ik ze wederzien? Ooit?

19 October 1874. Katrina per diligence naar 't Oude Schild, naar Wormerveer, om de volgende dag met Koekebakker c.s. mee te reizen naar Ouddorp.

7 November 1874. [Huizinga maakte met nicht Catharina een reis door Friesland en Groningen en kwam via Enkhuizen (niet naar Wormerveer wegens vertraging) met de trein van Zaandam naar den Helder, de stoomboot naar Texel, diligence naar den Burg], waar Katrina een paar dagen eerder via Wormerveer uit Ouddorp was thuisgekomen.

8 November 1874. Katrina naar Glijnis om met hem te spreeken over les nemen in Geschiedenis en Aardrijkskunde, waarmede hij zich echter liefst niet wilde belasten. Hij was zeer onvriendelijk tegen haar. Des avonds Troll bij ons.

11 November 1874. Des avonds Margo en haar logeergast jufvrouw Everts bij Katrina, des namiddags eerste les van Troll bij Katrina.

11 November 1877. Des namiddags Jannetje Duinker bij Katrina Duitsche oefening.

13 November 1874. Katrina is sinds een paar dagen begonnen met ijver te studeeren in Aardrijkskunde en Geschiedenis.

25 November 1874. Katrina les bij Troll.

28 novenber 1874. Katrina les bij Troll.

22 November 1877. Katrina heeft het in de laatste dagen zeer druk met velerlei bezoeken af te leggen bij zeer verschillende menschen hier op het dorp, waar zij anders ook nooit kwam, om hun loten aan te bieden voor de Bewaarschool, waarin zij meer of min gelukkig slaagt. Sommigen willen er niet van weten zoo als H. Dijt en juffrouw Flens, maar zij houdt aan tot dat zij slaagt.

4 December 1874. Katrina ontvangt van Fenna uit Zaandam een boekwerk ten geschenke, Fruin "Geschiedenis van 10 jaar uit den 80-jarigen Oorlog".

6 December 1874. Ik aan Katrina gegeven Schlosser "Geschiedenis der 18e en 19e eeuw", 8 deelen. Zij vereerde mij een nieuwe scheurkalender.

27 December 1874. Katrina en ik naar 't Oude Schild bij Post, de deur vast. Wij bij Reijer Koning (aldaar de Meid van Post), gesproken over Meijs en Trijntje Koning in Chicago, aldaar vrij welvarende.

30 December 1874. Margo Keyser vraagt Katrina om de avond bij haar, met gezelschap, door te brengen, wat zij aanneemt na eerst hare brieven geschreven te hebben (aan Guurt, Fenna, Obbina).

31 December 1874. Katrina was naar het Oude Schild gegaan naar Post, bij hem ter kerk geweest. Des avonds half 12 terug. Jonas Schagen kwam met haar, op uitdrukkelijk verzoek van Post. Die bleef hier tot na 12 uur.

Brief van Dolfina: Ali kreeg op St. Nicolaas een pop van Arend Kikkert, die Dolfina had aangekleed met een zak opzij met een zakdoek erin. Cornelie stuurde haar een lief wit bontje voor om de hals.

1 January 1875. Wederom mag ik een Nieuwjaarsdag beleven, mijn 65e, misschien mijn laatste, schoon ik op meerdere blijf hopen.

11 January 1875. Katrina naar de school van Troll.

20 January 1875. Katrina les van Troll.

21 January 1878. Katrina schrijft Duitsche brieven naar Elbertsfeld of Kronenburg. [verder werkt ze mee aan de tentoonstelling der loterijprijzen in de Kikkert voor aanstaande zondag met Loman. Jannetje Duinker komt vaak, ook buiten de lessen om].

4 February 1875. Gister of eergister bij den colporteur O.Spoelstra van Akkeringa ingeteekend op S.H.ten Cate "Neerlands Glorie", 40 afleveringen, die ik (of Katrina, omdat het een studieboek voor haar was) ontvangen zou voor 16 gulden in plaats van 18, terwijl hij mij de lijsten van de 2 premieplaten van 7 gulden zou leveren, gratis als hij door mijn invloed (eerste inteekening) nog een 6-tal teekenaars kreeg. Echter zou ik dan 18 gulden betalen.

11 February 1875. Dirk had geschreven aan Katrina om te solliciteren naar een school te Leeuwarden.

21 February 1878. Katrina naar 't Oude Schil en verder met de Flevo naar Harlingen. Margo Keyser bragt haar met het rijtuig weg. [25 February weer terug].

25 Maart 1878. Des avonds kwamen hier Bakels en Boonakker en vrouw om met Katrina te gaan naar het concert door Polak en juffrouw Vlessing gegeven in de Lindeboom met daaropvolgend bal. Zij vermaakten zich daar zeer.

29 Maart 1878. Katrina begonnen met zolder schoonmaken.

3 April 1875. Katrina de familie Koekebakker en Dominee Feenstra van Wirmarsum van 't Oude Schild opgehaald. Feenstra en Koekbakker naar de Moderne vergadering in Amsterdam vertrokken reeds den volgenden dag. Feenstra had hier gepreekt. Sina en Guurtje bleven gelukkig. Wij hadden met haar veel genoegen.

8 April 1875. Guurtje is alle dagen allerliefst, soms 's nachts wat onrustig.

9 April 1875. Koekebakker weer terug op Texel. Zij zullen 23 April vertrekken.

15 April 1875. Familie Koekebakker vertrekt weer. Wij zien terug op genoeglijke dagen.

15 April 1875. Katrina vergunt aan Vrouwtje om des namiddags naar Cocksdorp te gaan tot zaterdag.

16 April 1875. Katrina heeft het regt druk nu Vrouwtje naar Cocksdorp is.

16 April 1875. Katrina des avonds even bij jufvrouw Troll, eenig eigengemaakt kindergoed gebragt. Zij kreeg eindelijk de rekening van Troll voor zijn lessen, 17,50 gulden (35 lessen).

20 April 1875. Katrina aan Troll voor 35 lessen 17,50 gulden betaald. Vanmiddag postwissel van Dirk. Hij zendt 28,50 terug van Noordhof, wien hij betaald had de rekening voor Katrina's boeken, terwijl ik die ook op een wissel had betaald.

23 April 1875. Brief aan Samuel en Dolfina: Wij hebben voortdurend een aangenaam verkeer met onze collega's, vooral met Boonacker aan de Waal. Met Wieringa hebben wij ook een veel vriendschappelijker verkeer dan vroeger. Vrendenberg en vrouw hebben onlangs van maandag tot zaterdag bij hun zoon Hendrik aan den Helder een zeer genoeglijk bezoek gebragt, zooals zich wel denken laat. Ik verheugde mij in 't genoegen dier oude lui, die zoo weing buitengewone vreugde hebben.

Katrina gaat nog al eens naar de vrouw van Post, die zwak en sukkelende is, ofschoon van een levendig, opgeruimd humeur.

27 April 1875. Katrina druk met de wasch enz. Het schoonmaken der studeerkamer begonnen.

29 April 1875. Brief van Dirk dat in 't Schoolblad de oproeping stond voor de Meisjesschool te Leeuwarden, waarvoor Katrina zich zou aanbieden als sollicitante leerares.

30 April 1875. Des avonds kwam het Schoolblad voor Katrina, waarin de oproeping stond. Zij schreef een concept-aanbieding.

4 Mei 1875. Katrina heeft een brief gereed om zich aan te melden te Leeuwarden als lerares voor Nederlandsche Taal enzovoort aan de op te rigten Meisjesschool, maar wacht nog op een stuk dat Dirk haar zou zenden van Meester van den Berg.

6 Mei 1875. Katrina [zal] nog wel genoodzaakt zijn om zich zelve in Leeuwarden te presenteren. Den Heer Troll belooft mede een getuigschrift voor Katrina af te geven, wat hij des middags doet.

7 Mei 1875. Ik des middags naar het Raadhuis, van Loman een getuigschrift van goed gedrag gehaald en dit laten registreren bij den Heer Haga. Ik breng het pakket op 't Postkantoor, inhoudende 't verzoekschrift, Acte van Bevoegdheid, getuigschrift van Loman, Troll en Van den Berg.

10 Mei 1875. Katrina naar Wormerveer en daarna naar Leeuwarden om te solliciteeren.

15 Mei 1875. Brief van Katrina uit Leeuwarden, waarin zij uitvoerig berigt geeft van haar wedervaren aldaar. [Zij] had echter weinig hoop op benoeming, maar was vooral vriendelijk ontvangen.

15 Mei 1875. Margo Keyser was zeer teleurgesteld dat haar vader het zoo dwaas vond om nu te midden van 't schoonmaken naar Ouddorp te gaan logeeren, zooals Sina haar in een brief van 9 Mei daar had uitgenoodigd.

16 Mei 1875. Pinksteren. Tot en met 22 Mei huwelijksfeesten van Menno en Guurt Koekebakker [op huwelijkse voorwaarden vanwege zijn schulden] in Wormerveer.

22 Mei 1875. Katrina en ik naar Texel. Ik blijde dat wij weer te huis waren.

16 Juny 1875. Gister reeds vernam ik van Menno en Samuel en later door de Couranten, dat de sollicitatie van Katrina geenerlei gunstig gevolg had gehad, wat mij speet om harentwil.

17 Juny 1875. Texel. Katrina zeer teleurgesteld door de berigten uit Leeuwarden, doch, zoo zij zeide, nu alreeds weer daarover heen.

Katrina had het werk van St.ten Cate "Neerlands Glorie", met de 2 prachtige premieplaten in zwarte lijsten, ontvangen.

29 Juny 1875. Brief van Koekebakker ontvangen dat hij niets wilde doen voor Menno en Guurt.

Ali: Christina Vrendenberg verdient als onderwijzeres met hare 3 actes slechts 450 gulden, daarom leek aan Katrina onderwijzeres zijn niet zoo mooi toe.

6 July 1875. Katrina's 29e verjaardag. Brieven van Sina en Hein, tante Obbina, Samuel en Dirk (van Fenna), van Aurelia, Adriana. Later van Lobregt Koekebakker, Menno en Guurt.

Bezoeken van Margo en Rina (gisteravond op Texel gekomen), Bakels en vrouw, Jansje en Marie Veenstra, jufvrouw Vrendenberg, Troll, Jans Keyser-Brouwer, Dominee Boetje en Loman (Boetje vanmiddag gekomen van Haarlem), Boonacker en zuster.

Bakels en vrouw hier des avonds boterham gegeten.

15 July 1875. Des avonds Katrina en ik op visite bij den Heer Keyser en Margo en Rina.

16 July 1875. Margo Keyser bij Katrina.

22 July 1875. Ko en Willemina van broeder Juriaan uit Groningen komen logeeren.

22 July 1875. Van voormiddag kregen wij het hoogst verblijden telegram van Ouddorp dat Sina bevallen was van een flinke jongen (Jakob), vannacht te 2 ure.

22 July 1878. Wij des namiddags naar de tent van Westenberg te 3 ure. De wagen van Cornelis Keyser bragt eenig personeel met proviand van de Waal en van hier naar de tent. Ik wandelde daarheen met de Holl, Samuel en juffrouw Christine Roering. Boonakker en Bakels kwamen later. Wij bragten daar de namiddag en avond tot half 9 genoeglijk door, terwijl het jongere volkje zich bijzonder vermaakte met allerlei oefeningen en spelen vooral in de Zandkuil. Prachtig weder. Voor een goede tafel was gezorgd door Katrina, Lize en Fokel. Het personeel bestond uit Bakels en vrouw en haar zuster en twee zoons Hessel en Reinder en eene jufvrouw Opta. Boonakker en vrouw en zuster en broeder Henri en Hidde de Vries, Samuel en Dolfina en 4 kinderen, en Huizinga en Katrina te zamen 26. In de tent van Bok was een ander gezelschap waar onder Jannetje Duinker, Anna Keyser, M. en E. Flens, enz. Dominee de Holl en Bakels waren inzonderheid de hoofdpersonen der pretmakerij, waarbij men in hen bezwaarlijk predikanten herkend zou hebben. De wagen van Keyser moest tweemaal rijden om vrouwen en kinderen terug te halen naar den Burg en de Waal.

24 July 1875. Brief van Koekebakker, alles wel. Pakje daarheen gezonden met brief.

Ik des middags met de kleine Alida en Katrina in het Park gewandeld.

30 July 1875. Dirk en Fenna van Calcar komen van Harlingen met de stoomboot Burgemeester Zijlstra, het overstappen op zee uit de boot in de zeilschuit ging met moeyelijkheden gepaard.

5 Augustus 1875. Telegram uit Groningen dat Johan ziek is, diarrhee en koorts. Dirk telegrafeert om nader berigt.

6 Augustus 1875. Des morgens geruststellend telegram uit Groningen. Dirk weder naar 't strand. Ook Katrina, Fenna en Dolfina gaan daar heen op weg, maar keeren met Dirk terug om de harde wind.

Intusschen komt een telegram dat Dirks overkomst gewenscht is.

7 Augustus 1875. Zaterdag. Dirk vanmorgen te half 4 vertrokken om over Amsterdam te reizen.

14 Augustus 1875. Om 10 uur met de boot tot Middelharnis, afgehaald door Koekebakker met rijtuig] eindelijk te 4 ure verheugde ik mij in het wederzien van mijne Sina. Met Guurtje was ik weldra goede vrienden, toen ik het een en ander ging ontpakken wat ik meegebragt had. Een geruchtmakend konijntje, een geluidgevend popje, een bonte elastieke bal, een koek. Spoedig kan ik vrolijk met Guurtje spelen.

[Het is er allemaal goed in orde, ook huis en tuin. 's Zondags preekt Huizinga] voor 65 of 69 menschen, meest hervormd, ook eenige Roomschen, die bij 't thans zeer warme weer de slaap niet uit de oogen konden houden. Sina was ook te kerk, verleden zondag reeds, toen voor het eerst na hare bevalling.

[Huizinga heeft het er gezellig, wandelt de omgeving rond, ontmoet de familie van Dirk Tamis].

23 Augustus 1875. Samuel en Katrina des morgens naar Monsieur Verberne om hem te feliciteeren met zijn 50-jarig onderwijzerschap. Zij boden hem tot herinnering een fraaije barometer en thermometer aan, des morgens hier door intermediair van Arend Kikkert uit Amsterdam ontvangen.

24 Augustus 1875. [Huizinga was al slechthorend, maar] Ik in deze nacht met het regter oor plotseling geheel doofgeworden, zoodat ik daarmede verder niets hooren kan, wat mij zeer lastig is.

Des morgens Katrina en Fenna vertrokken. Katrina begeleidt haar tot Harlingen.

27 Augustus 1875. Katrina weer terug. In Harlingen alles wel gevonden.

't Blijft altoos droog weder. Heel Texel is verschroeid.

11 September 1875. Catharina Juriaans is nu in Ouddorp.

15 September 1875. [De a.s. echtgenote van Dominee Boonakker, Eliza Huygens, komt enige tijd bij Huizinga logeren om vanuit zijn huis te trouwen].

8 October 1875. [Huizinga en Katrina gaan op reis naar Groningen, terwijl Lize Huygens 2 weken naar Amsterdam is] Cornelis Albertsz Keyser, die ook naar Harlingen zou varen met Timmer om daar zijne twee oudste dochtertjes te bestellen ter school, laat ons met hem mederijden naar de haven. Hij kwam te 6 ure. Te 7 ure zouden wij varen, doch wij staken eerst kwart voor 8 van wal. Nu was het stil en mooi weer, geen kans om zeeziek te worden. Deels lezende, deels pratende met C.Keyser en diens kinderen, bragten wij de tijd door. Te 1 ure waren wij te Harlingen.

20 November 1875. De Boonackers van hun huwelijksreis teruggekeerd. Boonacker is 25 jaar geworden. Katrina heeft een plaatwerk tot aandenken gekregen, ik een fraaije met vilt beklede voetenzak.

23 November 1875. Katrina met Margo naar de Roomsche kerk, een der paters Minderbroeders hooren preeken, talrijke vergadering.

30 November 1875. Vandaag voor de 3 tweetallen kleinkinderen kinderpresenten afgezonden voor Sint Nicolaas.

Gisteravond Katrina langen tijd bezig gehouden met 't voorlezen van mijn dagboek uit den tijd toen neef Huizinga van den Hoorn hier bijkans dagelijks aan huis verkeerde.

6 December 1875. Vandaag Sint Nicolaasfeest, 2 groepen gecostumeerd hier aan huis. Lize des avonds bij het heengaan zeer verrast door 't Sint Nicolaasgeschenk van Katrina (een gebreide wollen kaper).

17 December 1875. Katrina is dagelijks druk bezig met het zamenbrengen en schrijven van spreuken voor een scheurkalender bestemd voor Fenna.

22 December 1875. Katrina kreeg gister een brief van Margo Keyser uit Brussel. Haar vader is ook daar en was dus niet op de begrafenis van zijn broeder.

Katrina heeft het nog steeds druk met het maken van haar spreukenkalender voor Fenna. Haar haakwerk voor Guurt is gereed. Zij is steeds werkzaam met onvermoeide vlijt.

7 January 1876. Katrina naar heerlijk feestmaal ter ere van thuiskomst Margo Keyser van reis naar Amsterdam en Brussel van 5 weken.

Over 1875 3,35 gulden rekening aan Apotheker de Holl, waaronder 2,60 voor logeergasten.

6 Maart 1876. [Op reis naar Hein en Sina in Ouddorp] Om 3 uur naar 't Horntje gereden. Met de vlet naar de postschuit, in het roefje. Katrina werd weldra zeeziek en moest den emmer op schoot nemen. In driekwart uur over. Aan 't Nieuwe Diep met de vigelante naar 't Spoor. Haarlem overstappen, derde klasse om eenige guldens uit te sparen. Te Rotterdam tegen 12 uur des nachts, naar onze [hotel]kamer.

7 Maart 1876. Om 12 uur met de boot naar Middelharnis, harde wind, om 5 uur aan wal. Koekebakker wachtte ons met 't rijtuig. De koffer ging met de hondewagen.

22 Maart 1876. Terugreis van Ouddorp, in de stoomboot van Middelharnis naar Rotterdam. Katrina had het zeer aangenaam met eene jufvrouw, die zich bekend maakte als het Meisje van Jacobus Mooyen van Texel, thans hulponderwijzer te Dirkshorn, kleindochter van de voormalige medicus Rechlien. Zij woonde op 't Zand. Was nu eenige dagen te Dirksland geweest.

In Amsterdam geloogeerd in de Keizerskroon. In de Schouwburg gezien "Van Toulon naar Sint Helena" (9 taferelen uit het leven van Napoleon I).

23 Maart 1876. Naar Zaandam, Wormerveer.

24 Maart 1876. Naar Huidekoper te Koog.

25 Maart 1876. Met Katrina naar Texel, zij zeer zeeziek.

7 April 1876. Zeer schoone dag. Des namiddags met Katrina een wandeling gemaakt naar de Mient, het Elzenbosch en over de Westen terug.

De keet van Gerrit Leen wordt afgebroken en verplaatst. Jakob Eelman de Manke ontmoet.

13 April 1876. Katrina heeft sedert eenige dagen eene zeer aangename en boeijende lectuur gevonden in Gartenlaube "Aus eigener Kraft".

19 April 1876. Telegram. Dolfina vannacht half 1 voorspoedig bevallen van eene dochter Catharina, alles wel. Katrina antwoordde met een kaarttelegram.

25 April 1876. Katrina schoonmaak op zolder.

2 Mei 1876. Katrina druk aan de schoonmakerij van de voorkamertjes. De zuster van Vrouwtje Knol (de Meid) gister hier gekomen en blijft tot vrijdag.

5 Mei 1876. Des avonds de schoonmakerij geëindigd. De schoonmaakster gaat te 10 ure nog naar de Cocksdorp, loopende.

14 Mei 1876. Katrina des avonds bij Margo Keyser, aldaar de Familie den Bleijker.

17 Mei 1876. Katrina de Familie den Bleijker bezocht in de Lindeboom. De man betert langzaam, is nog zeer zwak. Zij keerde hier terug met de twee Meisjes Geertruida (6) en Sara (9), die tot 's avonds 9 uur bleven, toen Katrina haar weder naar huis bragt. Lieve vroolijke kinderen, vooral de jongste die zich nogal diverteerde met spelen met den grooten doos met houten tafelservies, met den schommel, enz. De oudste zat liever met Katrina poppenkleederen te naaijen.

Zij spreeken beiden Engelsch, doch hebben de laatste zes weken ook al een klein beetje Hollandsch geleerd, vooral de oudste, die ons zeer goed verstaat en weet te antwoorden.

29 Mei 1876. Katrina des morgens met 't prachtige weder met breiwerk naar 't Park.

7 Juny 1876. Verkooping bij Vrendenberg [die naar Amsterdam gaat na zijn Emeritaat]. Katrina den geheelen dag aldaar tot hulpe, ik ook meest aldaar. Spiegel, stoelen, een paar porceleinen bekers, 1 flacon, 1 theestoofje, 6 stooven, enz. gekocht, benevens een partij boeken, die alle voor een spotprijs weggingen.

8 Juny 1876. Brief van Dirk dat hij plan heeft om met zijn beide jongens omstreeks 20 Juny tot ons te komen. Ik wil dat Alida van Samuel dan medekome.

16 Juny 1876. Afscheid Dominee Vrendenberg bij mij aan huis, Vrendenberg en vrouw en Cornelis, Boonacker en vrouw en zuster Anna, Habbema en zuster Gusta, Post, Bakels en vrouw en zuster Let. Bakels voerde het woord tot hem en mij en Katrina, als die altijd hulpvaardig in dit en in ieder huis vreugde verspreidt om zich. Habbema en zuster en Anna Boonacker hier geloogeerd.

20 Juny 1876. Katrina met Margo en hare Duitsche logées naar Brakenstein.

6 July 1876. Katrina 30 jaar, bezoek Margo Keyser en de dames Veenstra uit Leiden, Jans Brouwer, Marretje Kuiper, 's avonds Bakels, Fokel, Let Bakels, Boonakker en vrouw en zuster.

Vrendenberg en vrouw vertrokken.

11 July 1876. [De hele familie naar Harlingen naar Menno, Guurt en het kindje, in het nieuwe huis van 450 gulden huur. 12 July naar Samuel, 15 July Groningen, broeder Juriaan, 19 July Winschoten, 20 July Dirk en Familie De Cock HUWELIJK in Winschoten. Verder langs familie in Hoogezand-Winschoten-Zeerijp-Grijpskerk-Leeuwarden-Harlingen-Texel. Katrina blijft in Grijpskerk achter, Willemina Juriaans Huizinga mee naar Texel].

17 July 1876. Bezoek aan tante Gé. Zij interesseerde zich nier bijzonder voor de oude kennisen op Texel. Later kwam haar moeder, de oude mevrouw van Giffen, 77 jaar, gebruikte nog nooit een bril, is vrij gezond, behalve gedurige hoofdpijn.

10 Augustus 1876. Om half 4 des morgens door Timmer wakker gescheld, om half 6 vertrokken, half 12 op Texel.

17 Augustus 1876. Komst Samuel met Alida en Katrina, na een voorspoedige zeereis te half 12 in de haven, met de diligence hier. Des nachts hadden zij bij Menno geloogeerd.

25 Augustus 1876. Familie en vrienden een togt naar de Vuurtoren, zij half 6 weer te huis. Bij Habbema en moeder en zuster koffijgedronken.

14 September 1876. Katrina gaat Willemina naar Harlingen brengen. Guurt heeft rust nodig, verlangt dat Katrina daar blijft, telegrafeert, waarop ik weder telegrafeer dat zij naar omstandigheden handelen moet.

Dirk en Manna waren daar de 15e ook.

17 September 1876. Intree van Van Eerde aan den Hoorn, gulle, vroolijke gastheer. Habbema gedacht de afwezigen, Jeanne Post en mijn Katrina.

28 September 1876. Tot mijn blijdschap Katrina terug, met de wagen van Auke de Wijn voor de deur. Zij had een langdurige zeereis gehad, van vanmorgen 6 tot heden 8 uur, maar door de windstilte geen last van zeeziekte.

4 October 1876. Visite bij den Heer S.Keyser, daar 2 Duitsche Meisjes, Fraulein Schneider van Kronenberg en Fr.Rübens van Elberfeld.

18 November 1876. Ik met Katrina alleen. Vrouwtje is gister voor een dag of wat naar Cocksdorp gegaan.

24 November 1876. [Katrina was onder invloed van de Duitsche vriendinnen van Margo Keyser gekomen] tot meer ernstig godsdienstig nadenken, dien zij zelve voor zich zeer heilzaam achtte. Ik kan niet genoeg zeggen hoe innig ik mij daarover in stilte verheug, en welke heerlijke gevolgen ik mij daarvan voorstel. Mogt zij alzoo nog het middel worden om anderen op wie zij invloed oefenen kan in deze hare geheiligde gemoedstemming te doen deelen? Zoo wordt zij nog eenmaal de verwezelijking van het beeld mijner onvergetelijke gade, hare vroome moeder! Moge het zoo zijn.

1 December 1876. Katrina is de laatste dagen druk bezig (met aanhoudende vlijt) aan het naaijen van een groot aantal hembden om aan arme kinderen uit te deelen met Sint Nicolaas.

23 December 1876. Katrina aanhoudend en met ijver werkzaam een scheurkalender voor Fenna samen te stellen in plaats van dien die zij onlangs per post verzonden heeft en die niet teregt is gekomen.

Een voor Sina is reeds gereed.

26 January 1877. Katrina ontving een zeer uitvoerig schrijven van haar vriendin Marie Schneider, waarin zij 't Dogma der Triniteit verklaart en verdedigt met de Katechismus.

10 February 1877. Onze Meid gister naar Cocksdorp gegaan, dus Katrina alleen.

23 Maart 1877. Katrina weer aan de schoonmaak.

28 April tot 12 Mei 1877. [Sina met haar gezin op Texel] Telegram van Menno dat de familie [Koekebakker] om 8 uur vertrokken was. [Huizinga moet bij het afhalen op de boot wachten vanwege het lage water] Eerst in de herberg totdat de werking van de sterke drank bij 2 arbeiders mij noodzaakte mijn toevlugt bij Dominee Post te zoeken. Eindelijk 6 uur stoof de boot van Timmer de haven in. Zij hadden van 10 tot half 4 in 't Oude Vlie geankerd. Weldra was ik bij Sina en man en kinderen. Zij was in 't laatst alleen zeeziek geweest.

29 April 1877. Des middags talrijke bezoeken. Bakels en vrouw, Margo Keyser, Jansje en Marie Veenstra, Simon Keyser, Jakob Roeper en vrouw, Marie Huijgens.

6 Mei 1877. De kinderen vermaken zich zeer in de tuin.

10 Mei 1877. Koekebakker vertrekt des morgens, om vanavond nog in Deventer bij zijn zuster te zijn.

12 Mei 1877. Katrina en Sina en de 2 kinderen naar 't Oude Schild gebragt [om naar Wormerveer te reizen], waar ik van haar afscheid nam met de gedachte der mogelijkheid dat ik haar, Sina, niet weder, althans hier op Texel niet weder zal zien, en met een beklemmend bewustzijn, dat haar verblijf op Texel thans haar niet zoo aangenaam was geweest als 't had kunnen zijn, wanneer ik niet menigmaal verstoord was geweest door opmerkingen van een mijns oordeels te groote laksheid in de behandeling der kinderen. Toch moet ik toegeven dat welligt eene te groote strengheid meer schaadt dan te groote zachtheid en ik blijf hopen dat de kleinen nog tot regt gehoorzame en ordelievende kinderen zullen opgroeijen. Sina's hoogachting en liefde voor Koekebakker is grenzeloos.

Des avonds in mijn ledige woning op de studeerkamer.

16 Mei 1877. Katrina tot mijn blijdschap des middags 12 uur weer te huis gekomen. Hein en Sien vertrokken van morgen van Wormerveer weer naar huis. Zij had veel genoegen gehad, vooral maandag in Amsterdam.

Gisterbij Vrendenberg had zij het ongeluk gehad met het hoofd onder het linkeroog te stoten op een ijzeren pen, wat haar eene wonde veroorzaakte. Wij hopen dat het oog daarbij niet te veel geleden zal hebben.

19 Mei 1877. Katrina zond vandaag een brief naar tante Obbina met 20 loten Bewaarschool.

2 Juny 1877. Brief van Dolfina aan Huizinga: Wat vonden wij 't aardig dat wij onlangs Hein en Sien en vooral ook de kinderen nog even bij ons zagen, 't is lief volkje, die beide kleinen, en mij dunkt Sien was in de jaren, dat ik haar niet gezien had, vooral niet minder geworden.

5 Juny 1877. Margo Keyser hier druk bezig met Katrina helpen tot het naajen van een japon.

12 Juny 1877. Reis Huizinga naar Harlingen-Leeuwarden-Groningen-Hoogezand-Sappemeer-Zijldijk-Groningen-Grijpskerk-Leeuwarden-Harlingen.

14 July 1877. Dirk, Manna, Jakob en Johan mee naar Texel op de stoomboot Zijlstra, bij de Texelsche haven door een zeilschip afgehaald. Katrina had een wagen gestuurd.

2 Augustus 1877. Katrina met Bakels en Boonacker en familie (Fokel, Lize, Anna, Truida en Frieda) naar het boschje op de Hoge Berg, een kinderwagen met proviand meevoerende.

8 Augustus 1877. Westenberg stond ons gaarne toe van de Tent gebruik te maken zoo dikwijls wij wilden. Des middags daarheen.

10 Augustus 1877. Wij waren zeer verbljd met 't telegraafberigt van Ouddorp dat Sina gister bevallen is van een zoon (Hendrik, 10 pond).

18 Augustus 1877. Samuel en Johanna komen.

24 Augustus 1877. Katrina en Manna deden eene groote wandeling naar de Fonteinsnol, en raakten op de terugreis verdwaald zoo dat zij door Pieter Zijm weer op het regte spoor gebragt moesten worden zoodat zij eerst te 9 uur te huis kwamen.

28 Augustus 1877. Dirk, Samuel en Johanna vertrokken. Manna met de beide jongens bleef tot de stoomboot Flevo zou varen.

2 September 1877. Zondag. Gepreekt aan den Burg (Manna ter kerk) en aan den Hoorn.

Katrina en Manna reden terstond na kerktijd met een wagen van Keyser naar 't Oude Schild om hare visite bij Post te maken en Catharina Juriaans van de Stoomboot Flevo af te halen. Deze maakte echter een lange reis. Afegevaren te 8 uur 15 of half 9 kwam zij eerst te 3 ure in de haven, had een tijd voor anker moeten liggen om het heet lopen der machinerie.

Catharina was gister met broeder Juriaan op de Tentoonstelling te Leeuwarden geweest, had vannacht bij Samuel geloogeerd.

6 September 1877. Manna, Jakob, Johan en Katrina naar Harlingen, Catharina Juriaans zou mijn huishoudster zijn.

16 September 1877. Ik kwam te 1 ure te huis, juist als de wagen aankwam waarmede nicht Catharina naar 't Schild was geweest en nu met Katrina, Guurt en Mennoni terugkwam.

19 September 1877. Aal Koekebakker gekomen.

22 September 1877. Vertrek Guurt, Mennoni en Ali Koekebakker naar Wormerveer.

23 September 1877. Des morgens met nicht Catharina (Vrouwtje mede naar de Waal om eenige dagen te Cocksdorp door te brengen) gereden naar de Waal met J.C. Bakker.

29 September 1877. De beide Catharina's [hebben] eene wandeling gemaakt naar de Fonteinsnol.

1 October 1877. P. Boon hier bij mij tot eene langdurige particuliere conferentie. Hij had blijken van bijzondere belangstelling onzerzijds meenen te zien, wat geheel overeenkwam met zijn innigste wensch, waaraan ik echter geen voet mocht geven. Het gevolg nogtans was, dat hij een brief schreef, die terstond na de ontvangst woensdagmiddag 3 October door Katrina beantwoord werd en hem zijne illusieën ontnam.

4 October 1877. P. Boon liet mij vragen om met hem te gaan uitrijden met de chais, om den nieuw ingedijkte polder "Het Noorden" te bezien. Boon deelde mij mede dat de ontvangen brief, hoe teleurstellend ook, geen nadeeligen invloed zou hebben op zijn gehechtheid aan mij en mijn huis.

11 October 1877. Catharina vertrokken.

24 October 1877. Telegram uit Leeuwarden berigtend van de voorspoedige geboorte van Jacoba, woensdagmorgen om 4 uur. Alles wel.

1 November 1877. Loman deelde mede een exemplaar van een ciculaire over de Bewaarschool tot verkrijging van giften, te zenden door het gansche land. Hij had reeds daarvoor 500 adressen. Wij verschaften hem nog een aantal daarbij.

Op verzoek van Loman nam Katrina op zich om met Jannetje Duinker, een dochter van Albert Keyser of Cornelie Westenberg, de zorg op zich te nemen voor het in orde schikken enz. van de ingekomen prijzen.

10 November 1877. Margo Keyser heeft juffrouw Everts te logeeren, nu komt Rina uit Brussel.

11 November 1877. Des namiddags Jannetje Duinker bij Katrina, Duitsche oefening.

12 November 1877. Katrina des namiddags naar Loman, de prijzen voor de Bewaarschool-loterij nazien.

18 November 1877. Vergadering van 't Bijbelgenootschap. Des avonds allen bij mij met 14 personen aan tafel (ook Gelderman en vrouw, beide voor 't eerst). Ten slotte voerde Gelderman 't woord en zeide dat hij, hierheen gaande, wel eenigszins beducht was geweest voor de afloop, maar dat zijn verwachting ver was overtroffen. Wij scheidden alle in genoeglijke stemming te 1 uur. Gusta Habbema bleef hier logeeren.

22 November 1877. Katrina heeft het in de laatste dagen zeer druk met velerlei bezoeken af te leggen bij zeer verschillende menschen hier op het dorp, waar zij anders ook nooit kwam, om hun loten aan te bieden voor de Bewaarschool, waarin zij meer of min gelukkig slaagt. Sommigen willen er niet van weten zoo als H. Dijt en juffrouw Flens, maar zij houdt aan tot dat zij slaagt.

13 January 1878. Des avonds groot gezelschap aan de Waal bij Bakels. Toen de maaltijd ten einde liep werd 't zeer rumoerig. Ik nam tegen 1 uur mijn afscheid. Ik heb geen plan zulke gezelschappen verder bij te wonen, schoon anderen zich dapper vermaakten.

20 January 1878. Loman hier om met Katrina te spreken over de tentoonstelling der prijzen in de Kikkert op a.s. zondag. De Oudeschilder Rederijkers zouden hier vrijdag eene voorstelling ten behoeve van de Bewaarschool willen geven (maar de volgende dag kwam berigt dat er verhindering was, daar Frans Zegel niet wilde dat zijn zoon Kasse medewerkte, en men dus, later, een ander stuk zou moeten opvoeren).

21 January 1878. Katrina met Jannetje Duinker naar Westenberg. Des avonds naar Margo waar mevrouw Van Wijngaarden gelogeerd is wijl haar man van huis is.

Katrina gister een paar Duitsche brieven geschreven naar Elbertsfeld of Kronenburg.

22 January 1878. Des avonds Loman even hier om met Katrina afspraak te maken omtrent haar werk bij de voorbereiding der tentoonstelling der loterijprijzen in de Kikkert aanstaande zondag.

25 January 1878. Bij Katrina Trijntje Bakker en Wiesje Schaap, die voor 17 jaar hier aan huis verkeerde toen haar zuster Katriena hier Meid was.

Wiesje Schaap zal nu hertrouwen met een sergeant-majoor de Groot te Leeuwarden, als het geregtelijk gestaafd is dat haar man kapitein Duinker verdronken is.

30 January 1878. Partij bij den Heer Bok. Wij namen 't aan met de voorwaarde, dat ik voor 't souper zou heengaan, maar ik liet mij overhalen om althans mede ter tafel te gaan, en sprak een woord ter ontboezeming van mijn vele herinneringen aan dit huis (waar ik nu sedert vele jaren voor 't eerst weder aan den vriendendisch aanzat) en mijn blijvende achting voor de oude mevrouw Bok, met een heilwensch aan haar gewijd. Kwart voor 1 verwijderde ik mij, Katrina kwam te 3 uur te huis.

8 February 1878. Algemeen spreekt men veel over de te vreezen achteruitgang van Texel, waartoe aanleiding geeft het a.s. vertrek van Glijnis, de pianiste juffrouw Vlessing, wier man en broeder onderwijzer is in den dans, voorts dominee Post, Boonacker, Dirk Tuinder en anderen.

21 February 1878. Katrina naar 't Oude Schild en verder met de Flevo naar Harlingen. Margo Keyser bragt haar met het rijtuig weg [25 February weer terug].

8 Maart 1878. Katrina ontvangt dezer dagen hernieuwd aanzoek van P.Boon.

17 Maart 1878. Des avonds hadden wij visite. Bok kwam eerst te 10 ure, druk als hij het had met de zaak betrekkelijk de gestrande schepen. Hij had dingsdag 100 last gerst te verkoopen.

25 Maart 1878. Des avonds kwamen hier Bakels en Boonacker en vrouw om met Katrina te gaan naar het concert door Polak en juffrouw Vlessing gegeven in de Lindeboom met daaropvolgend bal. Zij vermaakten zich daar zeer.

29 Maart 1878. Katrina begonnen met zolder schoonmaken.

19 April 1878. Katrina vanmiddag met Jannetje Duinker naar het boschje, lelietjes van dalen gezocht.

23 April 1878. Afscheidspartij bij Post. Tot mijn leedwezen kon ik die niet bijwonen (lange tijd al hoestend en koortsig). Toen ik laatst uit den Hoorn kwam was ik zoo moe dat ik het niet wel op de been kon houden en dreigde flaauw te vallen. Katrina hielp mij spoedig met alle zorgvuldigheid in bed.

24 April 1878. Telegram van Harlingen, Guurt bevallen van een dochter Geertruida Alida, alles wel.

25 April 1878. Dirk ziet zich genoodzaakt om wegens zijn ongesteldheid die met het ruggemerg in verband schijnt te staan (waarvan ik echter eerst nu verneem) en die hem in de laatsten tijd vrij hevige pijnen veroorzaakte maandag eerstkomend met Manna op reis te gaan naar prof. Erp te Heidelberg, of Katrina bij de kinderen kwam als zij lang afwezig bleven. Wij vertrekken a.s. woensdag.

28 April 1878. Des morgens naar Oosterend, aldaar zonder eenige hinder gepreekt (Ensing had 't sterk afgeraden). Katrina naar de afscheidspreek van Post. Toen Post c.s. des namiddags te 3 uur vertrok was geheel Oude Schild op de been en aan de haven.

[Huizinga en Katrina maken een rondreis langs de familie in Friesland en Groningen Ze zijn 1 Juny weer thuis]

1 Mei 1878. Om 12 uur met de Flevo naar Harlingen.

1 Juny 1878. Terug van de reis, naar huis. Vrouwtje aldaar (Jan Rab was overleden, anders niets bijzonders).

1 Juny 1878. De tuin volleedig met onkruid bezet..

10 Juny 1878. Koekebakker, Sina, Jakob en Hendrik komen met de Meid Jaantje. [Guurtje logeert in Wormerveer. Koekebakker vertrekt weer op 17 Juny, Sina blijft tot de 21e].

21 Juny 1878. Ik met Sina en de beide kinderen en meid naar 't Nieuwe Diep. Zij vertrokken naar Rotterdam. Ik een stoomboot bezien aan 't Nieuwe Diep, en met de Ada terug [naar Texel].

26 Juny 1878. Katrina en ik des namiddags in de Oude School met Loman en anderen. Eerste tentoonstelling der prijzen.

27 Juny 1878. Wij zitten dagelijks tot den avond met open raam in 't zijkamertje.

28 Juny 1878. Tweede tentoonstelling der prijzen.

Margo Keyser gaat weldra op reis naar Cronenberg ter viering van het huwelijk harer vriendin Helene Rubens met H. Kluten, waartoe ook Katrina is uitgenoodigd, doch die bedankte.

1 July 1878. Jantje van der Werf hier als Meid, 16 jaar oud. Frouwtje Knol zei in April de dienst op omdat zij in het huwelijk dacht te treden. Het bleek (na onze tehuiskomst van de reis) noodzakelijk te zijn.

Vandaag trad alzoo onze gister aangekomen nieuwe Meid Jantje van der Werf in dienst. Zij is nog maar 16 jaar oud, maar zij voldoet aanvankelijk uitstekend goed.

5 July 1878. Briefjes snijden, Anna Keyser en Jannetje Duinker bij Katrina om haar te helpen briefjes vouwen voor de Loterij, 3000 later 4000.

6 July 1878. Katrina jarig, o.a. brief van Dirk en Manna uit Oeynhausen. Des avonds neef Jannes de Waard hier tot 10 July.

11 July 1878. Jeannette en Henriette de Holl dochters van apotheker de Holl, waren geslaagd in haar examen als leerling-apotheker. Katrina ging er heen om te feliciteren. Ik later ook daar heen. Daar de Hr. de Vries uit Meppel, diens dochter was ook geslaagd in eenzelfde examen.

13 July 1878. Samuel en Dolfina met 4 kinderen en de Meid Eke van de Flevo gehaald.

15 July 1878. Samuel en Katrina met de twee oudste kinderen naar de Waal.

15 July 1878. Wij met elkaar des namiddags met de kinderwagen naar de tent en daar een zeer genoeglijke namiddag doorgebragt, in het boschje. Moeijelijk de kinderwagen over de hekjes te tillen.

22 July 1878. Wij des namiddags naar de Tent van Westenberg te 3 ure. De wagen van Cornelis Keyser bragt eenig personeel met proviand van de Waal en van hier naar de tent. Ik wandelde daarheen met de Holl, Samuel en juffrouw Christine Roering. Boonacker en Bakels kwamen later. Wij bragten daar de namiddag en avond tot half 9 genoeglijk door, terwijl het jongere volkje zich bijzonder vermaakte met allerlei oefeningen en spelen vooral in de Zandkuil. Prachtig weder. Voor een goede tafel was gezorgd door Katrina, Lize en Fokel. Het personeel bestond uit Bakels en vrouw en haar zuster en twee zoons Hessel en Reinder en eene jufvrouw Opta. Boonakker en vrouw en zuster en broeder Henri en Hidde de Vries, Samuel en Dolfina en 4 kinderen, en Huizinga en Katrina te zamen 26. In de tent van Bok was een ander gezelschap waar onder Jannetje Duinker, Anna Keyser, M. en E. Flens, enz. Dominee de Holl en Bakels waren inzonderheid de hoofdpersonen der pretmakerij, waarbij men in hen bezwaarlijk predikanten herkend zou hebben. De wagen van Keyser moest tweemaal rijden om vrouwen en kinderen terug te halen naar den Burg en de Waal.

27 July 1878. De Heer Mens haalt Ko en Willemien van de Flevo. Ko des namiddags hier. Ko des namiddags een paar rollen voor mij geschaafd voor de groote kaart van Europa.

29 July 1878. Katrina des namiddags met Ko en Ali en Johanna naar de Waal.

Ko vandaag de tafel in de achterkamer afgeschuurd.

31 July 1878. Heden Samuel met Alida en Johanna en Ko naar het Elzenbosch en de Fonteinsnol gewandeld.

31 July 1878. De familie Koekebakker gaat naar Berlicum verhuizen op beroep.

1 Augustus 1878. Wij des namiddags naar de Tent, uitgenodigd door de familie Mens. De jongelui vermaakten zich bijzonder met paardrijden.

De 4 kleinen vermaken zich doorgaans uitstekend, vooral in de tuin, waar nu de peren beginnen te rijpen en de kruisbessen en aalbessen overvloedig zijn.

5 Augustus 1878. Wij met alle man aan 't bessen plukken en uitpersen.

6 Augustus 1878. Des avonds de familie Boonacker, Bakels en Hartman hier.

9 Augustus 1878. Katrina door Hidde de Vries (leerling van Boonacker) met de velocipede naar huis gebragt van de Waal.

24 Augustus 1878. Katrina is uitgenoodigd voor een trouwerij in Cronenberg maar bedankt.

28 Augustus 1878. Ik bragt Samuel en Dolfina met de 4 kinderen en Eke des voormiddags naar 't Oude Schild, daar bijna 2 uur op de Flevo gewacht. Om half 6 waren zij in Harlingen.

Wij hadden recht genoeglijke weken hier met elkander doorgebragt. Dolfina was bij haar laatste scheiden van haar geboortegrond zeer aangedaan.

Gisteravond heeft Samuel hier nog een berekening voor mij in orde gebragt betrekkelijk de verrekening van 't kapitaal dat mij toekomt van mijn kinderen voor den tijd als ik niet meer zijn zal.

Katrina vandaag druk aan 't opredd[er]en.

1 September 1878. Koekebakker heeft l.l. zondag zijn intreepreek in Berlicum gehouden.

26 October 1878. Geheel hersteld. Juist 4 weken zijn alzoo voorbijgegaan, waarin ik 't rechte levensgevoel miste. Ik hoop de herkregen lust en kracht ten goede te gebruiken.

Brief aan Samuel en Dolfina: Katrina zegt dat Dolfina, zoals zij zelve veronderstelt, 't waarschijnlijk gedroomd heeft dat Katrina nog een ruim manteltje bezit, dat nu nog voor een kind zou kunnen dienst doen. Dus daar moet gij uw gedachten afzetten, maar nu herinner ik mij daar juist toevallig, dat ik zelf nog net zulk een manteltje als gij bedoelt, bezit, en dat is van nu af gaarne tot uw dienst, maar 't moet ergens in Leeuwarden zijn in een kleermakerswinkel. Als gij nu eens moeite wilt doen het op te sporen, het moet geheel voor uw Katrientje passen.

28 October 1878. Katrina naar 't ondertrouwfeest van Margo Keyser en den Heer Everts, waarvoor ik bedankt heb.

3 November 1878. Vandaag Margo Keyser bruid (haar vader op reis) bij ons (meest zouteloos gesnap wat wij moesten aanhoren).

9 November 1878. Blij berigt uit Berlicum, Willem Koekebakker geboren.

18 November 1878. Margo Keyser verzocht mij morgen te 12 uur op 't dejeuner, na voltrekking van 't huwelijk. Ik neem 't gaarne aan (in de veronderstelling dat zij een woord van Godsdienstige toespraak begeerde).

19 November 1878. 11 uur trouwplegtigheid Margo Keyser onder een verbazende toevloed van menschen. Dejeuner, ik sprak hen toe in huis. "t Scheen dat ik nog al den goeden toon getroffen had. S.Keyser althans en de Heer Everts, de vader, 58 jaar, gaven ingenomenheid en dank te kennen op ondubblzinnige wijze. Feestmaaltijd tot 4 uur.

Met de afgehuurde stoomboot Ada vertrokken het paar voor de huwelijksreis.

25 November 1878. Brief aan Samuel en Dolfina: Margo en Everts gaan in Purmerend wonen, wijl Everts daar adjunct-ingenieur der nieuw aan te leggen Hollandsche Spoorweg is.

Onlangs zond Ko aan Katrina een allerliefst afgewekt naaikistje. Wil Samuel helpen met de verhuizing?

5 December 1878. Katrina is zeer verheugd met de ontvangst van een fraaije toilettafel van gesneden hout, blijkbaar van Boonacker gezonden, hier bezorgd door C.Nieuwenhuijzen.

31 December 1878. Ik hier aan den Burg 's avonds half 7 Oudejaarsavondpreek gehouden. Voor 't eerst en voor 't laatst (voor talrijke vergadering, ongeveer 270). Katrina en ik hadden daarna een rustige Oudejaarsavond, de eerste die ik alzoo in de huiskamer doorbragt, wijl ik anders altijd tot na middernacht op mijn studeerkamer had te vertoeven.

Katrina vervolgens nog even naar haar vriendin Jannetje Duinker.

5 January 1879. Katrina is alleen te huis, de Meid is naar den Hoorn.

9 February 1879. Brief aan Samuel en Dolfina: Heb huis gehuurd op de Oosterweg, 6 kamers, onder- en bovenhuis met tuintje, dicht bij mijn broeder.

15 February 1879. l.l. Woensdag kennis gemaakt met mejuffrouw de la Faille van de Bewaarschool. Katrina heeft zich sedert dien tijd bijkans dagelijks bezig gehouden met haar bij verschillende huisgezinnen aan de Burg te introduceeren.

19 February 1879. Inwijding der Bewaarschool door toespraken van Lomans, Bakels,Westenberg en Huizinga voor een vrij talrijke vergadering, ± 60 kinderen (door hunne ouders begeleid) op chocolade getracteerd, waaraan Katrina een werkzaam aandeel had. Besloten is aan de Koning te vragen om onze stichting Emma Bewaarschool te mogen noemen.

24 February 1879. Katrina op reis naar Amsterdam, Purmerend en Hem tot 17 Maart.

17 Maart 1879. Katrina weer terug.

6 April 1879. Een turfschipper biedt zijn vaartuig aan voor de verhuizing naar Groningen.

Bakels had aan Katrina gezegd dat hij wel gaarne een teekening voor mij wilde maken van mijn tegenwoordige pastorie.

13 April 1879. Katrina naar de afscheidsrede van Van Eerde. Deze had, zoo hij mij zeide en Katrina later verhaalde, in de kerk openlijk melding gemaakt van zijn erkentelijkheid voor 't geen in 't bijzonder ons huis hem en de zijnen altijd goed had opgeleverd. Hij hoopte ons in Groningen nog al eens weder te ontmoeten.

3 Juny 1879. Mijn 70e verjaardag. Regt genoeglijke dag, al hadden wij verwacht dat meerdere gemeenteleden zich zouden hebben laten zien.

6 July 1879. Zondag. Bakels en Fokel en 3 kinderen en Habbema en zuster genoodigd om den dag bij ons door te brengen. Wij met elkander over de kermis.

13 July 1879. Aan de Waal Fokel nog even gesproken. De Meid Neeltje Plaatsman was vanmorgen met ons meegereden. Onze Meid was naar hare familie.

Naar Oosterend met Katrina en Ko. Aldaar mijn laatste predikbeurt vervuld.

Simon Vlaming zeide, dat een Dominee die nog zoo kon preeken nog niet behoefde af te treden.

21 July 1879. Samuel aan Dolfina: Ik heb Habbema en Katrina nog niet bij elkaar gezien, maar uit allerlei zaken maak ik op dat er tusschen hen nog een zeer intieme relatie bestaat.

Gistermorgen is Catharina met Tante naar de Bewaarschool geweest.

26 July 1879. Samuel aan Dolfina: Katrina deelde mij mede, dat de relatie tusschen haar en Habbema nooit uit is geweest, sedert 22 Augustus van 't vorig jaar , toen wij zoals je weet bij Boonacker feestvierden. Vader is echter nog niet officieel in kennis gesteld met wat er op til is. Alle dagen verwacht ik dan ook een echt theatrale knieval van Habbema en Katrina voor Vader, waarbij zij zijn zegen afsmeeken. Habbema heeft geen geld en 't trouwen wacht op een betere plaats voor hem.

3 Augustus 1879. Katrina met Ko naar de Waal. Bevestiging van Dominee Mazure door Habbema.

5 Augustus 1879. Laatste verhuisdag. Om half 2 vertrok de laatste wagen. Wij bij C.Keyser met Bakels, Fokel, Habbema, Samuel, Ko, Katrina, Catharina en ik. Daar koffij gedronken.

VERHUIZING

5 Augustus 1879. Om half 6 van de haven. Katrina en Jantje bleven zoo lang mogelijk de vertrekkenden (afscheidnemers) nastaren.

Den volgenden morgen tegen 8 uur (6-8) waren wij te Harlingen. Wij naar Menno.

Ko zou met Jantje met het schip medegaan, en wij met de laatste trein naar Groningen, wijl schipper Duinker meende daar ook de volgende ochtend te kunnen zijn. Katrina echter, met Jantjes eenzaamheid begaan en het genoegen van Ko niet willende bekorten, stond er op dat zij de plaatsvervanger van Ko zou worden en vertrok daarom te 2 ure met de trein naar Leeuwarden met Samuel, die hier te Harlingen zijn vrouw en kinderen gevonden had.

Te 7 ure werd Katrina door Samuel en Dolfina aan de trein gebragt. Wij samen naar Groningen, waar broeder Juriaan ons afhaalde. Dat Ko eerst morgen zou komen, daar hij zijn plaats in het schip niet aan Katrina wilde afstaan, nam hij niet kwalijk. Het schip kwam tussen 7 en 8 uur 's avonds aan.

8 Augustus 1879. Des morgens 9 uur Samuel van de trein gehaald. Druk aan 't inladen.

Brief van Samuel aan Dolfina: 7 Augustus, donderdagavond 10 uur, is 't schip hier in Groningen aangekomen. Ik kwam juist op tijd om bij 't uitladen etc. tegenwoordig te zijn. Het huis valt Vader en Katrina zeer mede, mij ook.

9 Augustus 1879. Tegen den avond kwam de laatste wagen met goed.

10 Augustus 1879. Naar de kerk. Ko en Samuel aan 't uitpakken. Katrina wandelde met Jantje door de stad.

25 Augustus 1879. Katrina naar Kronenberg.

29 October 1879. Des voormiddags gesprek met Katrina over het al of niet goed verstaan van elkander. Wij hopen elkander op den duur steeds goed te verstaan. Bestaande geheimzinnigheden zijn van omstandigheden afhankelijk.

17 November 1879. Katrina des avonds naar Professor Moltzer in de stad. Zijne colleges over de Middeleeuwen bijgewoond.

12 December 1879. Laatsleden woensdag hebben Katrina en ik een wandeling gemaakt, bij welke gelegenheid zij nij 't een en ander mededeelde, wat ook haar bewoog om in studie voort te gaan.

27 December 1879. Briefkaart van Menno, dat hem gisteren een dochter Charlotte was geboren. Katrina maakt zich gereed om naar Leeuwarden te gaan, om 2 kinderen van Samuel af te halen.

12 January 1880. Katrina volgt colleges bij prof. Moltzer en Sijmons.

6 February 1880. studie Katrina.

25 February 1880. Katrina van namiddag begonnen Duitsche les te nemen.

2 Maart 1880. Katrina geeft les. Katrina des avonds Hoogduitsche les bij jufvrouw Lagers. Zij houdt zich in 't late avonduur nog lang bezig met 't inschrijven van een dichtstuk in 't poezie-album, dat zij voor nicht Catherina medebragt.

7 Maart 1880. Katrina schijnt 't liefst een andere kerk dan de Doopsgezinde (Mosselman) te bezoeken. Wie is er nog, die met mij voelen kan?

20 Maart 1880. Met Katrina en Jantje van der Werf naar Leeuwarden.

3 Mei 1880. Katrina schrijft beslissende brief naar de Cocksdorp. Er wordt veel gecorrespondeerd : Huizinga schrijft b.v. bij het 40-jarig huwelijk van Jan Bruin en Elizabeth Smit in het Gesticht. Fokel Bakels houdt ze op de hoogte van huwelijk en overlijden van Texelaars.

26 Junyj 1880. Jufvrouw Troll op bezoek te Groningen met roddels: Dirk Pietersz Bakker nu vijand van Herman Westenberg, het huwelijk van Bakker en Mina la Faille niet zeer gelukkig door zijn ongeregeld leven en leegloperij.

3 Mei 1880. Katrina heeft haar besluit volvoerd, waarover zij onlangs met mij waagde te spreken en een beslissende brief naar Cocksdorp geschreven, die heden verzonden wordt. Aandoenlijke toneel tengevolge daarvan.

Er wordt veel gecorrespondeerd: Huizinga schrijft b.v. bij het 40-jarig huwelijk van Jan Bruin en Elizabeth Smit in het Gesticht. Fokel Bakels houdt ze op de hoogte van huwelijk en overlijden van Texelaars.

16 July 1880. Katrina gewandeld met jufvrouw van Raalte, die haar aanraadt om niet terstond voor Middelbaar Onderwijs, maar voor Lager Onderwijs examen in het Duitsch te doen, wat haar goed voorkomt.

22 July 1880. Katrina geeft haar wensch te kennen in de volgende week met nicht Catharina naar Amsterdam te gaan en een 8 dagen uit te blijven, wat ik niet zoo onmiddelijk kan goedkeuren, wat bij ons beiden onaangename gevoelens verwekt.

25 July 1880. Des avonds overtuigt Katrina mij, dat zij behoefte heeft aan eenige uitspanning om haar leed over 't afbreken der betrekking tusschen haar en Habbema te beter te verzetten, weshalve ik haar toestem a.s. woensdag de reisgenoot van nicht Catharina naar Amsterdam te zijn.

De beide Katrina's aan het wandelen.

9 Augustus 1880. De beide Katrina's van de trein gehaald, opgetogen van blijdschap over al datgene, wat zij in de laatste 14 dagen genoten hadden.

1 January 1881. Katrina zal lessen nemen in 't Duitsch bij Dr.Spruyt, 2 uur à 1,50 per uur.

6 January 1881. Duitsche les van Katrina betaald.

6 January 1881. Gisteravond heeft Katrina de eerste les in 't Duitsch van den Heer Spruijt gehad. Zij beklaagde zich dat zij nog zoo weinig bleek te weten. Ik vrees intusschen dat dit besef haar tot een inspanning zal nopen, die voor hare gezondheid verderfelijk is.

11 Mei 1881. Katrina heeft vacantie. Zij gaat met Huizinga op reis naar Texel.

14 Mei aangekomen, om 5 uur des morgens aan wal, te 8 ure aan de Burg: wij werden met de meest gulle blijdschap ontvangen. Bij Bakels: ik herkende nauwelijks mijne vroegere woning. Veel aanloop.

15 Mei Jantje van der Werf, de Meid, naar hare ouders.

In de kerk groot getal van oude bekenden gezien en begroet, na kerktijd verschillende bezoeken gekregen.

16 Mei 1881. den Heer Simon Keyser doet aan Katrina berigt van de bevalling van Margo van een levenloos kind te Purmerend,wat algemene deelneming verwekte.

16 Mei 1881. Katrina brengt in de loop van de dag zeer vele bezoeken.

19 Mei 1881. Katrina ontvangt brief van Everts uit Purmerend (via Groningen) over de ontijdige bevalling van Margo. Zij had al van hier aan haar geschreven.

Habbema nu te Wieringen.

19 Mei 1881. Bij Dirk Jansz Bakker,[ met wie Huizinga regelmatig correspondeert], en vrouw volgens afspraak met Katrina en Fokel koffij gedronken. Het huis en de kleine tuin alles in de uiterste netheid.

Gesprek over Multatuli en zijne voordragt hier gehouden in eene stampvolle zaal, f1,50 entrée. Weinig sympathie. Men heeft veel aanmerking op zijn leer en leven. Het optreden van zulke mannen is geen zegen.

21 Mei 1881. Katrina veel gewandeld, bij de ouders van Jantje koffij gedronken.

3 Juny 1881. Terug in Groningen in eigen woning mijn 72e verjaardag gevierd.

4 Juny 1881. Katrina naar lessen.

18 Juny 1881. Katrina lessen.

29 Juny 1881. Katrina collegie.

3 September 1881. Katrina deed een slegt tentamen bij prof. Sijmons, zij was zeer teleurgesteld.

5 September 1881. Katrina haar studie is mislukt. Jufvrouw Lagers raadt Katrina aan wegens haar uitspraak van 't Duitsch de taal als liefhebberijstudie te beoefenen.

8 September 1881. Katrina zeer ontmoedigd tengevolge van haar tentamen bij Professor Symons. Prof. Symons raadde haar minstens een jaar met 't examen te wachten en zich vooraf veel op 't gewoon Hoogduitsch toe te leggen. Zij was zeer terneergeslagen, het scheen haar bijkans toe, alsof zij nu geen levensdoel weer had, terwijl zij tot dusver hare studiën een bron van genot waren geweest.

10 November 1881. [Koekebakker heeft het beroep van Giethoorn aangenomen. Van 7 November logeren Koekebakker, Sina, Hein en Willem in Groningen. De andere kinderen verblijven in Leeuwarden tot het huis in Giethoorn ingericht is] Zij vertrekken naar Giethoorn, nicht Janneke mede om hen te helpen uitpakken. Met teeder gevoel nam ik afscheid van mijne Sina, van Koekebakker met ander gevoel. Ik beklaag mijzelven, datwij zoo bitter weinig sympathie voor elkander gevoelen en dat de verloopen dagenzulks weder opnieuw getuigden. Ik gevoel mij ongelukkig daarbij.

26 April 1882. Heden morgen werden wij verrast door een bezoek van Doctor Ensing van Texel met zijn dochters, met zijn vrouw gister aangekomen om morgen 't 40-jarig huwelijk der ouders te vieren, feestelijk diner in de Doelen.

27 April 1882. Des namiddags Katrina en ik den Heer Ensing en vrouw gefeliciteerd. Aldaar de Heer P. Kikkert en vrouw en 3 kinderen (uit Vlaardingen).

16 Mei 1882. P. Kuiper met zijn zuster Pietje en Cornelia en Marretje C. Eelman vanmiddag (2 uur) bij ons gegeten met J. Bakker. Katrina 's middags met hen over de kermis .

21 Mei 1882. De Texelaars bij ons gegeten. Bij 't mooie weer in de weranda thee gedronken.

12 July 1882. Wij verwachtten Jantje des avonds van Texel terug, maar zij kwam niet. Met moeite overreedde ik Katrina om haar steeds uitgesteld reisplan naar Cronenburg niet langer uit te stellen totdat Jantje thuis zou zijn, daar deze toch wel stellig morgen zou arriveren. Katrina wilde mij namelijk niet aan de onzekerheid hiervan wagen.

18 September 1882. Katrina ontving gisteren een brief van Fokel Bakels, onder andere dat zij den 25sten koperen bruiloft zouden vieren, waarbij wel niemand genoodigd werd, maar elke komende welkom zou zijn. Alleen Boonacker en Lize werden verwacht met moeder en de 2 zusters. Katrina schreef haar dadelijk of er ook voor haar nog plaats zou zijn.

23 September 1882. Katrina des middags 12 uur begeleid naar de trein naar Harlingen. Zondagmiddag naar Texel.

26 September 1882. Te huis vond ik een brief van Katrina. Zondag half 10 des voormiddags van Harlingen afgevaren, 's nachts half 2 op Texel.

14 October 1882. Des avonds Katrina van de trein gehaald, zij was ook in Purmerend geweest.

29 November 1882. Katrina schrijft aan Samuel. Zij wil bronnen voor een studie over Miss Nightingale.

11 December 1882. Katrina gistermiddag naar het Ziekenhuis. Zij hield daar een tijd lang vrouw Groen gezelschap. Ook de overige verpleegden zien haar daar zeer gaarna komen en wekken steeds haar belangstelling. Het kleine meisje, dat haar beentje gebroken had, was zeer blijde met haar poppenwagentje, dat Katrina haar gegeven en behoorlijk voorzien had.

18 January 1883. Menno hier (in geen 2 jaar hier geweest). Des avonds wij allen bij Dirk, ook broeder Juriaan en dochters.

22 February 1883. Onze Sina van de trein gehaald met haar zoon Willem.

25 February 1883. Sina en Willem vertrokken. Wij hebben genoegelijke dagen met elkander gehad. Vanmorgen een gesprek over de kinderopvoeding, was niet geheel harmonieus. Sina meent, dat men de kinderen altijd zooveel mogelijk genoegen moet geven, hunne neigingen zooveeel mogelijk moet inwilligen. Ik meen, dat zij vlug moeten leeren hun neigingen aan die van Vader of Moeder op te offeren en te gehoorzamen, dat er altijd opvoeding moet plaats hebben.

18 Mei 1883. Katrina ontvangt haar stuk "Ons ooievaarsnest" van Eigen Haard terug las minder geschikt voor plaatsing, wat haar wel eenige teleurstelling bezorgt.

22 Mei 1883. Katrina deelt mij mede, dat zij met nicht Catharina afgesproken had weldra een dag of 10 op reis te gaan naar de Harz, als dit, waaraan zij niet twijfelde, ook mijn goedkeuring wegdroeg. Dit was echter geenszins het geval, hoofdzakelijk omdat ik meende, dat zij de belangrijke geldsom van 100 gulden of meer voor noodiger zaken diende te sparen.

25 Mei 1883. Katrina dringt opnieuw aan een reis naar de Harz te maken, ik blijf mijn bezwaar handhaven. Ik meen dat niet ieder mag toegeven aan dien drang des tijds, althans wij niet.

6 Juny 1883. De beide Catharina's naar de Harz.

8 Juny 1883. De brieven van de beide Catharina's gingen over en weer en werden bij velen voorgelezen.

24 Juny 1883. De reizigsters des avonds thuis gekomen.

29 Juny 1883. Katrina met Alida en Samuel met mij naar de kerk. Met Samuel en Katrina thuis gekomen, terwijl ik nog geheel onder de indruk stond van 't gehoorde, wenschte ik ook iets van dien indruk bij mijn zoon te bespeuren. Mijn spreken en vragen wekte echter zijn wrevel op en hij zeide niets gehoord te hebben wat hem eenig belang kon inboezemen. Hij meende ook dat ik de gevoelens van anderen niet wist te waardeeren en altijd alleen maar mijn beschouwingen op den voorgrond stelde.

Ik oordeelde te moeten zwijgen en moest wel als altijd eenzaam mijnen weg te vervolgen. Ik gevoelde mij alleen opgebeurd door de gedachte, aan de onmiskenbare loffelijke deugden, die ik in Katrina en Samuel heb te eerbiedigen, dikwijls met groote zelfopoffering gepaard gaande toewijding aan de bevordering van de belangen van anderen.

6 November 1883. Katrina is druk in de weer om een koffer te vullen met kleedingstukken en o.a. een groote sprei, waaraan zij maanden lang gewerkt heeft, ten behoeve van Sina, onvermoeid als zij altijd is om ten bate van anderen werkzaam te wezen.

27 November 1883. Dominee Sannes zond vanmorgen Katrina's opstel over de Ramayana terug met loffelijke vermelding.

6 February 1884. Des avonds had Katrina hier aan huis haar gewone wekelijksche leesavond met de beide nichten [Catharina en Willemina Huizinga] en de beide Kahrels. Zij had daarvoor een zeer goed opstel vervaardigd over 't leven en de geschriften van Wolff en Dekens.

3 Maart 1884. Dagelijks heb ik van Katrina alle blijken van zelfverloochening en van geheele toewijding aan anderer zorg voor oogen, die, bij alles wat zij onophoudelijk voor mij doet (behalve voor anderen) in deze dagen haar geluk zeer ziet verhoogd als zij door 't toebereiden van spijzen als anderzins ook iets kan toebrengen tot het genoegen van onzen gemeenschappelijken, nu kranken, vriend Dominee Sannes.

27 Maart 1884. Gisteravond zond Katrina haar opstel over de Ramayana aan den Heer Tjeenk Willink van Open Haard.

17 April 1884. Samuel druk aan 't opmaken der rekening tusschen mij en mijn zoons om gevolg te kunnen geven aan 't geen ik onlangs met Koekebakker besloten heb. Wij besluiten dat hij met Dirk en Manna de zaak geheel in orde zal brengen, opdat op mijn a.s. verjaardag alles gereed zal zijn en geen onaangename gedachten de vreugde verstoren. Alleen Menno zal dan van zijn teveel ontvangen kapitaal obligaties moeten afgeven voor zijn broers en zusters en de 3 zoons ieder van nu af 1% voor hun ontvangen kapitaal. Samuel gaat daarover naar Dirk, die zeer zijn welgevallen betuigde over de regeling van finantieele aangelegenheden, die Samuel maandag onder de oogen van Menno zal brengen.

Katrina moest [volgens Dirk] zoo kunnen blijven leven als thans door in 't volle bezit te blijven. Ik zeide dat dit zaken betrof wier regeling eerst na mijn dood moest plaats hebben, en dus niet door mij zelve.

6 Mei 1884. Zondag. Met Katrina gesproken over het treurig gemis van Godsdienstig geloof wat ik overal met diepen smart meen te bespeuren, zoodat ik niemand ken, van wien ik in mijn uiterste een bemoedigend woord zou meenen te mogen verwachten.

3 Juny 1884. Mijn 75ste verjaardag. Nu vooral gold het: "mijn eerstgevoel zij dankbaarheid, waarmee 'k tot God genake" enz. Weldra kwamen vele verrassende geschenken, o.a. Jakob en Johan met voortbrengselen van hun zaagkunst: een sigarekistje en brievenbakje.

Aanwezig Sina en haar jongste, Koekebakker, Menno, Guurt en Geertruida en Samuel, later Dirk en Manna. Voorts tante Gé van Giffen.

Om 5 uur aan tafel. Bij den aanvang stelde ik voor ons ons gemeenschappelijk blij en dankbaar gevoel gemeenschappelijk uit te spreken met 't zingen van Psalm 68.10. Koekebakker als voorzanger, waaraan voldaan werd, al was het niet met die hartelijke algemeene instemming, die ik gewenscht, zoo dan al niet verwacht had. Tegen 't eind droeg ik de woorden voor, die ik had laten drukken. Ik bood een exemplaar en een gedenkpenning met bijschrift aan ieder aan, al 't welk zeer tot genoegen scheen te zijn.

Juriaan en Willemina en Catharina waren hier des avonds ook.

24 Juny 1884. Om half 5 haalde Katrina haar vriendin Margo Keyser van de Amsterdammer trein met rijtuig. Zij arriveert met eindeloos stof tot gesprek.

26 Juny 1884. Steeds schoone warme dagen, waarvan Katrina en Margo soms tot een wandeling profiteeren, minder echter dan wellicht met een meer krachtige, gezonde logeergast 't geval zou zijn.

30 Juny 1884. Margo had vandaag een brief van haar zuster Rina uit Brussel gekregen, dat zij plan had om in plaats van in een buitenlandsche badplaats eenigen tijd met haar kinders op Texel te komen doorbrengen, waar margo dan ook moest komen. Daartegen heeft zij oneindig veel bedenkingen, zoodat zij over niets anders meer praten kan. Gelukkig is 't, dat Katrina tegenover haar een groote lankmoedigheid bezit en toont.

4 July 1884. Katrina brengt Margo met vigilante naar de trein.

11 Augustus 1884. De Heer Everts en zijn vrouw Margo Keyser hier, die ons het verrassend berigt bragten, dat zij hier kwamen wonen en wel op een bovenhuis boven Switters op de Singel.

23 Augustus 1884. De Heer Everts uit Enkhuizen zal hier 1 September aankomen. Margo met Rina naar Nauheim, laatste redmiddel voor Rina.

15 September 1884. Katrina nog eens naar Dominee Sannes. Zijn toestand wordt steeds ongunstiger. Hij zelf gevoelt dat het niet lang meer duren zal. Hij zeide Katrina dat als hij straks weldra hare moeder in de eeuwigheid ontmoeten zou- want hij twijfelde niet of zoo naauw verwante zielen zouden elkaar wel vinden- hij dan aan hare moeder zeggen zou wie zij, Katrina, voor hem geweest was, hoeveel goedheid hij aan haar te danken had. Wel wilde Katrina er niets van weten dat hij aan haar eenige verplichting zou hebben, maar toch maakten die woorden op haar eenen diepe indruk.